مطالب ویژه

آداب سلام و برخورد با دیگران – 4

قسمت چهارم:

 

همانطوریکه از قسمت های نخستین گفته آمدیم، سلام کردن، جواب سلام را ادا کردن، تشویق خلق به سلام باعث ایجاد محبت و زدودن کدورت از دلها میگردد.

از رسول الله صلي الله عليه و سلم پرسيدند که کدام اسلام بهتر است؟

فرمودند: « تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ». متفق عليه

که طعام بدهی و بر هر کس خواه او را بشناسی و يا نشناسی سلام کنی.

اینجا مهم نیست جانب مقابل را بشناسی و یا نشناسی، اما بعضی ها، چنین فرهنگی را ایجاد کرده اند که به بیگانه سلام نمیکنند، و شناسا را مردود دانسته، بنابر دلایل لسانی، نژادی، مذهبی، منطقوی و ده ها دلیل دیگر، از او رو میگردانند. اگر او گنهکار است، شاید با دعای زیبای شما که به او گسیل میکنید، یعنی ( السلام و علیکم و رحمۃ الله و برکاته) او هدایت شود، اگر، او از اهل بدعت و هوا و هوس است، شاید با سلام شما، در طرز زندگی او تغییراتی رخ دهد. شما سلامی کردید که فرشتگان را خوش آمد، کاتبین آن را با خط درشت نوشتند، و برای هدایت جانب مقابل آمین گفتند!

و کیست قسمت اینده تر، آمرزنده تر، رهبر و هادی بجز از ذات پاک الله سبحانه و تعالی که گمراهان، خرافیون، بی نمازان، حسودان، کینه ورزان، بغض کننده گان، عداوت پیشگان، و مسلمانان ضعیف الایمان را با دعای شما، و آمین گفتن فرشتگان، هدایت نداد؟

شما کجا سلام از دل کردید، که هدایت از بالا نیامد؟

شما چی خواستید، که او اجابت نکرد؟

شخص مسن تر بايد بر کودکان سلام کند تا آنان دوستی و محبت را احساس کنند.

از حضرت انس رضی الله عنه روايت است که:

«أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ عَلَى غِلْمَانٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ». مسلم، بخاری و دیگر کتب حدیث

«همانا پيامبر صلى الله عليه و سلم بر عدۀ کودکان می گذشت و بر« آنان سلام مي فرمودند.»

حالاتی که سلام (دادن) مکروه است:

بیشک سلام ازآداب اسلامی است، ولی دربعضی حالات مکروه است:

  • برای کسی که درمسجد انتظار نماز را دارد.
  • برای کسی که درحالت تلاوت قرآن است.
  • برای کسی که در حالت ذکر وازکار است.
  • برای کسی که در حالت خواندن نمازاست.
  • برای کسی که در حالت طهارت است.
  • برای کسی که حالت غسل (حمام) است.
  • برای کسی که در حالت قتال است.
  • برای کسی که در حال تلبیۀ حج است.
  • برای کسی که به خطابه مصروف است.
  • برای کسی که بوعظ ونصیحت مصروف است.
  • برای کسی که مشخول به درس است.
  • برای کسی که در بحثی علمی مصروف است.
  • برای کسی که درحالت آذان است.
  • برای کسی که مصروف قضا وفیصله است.
  • برای کسی که مشغول قضای حاجت است.

 پس هرکسی که سلام داد دراین حالات (سلام دهنده) مستحق جواب نمی‌گردد. (تربیت الاولاد فی الاسلام، 2/429).

بدلیل قاعدۀ فقهی: «المَشغُولُ لا یُشغَل» آن که مصرف کاری است، به کاری دیگری مشغول کرده نمی‌شود.

و نیز نباید به انسانهای فاسق و فاجر موهن به دین، مبلغ اندیشه های خلاف دینی، یهود و نصاری و کفار دیگر و مبتدع سلام کرد.

فرد مسلم بر يک عده که يکجا می باشند سلام نموده و با يک نفر تنها سلام و احوالپرسی نمی کند بلکه بايد که بر همگی سلام کرده و در اين بين می تواند با کسی به طور جداگانه نيز سلام و احوالپرسی کند. وقتي مسلمان وارد خانۀ خالی مي شود و کسي در آن جا نيست، بسم الله گفته، باز هم سلام کرده و گويد:

« السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ »

الله تعالی برعلاوۀ انسانها، مخلوقات دیگری که قابل دید نیستند (اجنه) و بعضی ایشان مسلمان و برخی هم کافر اند، بعضاً در مناطق مسکونی، حمام ها، دستشوئی، و جاهای نجس رفت و آمد میکنند، و با استعاذه، و گفنِ بسم الله، اجنۀ کافر، از محل فرار میکنند، و آنانیکه مسلمان اند، با سلام کردن به آنها، دعای خیر میفرستند. جز این نیست که سلام بر اجنه و یا مخلوقات دیگری باشد، سلام کردن در خانه های خالی باعث فرستادن دعای سلامتی ملائک و فرشتگان بر سلام کننده شده، از وقوع شرّی که در راه است با قبولیت دعای فرشتگان، جلوگیری میشود.

اسلام دین خیر و خیر رساندن بدیگران است و تمام جوانب اعمال نیک، هدفِ رسانیدن خیر را دارد.

در حدیثی میخوانیم که داخل شدن در یک مجلس،و خارج شدن از مجلس، بایستی با سلام کردن بدرقه شود.

پيامبر اکرم صلى الله عليه و سلم فرمودند:

«إِذَا انْتَهَى أَحَدُكُمْ إِلَى مَجْلِسٍ فَلْيُسَلِّمْ فَإِنْ بَدَا لَهُ أَنْ يَجْلِسَ فَلْيَجْلِسْ ثُمَّ إِذَا قَامَ فَلْيُسَلِّمْ فَلَيْسَتْ الْأُولَى بِأَحَقَّ مِنْ الْآخِرَةِ». احمد، ترمذی، ابو داود و دیگر کتب حدیث

هرگاه يکی از شما به مجلسی برسد، بايد سلام کند و هرگاه قصد کند که برخيزد، بايد سلام کند، زيرا سلام اولی از دومی سزاوارتر نيست.

این بدین معنی است که سلامِ اول، حین داخل شدن در مجلسی، حقِ آن مجلس و افرادِ مجلس است که بایستی ادا شود، و این سلام کردن، یک وجیبه و حق بر کسی که تازه داخل این مجلس میشود، و یا از کنار این مجلس میگذرد، است و نباید بدون سلام از آنجا بگذرد. و سلام ثانی، که خارج شدن از این مجلس است نیز مورد تأئید حضرت رسول کریم صلی الله و علیه و سلم واقع شده و حکمتی در آن نهفته است که امت را بدان ترغیب کرده اند.

الحمد لله، در جامعۀ ما چنین است، و زمانیکه کسی از خانه و یا مجلسی خارج میشود، خداحافظی میکند، ولی قبل از خداحافظی بایستی به تمام اهل مجلس و یا خانه بگوید: «السلام و علیکم و رحمۃ الله وبرکاته»!

اگر بر جمعی سلام کرده شود، اگر همۀ آنها جواب دادند که بهتر است، ولی اگر یکی از آنها هم جواب دهد کافی است و از بقیه ساقط می‌شود. شرح صحیح مسلم ۲۱۶۰

در مجلسی که کافر و مسلمان هردو موجود باشند، سلام کردن لازم است.

سنت است کسی که:

  • ابتدا وارد جمعی می شود یا ملاقات کننده است سلام کند
  • کسیکه سوار بر مرکب است بر پیاده سلام کند،
  • کسیکه راه می‌رود بر نشسته سلام کند،
  • جمع کم بر جمع زیاد سلام کنند،
  • خص کم‌سن و سال بر بزرگان سلام کند،
  • اگر دو نفر که هر دو سوار بر مرکب باشند، ویا هر دو در حال حرکت باشند به هم رسیدند سنت است آن کسیکه کم‌سن و سالمتر است سلام کند،
  • اگر مسن سلام کرد مأجور خواهد بود؛ بدلیل قول پیامبر صلی الله علیه وسلم که ابوهریره رضی الله عنه روایت کرده است:

«یُسَلِّمُ الرَّاکِبُ عَلَی الْمَاشِیْ، وَالْمَاشِیْ عَلَی القَاعِدِ، والقَلِیْلُ عَلَی الکَثِیْرِ» متفق علیه. وفی روایة البخاری: «والصَّغِیْرُ عَلَی الْکَبِیْرِ».

«سوار بر پیاده و پیاده بر نشسته و گروه کم‌تر بر گروه بیشتر، سلام دهند». ‏متفق علیه

و در روایتی دیگری می‌فرماید:

«يُسَلِّمُ الصَّغِيرُ عَلَى الْكَبِيرِ، وَالْمَارُّ عَلَى الْقَاعِدِ، وَالْقَلِيلُ عَلَى الْكَثِيرِ»

کوچک بر بزرگ، پیاده بر نشسته، و جمع کم بر جمع زیاد سلام کنند. بخاری (۶۲۳۱) این حدیث را روایت کرده است.

حال بنا بر این احادیث؛ جدای از اینکه شخصیت طرف مقابل چگونه باشد (مغرور باشد یا متواضع) مادامیکه مسلمان است، پس بر طبق سنت نبوی عمل می کنیم؛ یعنی اگر ما سواره بودیم ابتدا بر او سلام می کنیم و اگر او سواره بود و ما پیاده، و او سلام نکرد؛ ما سلام می کنیم تا ثواب شروع سلام به ما برسد، و همینطور در بقیه حالتها! مهم این است که شخص مسلمان در رسیدن به ثواب آغاز سلام بر دیگران سبقت بگیرد و اگر در برابر شخص مغرور سکوت کنیم یا عمداً سلام خود را به تاخییر بیاندازیم؛ هم ممکن است خود دچار غرور شویم و هم در حق خود جفا کرده ایم که ثواب آغاز سلام را از دست دادیم. اما در مورد سلام کردن بر کفار، مسلمان وقتی کافر را می‏بیند، ابتدا به او سلام نکند و اگر چنانچه کافر، مسلمان را سلام گوید، مسلمان فقط با کلمه «وعلیکم» آن را پاسخ دهد، چون در حدیث مبارکه آمده است: «لَا تَبْدَءُوا الْيَهُودَ وَلَا النَّصَارَى بِالسَّلَامِ فَإِذَا لَقِيتُمْ أَحَدَهُمْ فِي طَرِيقٍ فَاضْطَرُّوهُ إِلَى أَضْيَقِهِ»

در سلام کردن به یهودیها و مسیحیها جلو نیافتید، و اگر در راه به یکی از آنها رسیدید او را به تنگنا بیاندازید تا او سلام کند. مسلم (۲۱۶۷) این روایت را نقل کرده است.

و اگر ناچار بودید که سلام کنید، غیر از سلام مشهور و معروف را بگوئید: مانندِ خسته نباشید و … و اگر او سلام کرد، در جواب بگوئید: «وعلیکم». و بعد از آن اشکالی ندارد که از وضع و حال او و خانواده‌اش پرس ‌و جو کنید.

نوشته: احمد عارفی

منبع: سایت دعوتگر

ویراستار: سایت اصلاح نت

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن
خرید مدرک دیپلم خرید مدرک فوق دیپلم خرید مدرک لیسانس خرید مدرک دکتری خرید مدرک خرید مدرک دانشگاهی قانونی خرید مدرک دانشگاهی مدرک دانشگاهی قانونی مدرک دانشگاهی خرید مدرک معتبر خرید مدرک معتبر دانشگاهی مدرک معتبر مدرک معتبر دانشگاهی مدرک تحصیلی معتبر چگونه مدرک تحصیلی بگیریم از کجا مدرک تحصیلی بگیریم قیمت مدرک تحصیلی سایت خرید مدرک تحصیلی