فرهنگ و جامعه

اثرات زیان بار بیکاری و زمینه های شغل زایی

 

برگردان: نقیب الله حمید

حضرت عبدالله بن مسعود رضی الله عنه می فرماید: خشم من برانگیخته می شود برمردی که او را بیکار بینم که نه در کاری از دنیا مصروف باشد و نه هم به امورآخرت توجه ورزد. (أخرجه ابن أبي شيبة في المصنف 34562)

بیکاری نابودکننده بزرگ ترین ثروت بشری است:

بی تردید بزرگ ترین ثروت و سرمایه ی انسان همانا عمرش است و احمق ترین انسان کسی است که این ثروت خود را ضایع می سازد و ازآن بهره کشی نمی کند و این گنجینه ی ارزشمند را رایگان از دست می دهد.

روزگاران بیکاری یکی از اساسی ترین عواملی است استعدادها، توانایی ها و انرژی کار تمام انسان به ویژه قشرجوان را به انحلال و نابودی می کشاند و ویروسی است که توانمندی فکر و خرد را سر به نیستی می سازد و او را مجال جولان و اندیشیدن نمی دهد و با گذشت زمان، ظرفیت ذهن نابوده شده و در عوض وسوسه ها و تشویش سراپای فکر، ذهن و قلب را می پوشاند دیگرهمواره این انسان به جای تلاش و عمل، کارو پیکارمفید و سودمند در زندگی دنیا و آخرت، به امور بهبوده و کارهای بی هدف، می پردازد، آنچه که باعث از بین رفتن و ویرانی کاخ استعداد قرارمی گیرد نه عامل رشد و بیشرفت، آبادانی و پیشگامی در عرصه های زندگی.

لازمه ی انسان هدفمند این است که ارزش و قیمت عمر خود را بشناسد و برای پرسازی اوقات فراغت و استفاده از این فرصت به تلاش پردازد و این در واقع رسالت یک انسان راستین و خواسته انسانیت اوست.

رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: نِعْمَتَانِ مَغْبُونٌ فِيهِمَا كَثِيرٌ مِنْ النَّاسِ: الصِّحَّةُ وَالْفَرَاغُ (متفق علیه)

ترجمه: دو نعمت است که بسياری مردم از آن استفادهء درست نمی نمايند ،تندرستی و آسودگی از کار.

ش: مغبون فيهما: غبن خريداری به چند برابر قيمت يا فروش به کمتر از مثل است.

پيامبر صلی الله عليه وسلم مکلف را به تاجر، و صحت بدن و فراغ را به رأس المال تشبيه نموده اند. زيرا اين دو از اسباب فائده و مقدمات رسيدن به کاميابی بشمار می رود، پس آنکه ازين دو نعمت استفاده نموده و دستورات خدايش را عملی کند، سود می برد و آنکه سرمايه و رأس المال خويش را ضايع کند، وقتی پشيمان می شود که پشيمانی سودی ندارد.

بنابراین، انسان های خردمند و عقلای بشر، بیکاری و نپرداختن به کاررا آفت برای انسان خوانده و آن را زشت انگاشته اند.

حضرت عمررضی الله عنه فرموده است: من ناپسند و زشت می انگارم انسانی را که بیکاربینیم که نه در کار دینا مصروف باشد و نه در کار آخرت. (بخاری)

حضرت حسن بصری فرموده است: هیچ پندی و نصیحتی بر من تأثیرگذار قرار نگرفته همانند آنچه که حجاج ضمن خطبه یی گفتند: انسان که یک ساعت عمرض در غیرآن که به خاطرش آفریده شده مصرف نماید، سزاواراوست که تأسف و تحسراو تا قیامت به درازا بکشد. (محاضرات الأدباء للراغب الأصفهاني 1/483)

همچنان  حسن بصری می گوید:  من ملتهای را دیدم که حرص شان بر اوقات و لحظات زندکی شان بیشتربود از حرص شان بردراهم و دنانیر.

یعنی در مدیریت و استفاده از وقت بیشتر حریص بودند و برای بهتراستفاده از آن تلاش می ورزیدند.

