خانه / مطالب ویژه / آداب سلام و برخورد با دیگران – 6

آداب سلام و برخورد با دیگران – 6

قسمت ششم:

 

سنت پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله و اصحابه وسلم آن بود که به هر که می رسید حتی کودکان ابتدا به او سلام می کرد. این سیرتِ خجسته از اخلاق حسنه و روحیۀ پاک و تواضع ایشان سر چشمه می گرفت. سلام و تحیت، پیام آور سلامت و امنیت و آشتی و دوستی و محبت است؛ سلام نشانه آسودگی از خطرها و کدورتها است. و در یک کلام: سلام، سلامت می‏آورد. در میان همه امتها و اقوام و طوایف، چه گذشتگان و چه معاصرین؛ چه زمان جاهلیت یا چه عصر الکترونیک و ارتباطات، به هنگام برخورد با یکدیگر برای خود تحیّت و تعارف و احترامی داشته و دارند.

اسلام که خود دین صلح و آشتی و محبت و مودّت بوده و همیشه پیروان خود را به این امر مهم دعوت کرده، طرز برخورد با اشخاص را به بهترین وجه بیان کرده و روشن ساخته است که جایگاه تحیت در اسلام چیست، و چه کسانی باید آغازگر این مهم باشند؟ برخلاف آداب و رسوم اکثر مردم جهان در گذشته و حال که احترام شان بر همدیگر، بیشتر احترام و تحیت ارباب رعیتی یا نوکر و آقائی و یا شاه و گدائی می‏باشد، تحیّت و احترام در ادیان الهی بالاخص اسلام، در سطح عالی روحی و روانی و روانشناسی طراحی شده و حاکی از سلامت و ایجاد آرامش و امنیت می‏باشد چرا که دستور اسلام هنگام ملاقات و برخورد انسانها با همنوعان خود، لفظ «تحیت» و «سلام» است. وقتی کسی به دیگری سلام می‏کند، در واقع به طرف مقابل می‏ فهماند که از طرف من در امانی و یا الله تعالی تو را از تمام بلیات و زشتی ها حفظ کند و آرزوی سلامت تو را دارم و زنده باشی.

راستی غیر از اسلام در کدام مکتب اعم از مادی و معنوی دیده شده که احترام انسانها هنگام برخورد با یکدیگر تا ا ین اندازه با الفاظ لطیف و روح قسمت و محبت‏ آمیز و مایۀ صلح و دوستی آغاز شده باشد؟ در قرآن کریم به مناسبت های گوناگون آیاتی در این زمینه وارد شده و با الفاظی همچون «تحیت» و «سلام» آمده و وظائف اشخاص را نسبت به همدیگر دربارۀ سلام و اینکه چگونه سلام کنند و به چه کسانی سلام کنند و طرز پاسخ سلام دیگران چیست، یاد داده و به بهترین وجه بیان کرده است.

سلام؛ نه تنها تحیّت و هدیه و شعار مؤمنان و خوبان در دنیا می‏باشد، بلکه تحیت و هدیۀ اهل بهشت هم می‏باشد.

مسلمان وظیفه دارد که نسبت به همدیگر آداب انسانی و اسلامی را رعایت کند و یکی از بهترین مراسم رعایت ادب و احترام به یکدیگر دادن سلام است که اسلام به آن زیاد سفارش کرده است چنانچه خداوند می ‌فرماید:

وَإِذَا حُيِّيتُم بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْهَا أَوْ رُدُّوهَا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ حَسِيبًا. نساء: ۸۶

هرگاه به شما تحیّت گویند، پاسخ آن را بهتر از آن بدهید؛ یا (لااقل) به همان گونه پاسخ گویید! خداوند حساب همه چیز را دارد.

مکتب اسلام، حتی بر سلام کردن حین دخول به خانۀ خودتان امر میکند:

فَإِذَا دَخَلْتُم بُيُوتًا فَسَلِّمُوا عَلَىٰ أَنفُسِكُمْ. نور: ۶۱

هر گاه به منزلی وارد شدید بر خودتان سلام کنید.

پیوند هاى اجتماعى، نیازمند تحکیم‏ است. باید نمونه‏ هاى عملى و مصداقهاى خاص و روشن ارائه شود، تا مرزهاى دوستى و پیوندهاى عاطفى استوارتر گردد و پایدار بماند، «سلام‏» ودست دادن یکى از این امور است.

سلام، چراغ سبز آشنایى است. وقتى دو نفر به هم می‏رسند، نگاه ها که به هم می افتد، چهره ها که ‏رو در رو قرار میگیرد، نخستین علامت صداقت و مودت و برادرى، «سلام دادن‏» است و در پى آن، دست دادن و «مصافحۀ».

