تزکیه

آداب سلام و احوالپرسی

مردی نزد پیامبر صلى الله عليه وسلم آمد و گفت: السلام عليكم. آن حضرت صلی الله علیه وسلم جواب سلام او را داد. سپس آن مرد نشست و پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود: (عشرة) یعنی: «ده (نیکی)» آنگاه دیگری وارد شد و گفت: السلام عليكم و رحمة الله. پاسخش را داد و نشست، آنگاه فرمود: (عشرون) یعنی: «بیست (نیکی)» آنگاه مردی ديگر وارد شد و گفت: السلام عليكم و رحمة الله و بركاته. جواب سلام او را نیز داد و وقتی مرد نشست، فرمود: (ثلاثون) یعنی: «سی (نیکی)». [ابوداود و ترمذي]

***

پیامبر صلى الله عليه وسلم یرای دیدار سعد بن عباده -رضي الله عنه- به منزل ایشان تشریف برد و جلوی در منزل او ایستاد و فرمود: (السلام عليكم ورحمة الله) سعد داخل منزل بود و با صدای آهسته‌ای جواب سلام آن حضرت صلی الله علیه وسلم را داد. پیامبر صلى الله عليه وسلم صدای او را نشنید و بار دیگر سلامش را تکرار فرمود. دوباره سعد با صدای آرامی جواب سلام ایشان را داد. برای بار سوم آن حضرت صلی الله علیه وسلم سلام خویش را تکرار فرمود و باز سعد با صدای آهسته پاسخ ایشان را داد و رسول خدا صلى الله عليه وسلم برگشت تا برود و سعد بدنبالش شتافت و گفت: من صدای شما را می‌شنیدم و با صدای آهسته پاسخ تان را می‌دادم تا بیشتر بر ما سلام و درود بفرستید. [احمد]

***

خداوند -عز وجل- امر فرموده است تا آشکار و با صدای بلند سلام نماییم، می‌فرماید: ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَدۡخُلُواْ بُيُوتًا غَيۡرَ بُيُوتِكُمۡ حَتَّىٰ تَسۡتَأۡنِسُواْ وَتُسَلِّمُواْ عَلَىٰٓ أَهۡلِهَاۚ﴾ [النور: 27] یعنی: «اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد به خانه‏هايى كه خانه‏هاى شما نيست داخل مشويد تا اجازه بگيريد و بر اهل آن سلام گوييد.» و می‌فرماید: ﴿فَإِذَا دَخَلۡتُم بُيُوتٗا فَسَلِّمُواْ عَلَىٰٓ أَنفُسِكُمۡ تَحِيَّةٗ مِّنۡ عِندِ ٱللَّهِ مُبَٰرَكَةٗ طَيِّبَةٗۚ﴾ [النور: 61] یعنی: «… پس چون به خانه‏هايى [كه گفته شد] درآمديد به يكديگر سلام كنيد درودى كه نزد خدا مبارك و خوش است‏.» همچنین در قرآن کریم آمده است: ﴿وَإِذَا حُيِّيتُم بِتَحِيَّةٖ فَحَيُّواْ بِأَحۡسَنَ مِنۡهَآ أَوۡ رُدُّوهَآۗ﴾ [النساء: 86] یعنی: «و چون به شما درود گفته شد شما به [صورتى] بهتر از آن درود گوييد يا همان را [در پاسخ] برگردانيد.»

پیامبر صلى الله عليه وسلم بدینگونه به سلام کردن تاکید فرموده است:

(أيها الناس، أفشوا السلام، وأطعموا الطعام، وصِلُوا الأرحام، وصَلُّوا بالليل والناس نيام، تدخلوا الجنة بسلام) [ابن ماجه] یعنی: «ای مردم، سلام را آشکار کنيد و طعام دهيد و روابط خويشاوندی را بر قرار داريد و نماز بخوانيد، در حاليکه مردم خواب هستند تا به سلامتی به بهشت داخل شويد.»

سلام نمودن جامعه را از محبت و سازش لبریز می‌نماید، چنانچه رسول خدا صلى الله عليه وسلم می‌فرماید: (لا تدخلون الجنة حتى تؤمنوا، ولا تؤمنوا حتى تحابُّوا، أو لا أدلكم على شيء إذا فعلتموه تحاببتم؟ أفشوا السلام بينكم) [مسلم] یعنی: «به بهشت وارد نمی‌شويد تا مؤمن شويد و مؤمن شمرده نمی‌شويد، تا با همديگر دوستی کنيد. آيا راهنمائی نکنم شما را به آنچه که هرگاه آن را بجای آوريد با هم دوستی می‌کنيد؟ سلام را در ميان خويش آشکار کنيد.»

سلام کردن دارای آدابی است که رعایت آن بر هر مسلمانی لازم است، از جمله:

پایبندی به سلام و درود اسلامی:

سلام تحيت و درود مسلمانان است و شایسته نیست به جای آن از الفاظی دیگره استفاده نماییم، مانند: (صبح بخير) یا (روز خوش). پیامبر صلى الله عليه وسلم می‌فرماید: (خلق الله آدم على صورته، طوله ستون ذراعًا، فلما خلقه قال: اذهب فسلم على أولئك -نفر من الملائكة جلوس- فاستمع ما يحَيونك، فإنها تحيتك وتحية ذريتك فقال: السلام عليكم. فقالوا: السلام عليكم ورحمة الله) [متفق عليه] یعنی: «خداوند آدم –علیه السلام- را بر صورتش بیافرید. بلندی او شصت گز بود. وقتی وی را بیافرید، گفت: السلام علیکم. به او گفتند: السلام عليكم ورحمة الله.»

سلام بر همه‌ی مسلمانان:

سلام حق هر مسلمانی بر دیگری است. سلام کردن سنت است و جواب دادن به آن فرض می‌باشد. پیامبر صلى الله عليه وسلم فرموده است: (حق المسلم على المسلم خمس: رد السلام، وعيادة المريض، واتباع الجنائز، وإجابة الدعوة، وتشميت العاطس) [متفق عليه] یعنی: «حق مسلمان بر مسلمان پنج چيز است: جواب سلام، عيادت مريض، رفتن بدنبال جنازه، قبول کردن دعوت، دعا برای عطسه زننده.»

از رسول الله صلی الله عليه وسلم پرسيدند که کدام اسلام بهتر است؟ فرمود: (تطعم الطعام وتقرأ السلام على من عرفت ومن لم تعرف) [متفق عليه] یعنی: «که طعام بدهی و بر هر کس خواه او را بشناسی و يا نشناسی سلام کنی.»

سلام کردن با صدای بلند:

على المسلم أن يرفع صوته بالسلام، ويتلفظ بكلماته ويشير بيده إن كان من يسلم عليه بعيدًا عنه، ولا يسمع صوته.

اول سلام کنید:

فرد مسلمان قبل از سخن گفتن به دوستانش سلام می‌کند. کسی که نخست سلام می‌کند نزد خداوند بهتر است. پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم می‌فرماید: (… وخيرهما الذي يبدأ بالسلام) [مسلم] یعنی: «و بهتر شان کسی است که به سلام آغاز می‌کند.» و پیامبر صلى الله عليه وسلم فرموده است: (يسلم الصغير على الكبير، والمار على القاعد، والقليل على الكثير) [بخاري] یعنی: «کوچک تر بر بزرگتر، رهگذر بر نشسته و تعداد کم تر بر عده‌ای بیشتر سلام می‌نمایند.»

جواب سلام:

سلام کردن سنت مؤکده، ولی جواب آن واجب است و دادن جواب سلام هرزمان که به فرد برسد، چه بصورت کتبی و چه بصورت شفاهی و چه آن شخص را ببینیم یا نبینیم، در همان زمان بر او واجب می‌شود. از حضرت عایشه -رضي الله عنها- نقل است که فرمود: یک روز رسول خدا صلى الله عليه وسلم فرمود: (يا عائشُة، هذا جبريل يقرئُك السلام) یعنی: «ای عایشه! جبرئیل بر تو سلام می‌کند.» حضرت عایشه در حالی که او را نمی‌دید گفت: و عليه السلام و رحمة الله و بركاته. [متفق عليه]

تكرار نمودن سلام:

رسول خدا صلى الله عليه وسلم می‌فرماید: (إذا لقى أحدكم أخاه فليسلم عليه فإن حالت بينهما شجرة أو حائط أو حجر ثم لقيه، فلْيُسلم عليه) [ابوداود] یعنی: «هرگاه يکی از شما برادرش را ملاقات کند، بايد بر وی سلام نمايد و هرگاه ميان شان درختی يا ديواری يا سنگی حائل شد، و باز او را ديد، بايد بر وی سلام دهد.»

دست دادن در هنگام سلام کردن:

دست دادن سلام را کامل می‌نماید. رسول خدا صلى الله عليه وسلم فرمودند: (ما من مسلمَيْن يلتقيان فيتصافحان إلا غفر لهما قبل أن يفترقا) [ابوداود] یعنی: «دو مسلمان با هم روبرو نمی‌شوند که مصافحه نمايند، مگر قبل از اينکه از هم جدا شوند، گناه شان آمرزيده می‌شود.»

درصورت امکان باید بر او لبخند بزند. پیامبر صلى الله عليه وسلم می‌فرماید: (تبسمك في وجه أخيك لك صدقة) [ترمذي] یعنی: «لبخند تو بر برادرت صدقه است.»

سلام کردن به زنان:

مرد مسلمان باید که بر زنان سلام نماید، و اگر زنی تنها بود و او خود را از فتنه در امان ببیند می‌تواند بر او سلام نماید، البته بدون دست دادن، و در غیر اینصورت بهتر است از آن صرف نظر نماید. برای زنان نیز به همین صورت می‌باشد. از اسماء دختر يزيد -رضي الله عنها- نقل است که پیامبر صلى الله عليه وسلم از کنار ما زنان گذر نمود و بر ما سلام نکرد. [ابوداود]

سلام کردن بر کودکان:

شخص سمن تر باید بر کودکان سلام کند تا آنان دوستی و محبت را احساس کنند. از حضرت انس -رضي الله عنه- روایت است که: همانا پیامبر صلى الله عليه وسلم بر عده‌ای پسرکان می‌گذشت و بر آنان سلام می‌فرمودند. [مسلم]

بعضی جاها نباید سلام کرد:

چنانچه فرد در دستشویی باشد سلام نمی‌نماید. همچنین در هنگام اذان و اقامه و نماز و در حین خطبه‌ی جمعه و موقع غرق دعا و نیایش بودن و زمان گفتن لبیک و تلبیه در حج یا عمره.

سلام نمودن بر یک گروه و جماعت:

فرد مسلم بر یک عده که یکجا می‌باشند سلام نموده و با یک نفر تنها سلام و احوالپرسی نمی‌کند بلکه باید که بر همگی سلام کرده و در این بین می‌تواند با کسی به طور جداگانه نیز سلام و احوالپرسی کند. مثلاً دانش آموز پس از آنکه به همه سلام می‌نماید، آنگاه بطور جداگانه سلام و احوالپرسی ویژه ای با استادش داشته باشد.

سلام کردن در خانه‌ی خالی:

وقتی مسلمان وارد خانه‌ی خالی می‌شود و کسی در آن جا نیست، باز هم سلام کرده و می‌گوید: السلام علينا وعلى عباد الله الصالحين.

سلام هنگام ترک کردن مکانی و برگشتن:

پیامبر صلى الله عليه وسلم می‌فرماید: (إذا انتهى أحدكم إلى مجلس فليسلم؛ فإن بدا له أن يجلس فليجلس، ثم إذا قام فلْيسلم؛ فليست الأولى أحق من الآخرة) [احمد و ترمذي و ابو داود] یعنی: «هرگاه يکی از شما به مجلسی برسد، بايد سلام کند و هرگاه قصد کند که برخيزد، بايد سلام کند، زيرا سلام اولی از دومی سزاوارتر نيست.»

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن
خرید مدرک دیپلم خرید مدرک فوق دیپلم خرید مدرک لیسانس خرید مدرک دکتری خرید مدرک خرید مدرک دانشگاهی قانونی خرید مدرک دانشگاهی مدرک دانشگاهی قانونی مدرک دانشگاهی خرید مدرک معتبر خرید مدرک معتبر دانشگاهی مدرک معتبر مدرک معتبر دانشگاهی مدرک تحصیلی معتبر چگونه مدرک تحصیلی بگیریم از کجا مدرک تحصیلی بگیریم قیمت مدرک تحصیلی سایت خرید مدرک تحصیلی