قاضی شریح همسایه های خود را دید که بی جاگشت و گذار می کردند، بریا شان گفت: چرا بی جا می گردید؟ گفتند که امروز رخصت بوده و بیکارهستیم. شریح برای شان گفت که شخص بیکار به همین چیز مامور شده است؟

پس “وقت” زیباترین و نفیس ترین پدیده یی است که تو برای حفظ و پاسداشت آن همت گاری ولی بازهم می بینم که تو ای انسان بسیار به آسانی آن را ضایع می سازی.

از عبدالله بن مسعود رضی الله عنه روایت شده که فرموده است: من هرگز درگذشت هیچ پدیده ی انگشت ندامت را بدندان نگرفتم مثل ندامت و پیشمانی ازروزی که آفتابش غروب نماید و پاسی از عمرم کم شود ولی عملم زیاد نگردد.

از اوقات بیکاری و آسودگی استفاده  شود:

خداوند می فرماید: ﴿فَإِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ وَإِلَى رَبِّكَ فَارْغَبْ ﴾ (الشرح7-8)

پس چون فراغت‏يافتى به طاعت دركوش  و با اشتياق به سوى پروردگارت روى آور.

اين پیام پروردگارراه حل اوقات فراغت و بیکاری است، خداوند برای مسلمان وقتی را بهره اش نکرده است که در آن بیکار و فارغ باشد بلکه به طور حتم یا به کار دنیا یاهم به امورآخرت توجه خود را معطوف نماید و به استفاده گیری بپردازد به همین خاطر، انسان های کامیاب همانهای هستند که ازتمام لحظات عمر خود بهره گرفتند از رهگذر انجام دادن اعمال صالحه مربوط به دنیا یا آنچه که سودبخش در زندگی آخرت باشد و همیشه اوقات فارغ خود را غنیمت می شمردند و از آن استفاده بهینه می کردند و باورمند بودند که ضایع ساختن این اوقات تاوانی است جبران ناپذیر.

انسان خردمند و در عین حال موفق کسی است که بشناسد و درک نماید نعمت عمر را و آن را در موارد تحقق اعمال مفید و منفعت بخش چه برای خودش و چه برای رشد  و بالندگی جامعه و رفع نیازهای امت مسلمه بکار برد و تا بدین وسیله خویشتن را از ذلت و رسوایی روز قیامت نجات دهد، آنگاه که در آنجا در زمینه عمرش و روزگارجوانی اش مورد محاسبه قرار می گیرد و ازش پرسیده می شود که عمر خود را در چه به پایان رساندی؟ کسی که واقعاً عمر خود را در لهو ولعب و تحقق امور غیرمفید ضایع کرده باشد و این موسم کشت را بی استفاده سپری کرده باشد، عمرش در حقیقت ضایع شده است و پدیداراست هنگامی که موسم کشت را ازدست داده است در روز محصول گیری و ثمرچینی انگشت ندامت را بدندان می گیرد و تأسف می خورد که چرا کشت نکرد تا امروز میوه اش را برمی داشت؟ ولی این تأسف وندامتش در آن وقت هیچ سودی برایش نمی بخشد.

آنچه که بیشتر انسان هدفمند را می رنجاند و قلب را به اندوه سرشارمی سازد این است که انسان را بیند که صاحب عمر بیشتر بوده ولی از فراچشمش روزهای گرانبهایش می گذرد بدون استفاده و از آن برای نفع خود  جامعه خویش بهره برداری نمی کند و باگذشت هر روزش نه در علم و دانش وی افزودی به وجود می آید و نه کدام کار نیکی را ابتکار می کند و نه امورخیری را انجام می دهد و نه دست معاونت و همکاری را برای امت مسلمه پیش می نماید تا قدری نیازها و مشکلات آنها را حتی الامکان رفع نماید و با ایشان اظهارهمدردی نماید و رویهمرفته، در صدد طرد و دفع دشمن و توطیه های آن باشد و همچنان نه برای توسعه بخشیدن و حفظ اساسات دین کمرهمت برمی بندد و دراین راستا توجه نماید.

چه زیبا گفته اند که آنگاه روزی از عمرانسان بگذرد اما بدون آنکه حقی را ادا کرده باشد وفرضی را به سررسانده باشد یا بنیاد کارخیری را گذارده باشد یا هم به حمدو ثنای پروردگارخود پرداخته باشد یا برمیزان دانش و فهم خود افزایش آورده باشد، حقا که روزخود را ضایع کرده و برخود ستم کرده است.