دو نفر را تصور کنید که به یکدیگر می‏رسند، آشنا و دوست هم‏ هستند. در این برخورد، بهتر است نخستین کلام شان چه باشد؟ آیا مناسب تر از «سلام‏» چیزى دیگری را سراغ دارید؟

سلام، اطمینان دادن به طرف مقابل است که هم سلامتى و تندرستى تو را خواستارم، هم از جانب من آسوده باش و مطمئن، که‏ گزندى به تو نخواهد رسید. من خیرخواه تو هستم، نه بدخواه و کینه ‏ورز و دشمن. دست دادن و دست هم را صادقانه به گرمى فشردن، نشانی ‏از محبت و صمیمیت و خیرخواهى است. دلها را به هم نزدیکتر ومحبت ها را بیشتر می‏سازد. تماس دو دست، قلبها را نیز به هم نزدیکترمیکند، اگر منافقانه و دروغ و فریب نباشد!

اگر در برخورد با دیگران یا ورود به جلسه و جمعى، یا رسیدن به‏ خانه و محل کار، سلام کنید، ولى آهسته، شاید سلام تان را نشنوند. بااینکه شما سلام داده ‏اید، ولى به دلیل سروصدا یا جمع نبودن حواس یا هر عامل دیگر، سلام تان را نشنوند، شما را بی ادب و بی اعتنا خواهند شمرد و متکبر خواهند پنداشت. یا اگر سلام دیگرى را جواب دهید؛ اما آهسته و زیر لب، به گونۀ که نفهمد و نشنود، شاید پیش خود فکر کند مسأله‏ اى، و یا هم خصومتى پیش آمده است و یا شما متکبر شده ‏اید که حتى جواب سلامش ‏را هم نمی دهید یا با دشوارى و بی علاقگى جواب میدهید! راه جلوگیرى از این سوء تفاهم ها و بدگمانی ها، رعایت همان ‏دستور دینى در معاشرتها است، یعنى آشکارا سلام کردن.

هرگاه مسلمان به کسی، و یا به جماعتی شما سلام میکند، بایستی سلامش را آشکارا بگوید، و چنین نگوید که:

«سلام‏ دادم، ولى جوابم ندادند»، شاید سلام داده ولى آنان نشنیده باشند! مسلمان، زمانی جواب سلام را میدهد، بایستی جواب را آشکارا و بلند بگوید، تا آن مسلمان دیگرنگوید که: «سلام کردم ولى جوابم را ندادند!» مسلمانی که سلام می دهد پاسخش را باید گرمتر و بیشتر داد، چرا که‏ سلام نوعى تحیت و هدیه از سوى یک مؤمن است و هدیه را باید پاسخى بهتر ارائه داد، تا نشان قدرشناسى باشد. و این تعلیم قرآن کریم ‏است که تحیت دیگران را به گونۀ بهتر پاسخ دهید، که در بالا به آیۀ شریف اشاره کردیم.

الله متعال امر فرموده است تا آشکار و با صدای بلند سلام نماییم، می‌فرماید: يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتًا غَيْرَ بُيُوتِكُمْ حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا وَتُسَلِّمُوا عَلَى أَهْلِهَا. نور: 27 یعنی:

«اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد به خانه‏هايى كه خانه‏هاى شما نيست داخل مشويد تا اجازه بگيريد و بر اهل آن سلام گوييد.»

و می‌فرماید: فَإِذَا دَخَلْتُمْ بُيُوتًا فَسَلِّمُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ تَحِيَّةً مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُبَارَكَةً طَيِّبَةً. نور: 61 یعنی: «… پس چون به خانه‏هايى [كه گفته شد] درآمديد به يكديگر سلام كنيد درودى كه نزد خدا مبارك و خوش است‏.»

همچنین آمده است: وَإِذَا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْهَا أَوْ رُدُّوهَا. [النساء: 86]

یعنی: «و چون به شما درود گفته شد شما به [صورتى] بهتر از آن درود گوييد يا همان را [در پاسخ] برگردانيد.»

 

لطفاً این مضامین خیلی مهم و حیاتی را با تمام خانواده، اقارب، دوستان، و همکاران تان شریک سازید، و در رشد فکری، عقیدتی، ایمانی و وجدانی همنوع تان اقلاً یک امر خیری را، مایۀ حصولِ صدقات جاریۀ تان سازید.

 

نوشته: احمد عارفی

منبع: سایت دعوتگر

ویراستار: سایت اصلاح نت

درباره ی اصلاح نت

همچنین ببینید

۷ اشتباه رايج درباره چشم ها

هر چيزي كه ويتامينA داشته باشد، به درد چشم مي‌خورد؛ چه هويج باشد، چه هر …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *