حج و دهه ذی الحجهمطالعات اسلامیمقالات

آئین حج؛ تجلی مدنیت‎گرایی انسان

نویسنده: ابراهیم حسین بر

آنگاه که سفیر اسلام به نزد ایرانیان آمد، گفت؛ من حامل پیامی برای پادشاه ایران هستم و آن بزرگترین رسالت اسلام است که انسان را از بندگی بندگان و خواری رها سازد و به سرشت آزاد انسان رهنمون نماید.

با آغاز دهه اول ذی الحجه، موسم حج فرارسیده است و بار دیگر کنگره عظیم حج، تجلی وحدت و یکتاپرستی در گرداگرد کعبه مشرفه گردیده است.

حج، فریادی بلند دارد و همه آن در پرستش خداوند به‎جای پرستش انسان و شعائر انسانی و تصنعی و فریبنده، خلاصه می‏گردد.

اینکه تلاش و مبارزه حق و حقانیت با باورها و مذاهب گوناگون آمیخته شده و تا کنون هم هیچ فرهنگ خاص بشری را نمی توان یافت که تهی از بافت اساطیری و مذهبی باشد، امری طبیعی، دترمینیک و خردمندانه است، زیرا فطرت انسان عنصری غیرقابل تغییر است و همواره نفس سرکش را به راستی و درستی فرا می‎خواند.

 اما حج، بر محور وحدانیت و دوری از فریب و ریا، با زبان و لباس اخلاص، جلوه‏ای دیگر دارد. پیام حج اما پیامی جهانی‏ست، چراکه از دگرسانی‎های قومی و نژادی و زبانی فراتر است و آن پیوستن و الحاق به جریان پرعظمت و باشکوهی است که همچون مرواریدهای درخشان با جلوه‎ای درخشان و سفید و منظم، آیات و مشاعر یکتاپرستی را طواف می‎کنند، با انسجامی بی‎مانند و با نظمی بی‎نظیرتر از یک ارتش قدرتمند، هم‎نوا و هم‎کلام با هم‎نوعان خود، اتحاد شکل گرفته را فریاد می‎کشند و از تن‎پرستی و ابلیس‎پرستی بیزاری می‎جویند.

پیام حج احترام به جایگاه انسان است؛ در گرو هر مذهب و فرهنگی که باشد. هیچ شکی وجود ندارد که فرهنگ و رسوم و باورهای همه جوامع در کنار عناصر سازنده، زشتی‎ها، خرابی‎ها و تبعات نامطلوب، بازدارنده و ارتجاعی نیز داشته است. بدون تغییر و اصلاحات مدبرانه و به موقع و کارساز در آنها، حرکت توده‎های بشری در جهت پیشرفت اقتصادی- اجتماعی، شکوفایی فرهنگی و کمال مادی و معنوی نامیسر است، ولی چنین مأمولی نه با نفی و ریشخند و تحقیر و اهانت فرهنگ‎ها و مذاهب بشری، آنگونه که برخی از اشخاص مدعی تجزیه‎طلبی به آن مبتلا گشته‎اند، بلکه با پژوهش و درک و شناخت و نقد و بررسی علمی و ساینتفیک آنها، آن‎هم در یک هم‎فکری و تفاهم گسترده ملی، قابل تحقق است.

 پیام حج، گرویدن به مدنیت جمعی و فاصله‎گیری از فردگرایی و تمییز قومی و نژادی است. گزینش نامعقول رنگ، زبان، نژاد و قومیت از جامعه بشری به شکل خارج از قاعده و حدود پذیرفته‎شده و تحمیل تخیلات فردی و آلودگی‎های ذهنی به جامعه در حال رشد، ناهنجاری‏ای است که در آئین حج مورد تقبیح قرار می‎گیرد.

نمایش و نمود وصف‎ناپذیر وحدت کلامی، زبانی و فکری، در عین چندگانگی زبان، تعلق و تفکر، بزرگترین دستاورد و موفقیت برای این ایدئولوژی عظیم و جهان‎شمول است که در مراسم حج به رخ جهانیان می‎نماید؛ ایدئولوژی‎ای سراسر معناگرا و روحانی که همیشه در برابر آرمان های پوچی‎گرایی و اومانیستی، انزوا و گزینش نژادی و انحصارسازی قومی و ایزوله‎سازی فرهنگ و تفکر قرار می‎گیرد و چنین بدعت‎های ناپایدار و فانی را به چالش می‎طلبد.

حج، آفرینش یک انسان جدید و بازسازی فطرت پاک انسان است. در حج واقعی و مقبول، سنگ زدن به مظاهر شیطانی و رمی جمرات ابلیسی و تلبیسی و دست کشیدن از خُلق و خوهای ناسازگار با سلامت جامعه بشری صورت می‎گیرد. تقبیح تهمت و افترا، عمل در گرو تفکر و تعقل و دوری از جهالت فکری و عقیدتی و رفتارهای جنون‎آمیز از معیارهای حج مقبول است.