حسن بصری فرموده است:  هیچ روزی از روزهای نمی آید جز اینکه این روزبرای انسان می گوید: ای انسان! من روزجدیدم، و من شاهد هستم به آنچه که در من انجام می دهی و آنگاه آفتاب غروب نماید من می روم ولی من هرگز تا روزقیامت برنمی گردم.

همین خاطر است که رسول الله صلی الله علیه وسلم مسلمانان را توصیه می کند و هدایت می دهد که عمر، صحت و فراغت خود را قبل از دست دادن آنها غنیمت شمرده از آن برای تهیه توشه ی سعادتبارآخرت و رستگاری و عزتمندی هردوجهان استفاده نماید، چنانچه می فرماید: «اغْتَنِمْ خَمْسًا قَبْلَ خَمْسٍ: شَبَابَكَ قَبْلَ هَرَمِكَ، وَصِحَّتَكَ قَبْلَ سَقَمِكَ، وَغِنَاكَ قَبْلَ فَقْرِكَ، وَفَرَاغَكَ قَبْلَ شُغْلِكَ، وَحَيَاتَكَ قَبْلَ مَوْتِكَ» (حديث ابن عباس، أخرجه الحاكم 4/341 (7846) وصححه على شرط الشيخين ووافقه الذهبي، والبيهقي في الشعب 10250)

ترجمه: پنج چیز را قبل ازفرارسیدن پنج دیگرغنیمت بدان: جوانی خود را قبل از پیری، صحتمندی خود را پیش از بیماری، غنامندی خود را پیش از فقیرشدن، فراغت خود را قبل از مصروف شدن و زندگی خود را قبل از مردن.

برخی از حکیمان گفته اند: شب و روز در تو عمل می کند، کوشش کن توهم در آنها عمل کنی، انسان همیشه خوش می شود که روزگذشت ولی ناآگاه می باشد که با گذشت آن اجلت نزدیک می شود و آن روز حساب می شود و در موردش انسان محاسبه می شود.

چگونه از اوقات فراغت و از ایام رخصتی خود بهره گیریم؟

راه های بهره گیری از اوقات فراغت، بیکاری و رخصتی زیاد است به چندی مهم آن اشاره می کنم:

  • حفظ بخشی از قرآن کریم و پیوسته تکرارآن
  • نشستن در حلقات درس و تعلیم ومواظبت در آموختن علم، چه از رهگذرگوش کردن، مطالعه کردن، یا حضور در مجالس درس.
  • برنامه ریزی درست برای دیدار و ملاقات خویشاوندان و دوستان، جهت تحکیم روابط و افزایش میزان محبت و دوستی و رسیدگی به مشکلات یکدیگر.
  • برافراشتن پرچم دعوت، یعنی مردم را به کارخیرفراخواندن و بازداشتن از کارهای شر و نامشروع؛ چه از طریق موبایل، انترنیت، نشراوراق، ایرادسخنرانی، راه انداختن حلقه درسی، یاهم به شکل دعوت فردی، یعنی یک تن را زیرپوشش نصیحت قرار دادن، درکوچه، بازار، موتر و…
  • اختصاص دادن پاسی از وقت برای ورزش سودمند، جهت حفظ سلامت بدن.
  • آموختن پیشه ی از پیشه های مفید، برای آماده بودن دستیابی به رزق حلال.
  • راه انداختن برنامه مفید برای رفع نیازمندی های خانواده، اصلاح خانواده و تربیت آنها.
  • سهم گیری و اشتراک در برنامه های عام المنفعه و مؤسسات خیریه
  • و …
نمایش بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن
خرید مدرک دیپلم خرید مدرک فوق دیپلم خرید مدرک لیسانس خرید مدرک دکتری خرید مدرک خرید مدرک دانشگاهی قانونی خرید مدرک دانشگاهی مدرک دانشگاهی قانونی مدرک دانشگاهی خرید مدرک معتبر خرید مدرک معتبر دانشگاهی مدرک معتبر مدرک معتبر دانشگاهی مدرک تحصیلی معتبر چگونه مدرک تحصیلی بگیریم از کجا مدرک تحصیلی بگیریم قیمت مدرک تحصیلی سایت خرید مدرک تحصیلی