 پیام دیگر حج، گرامی‎داشت انسان و نوع‎دوستی انسان است. در واقع هیچ انسان و حرکت انسان‎نمایی بدون کسب مراودات اجتماعی و وحدت نظری و فکری حداقل با بخشی از جامعه نمی‏تواند راه سعادت را بپیماید و به موفقیت برسد و هیچ موفقیتی در گرو تخریب و مخدوش نمودن شخصیت و فرهنگ دیگران نیست.

 حج در واقع یک چرخه مطلوب و ایده‎آل از زندگی انسان را به نمایش می‎گذارد. از آغاز تا پایان حج، اهمیت نهادن به بهداشت و سلامت جسمی و عقلی، فردی و اجتماعی و تلاش و ریاضت برای رسیدن به یک جامعه سالم و پرهیز از سرایت بیماری‎های جسمی، فکری و سیاسی به اقشار سالم جامعه مورد تاکید قرار می‎گیرد.

حج ابراهیمی که این آئین تاریخی با سمبل ایثار و گذشت این پیامبر بزگوار گره خورده است، حاوی درون‎مایه‎ای بسیار عمیق، ارزشمند و روحانی‎ست که جهان آشفته و نگران امروز، تشنه آن است و آن پای نهادن بر خواهشات نفسانی و قربانی نمودن هر آنچه انسان را از درست زیستن بازمی‎دارد.

 حج سراسر آموختن است و درست سخن گفتن و محترم شمردن عقاید و باورهای دیگران و پرهیز از دامن‎زدن به اختلافات و ایجاد تنش و تشویش در جامعه. دورویی، نفاق، ریا و نیرنگ، فریب و تزویر، خودپرستی و بیگانه‎پرستی، هدف‎سازی در قالب سازمان، حزب و جبهه و حرکت‎های سیاسی و مذهبی برای چندپاره نمودن سرزمین‎هایی که مردم آن از آغاز روایت تاریخ تاکنون بر مذهب و کیش اتحاد و همزیستی در خانه خود گردآمده‎اند، همه و همه می‎بایست قربانی شوند و ذبح گردند.

در حج مانند همه اصول و فروعی که در اسلام بیان گردیده‎اند، اخلاق، سیاست‎ورزیدن، اقتصاد و تفکر بر پایه اخلاق و روش و منش اخلاق‎مدار، یک مولفه برجسته است و اخلاق را متضمن پذیرش و مقبولیت دعوت و حرکت انسان معرفی می‎نماید. اخلاق در حج آنچنان حائز اهمیت گردیده است که حتی ایجاد مزاحمت و رنجش هم‎نوعان انسانی و مذهبی و حتی حیوانات و نباتات موجب تردید در مقبولیت حج می‎شود.

حج، یادآوری مسئولیت انسان در قبال اعمال و رفتار خود، چه فردی و چه اجتماعی، است که انسان به هوش باشد هیچ عملی از او بیهوده نخواهد بود و هر کنش و واکنش وی تبعات مثبت و منفی در پی خواهد داشت. مراقبت بر احوال شخصی و حالاتی که بر یک حج‎گذار در شرایط احرام لازم است و بر آنچه در پیرامون او در حال وقوع است، آسیب نرساندن به موجودات زنده و حیوانات و درختان و گل‎ها، آسیب نرساندن به خود و به اعضای خود، پرهیز از  بیان گفتار و انجام اعمالی که موجب بطلان حج می‎شود، جملگی موارد نمادین هستند که بیان می‎دارند انسان مسئول است و مسئول بر هر آنچه که بر او و در اطراف او می‎گذرد. حتی بی‎تفاوتی نسبت به محیط اجتماعی، هرگز مسئولیت انسان را از او سلب نخواهد کرد و بلکه هشداری است برای انسان که هر اشتباه و خطایی عواقبی در پی دارد و تاوان و جبران می‏طلبد که شاید از انسان لغزش‏پذیر برنیاید، همچنان‏که حج بشارتی است برای آنانکه حرکت و فعالیت‏شان نفعی برای جامعه در پی داشته است و آنان‏که نیکی پیشه کرده‏اند.

 حج، دریافتن جایگاه، موقعیت و مواهبی است که هم اکنون در اختیار داریم و تلنگری برای ساختن فرصت‎ها و هدف‎گذاری بر آنهاست. و در آخر بنای پیمان و تجدید عهدی دوباره و فرصتی دیگر برای بازسازی و ترمیم لغزش‎های گذشته، تفکرات، گرایشات و معتقدات و اعمال و رفتار انسان تا شاید به وادی سعادت گام نهد.

 

منبع: سنی آنلاین

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن
خرید مدرک دیپلم خرید مدرک فوق دیپلم خرید مدرک لیسانس خرید مدرک دکتری خرید مدرک خرید مدرک دانشگاهی قانونی خرید مدرک دانشگاهی مدرک دانشگاهی قانونی مدرک دانشگاهی خرید مدرک معتبر خرید مدرک معتبر دانشگاهی مدرک معتبر مدرک معتبر دانشگاهی مدرک تحصیلی معتبر چگونه مدرک تحصیلی بگیریم از کجا مدرک تحصیلی بگیریم قیمت مدرک تحصیلی سایت خرید مدرک تحصیلی