خانه / فرهنگ و جامعه / فکر و دعوت / اخـلاق دعوتگـر (۱)

اخـلاق دعوتگـر (۱)

اخلاق دعوتگر ، اخلاق اسلام است:

اخلاق داعي مسلمان ، همان اخلاق اسلامي است ك الله متعال در قرآن كريم ذكر نموده و رسول الله  در گفتار و كردارش شرح نموده و صحابة كرام در زندگي و عملكرد شان به آن مزين بودند . برخوردار بودن ازين اخلاق براي هر داعي مسلمان نهايت ضروري بوده و لازم است كه قبل از هر امر ديگري به آن رسيدگي نمايد و با مراجعه به نفس ، خود را در ميزان قرآني و سنت نبوي وزن نمايد و بنگرد كه تا چه حد اين صفات نيكو در شخصيت او موجود است و كدام صفات است كه به آن نياز دارد .

اول صداقت :

در قرآن كريم آيات بي شماري وجود دارد كه در مورد صداقت ، اهمیت و فضيلت آن صحبت نموده و مؤمنان را به التزام صدق و راستي و همراهي با راستكاران و صادقين امر ميكند .

â يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ (119) (التوبه/119) ” اي مؤمنان از الله بترسيد و همراه با راستگويان باشيد  “

و بيان ميكند كه صداقت صفتي است كه در روز قيامت سبب نجات بنده از خشم پروردگار گرديده و انسان را به جنت جاويدان ميرساند .

قَالَ اللَّهُ هَذَا يَوْمُ يَنْفَعُ الصَّادِقِينَ صِدْقُهُمْ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ (المائده/119)

” الله فرمود: اين روزى است كه راستان را راستى و صدقشان سود دهد . براى آنان بهشت هايى است كه از زيرِ [ درختانِ ] آن نهرها جارى است ، هميشه در آن جاودانه اند ، الله از آنان خشنود و آنان هم از الله خشنودند ; اين است رستگارى بزرگ “

حقيقت صدق، چنانچه ابن قيم الجوزيه  در مدارج السالكين ذكر نموده است ، دست يابي به چيزي با كمال قوت و تمام اجزاي آن ميباشد. و صدق هم در قصد ونيت است وهم در قول و هم در عمل .

معناي صدق در قصد ونيت عبارت از اينست كه با كمال عزم و ارادة قوي سير الي الله را آغاز و ادامه دهد و از موانع و عوايق بگذرد . مظهر اين اراده، مبادرت در اداي فرايضي است كه الله متعال بدوش بنده گذاشته است كه در مقدمة آن جهاد في سبيل الله و دعوت الي الله قرار دارد . همچنان دوري گزيدن و نفرت داشتن از انسانهایی كه در راه دعوت اسلامي موانع ايجاد ميكنند . زيرا اين گروه انسانها كساني اند كه در غفلت دايم قرار داشته و جز ظاهر زندگي دنيا چيزي نمي دانند و جز هواي نفس راهنماي ديگري ندارند .

واقعيت اينست كه قلب مزين با صداقت در برابر اينگونه انسانها حساسيت خيلي شديد داشته و تحمل همزيستي و همنشيني با كساني را كه در راه دعوت و جهاد موانع ايجاد ميكنند، ندارد . برعكس آن، از مصاحبت با كسانيكه او را در راه سير الي الله تشويق و ترغيب مينمايد ، احساس راحت و انشراح صدر و مسرت مي نمايند .

اما صدق در سخن به اين معناست كه زبان انسان جز حق و صواب نگويد و هيچ نوع سخن باطل و بيهوده از آن صادر نشود . و صداقت در عمل به اين مفهوم است كه تمام اعمال او بر وفق شريعت اسلامي و متابعت از رسول الله عليه السلام باشد . زمانيكه صدق در نيت ، صدق در قول و صدق در عمل براي انسان ميسر گرديد . چنين شخصي به درجة صديقيت نايل ميگردد و اين مرتبه ايست كه كه الله متعال بندگان خود را با طلب و تلاش براي حصول آن امر نموده است . چنانچه پيامبر عليه السلام را مخاطب قرار داده و ميفرمايد: صِدْقٍ وَاجْعَلْ لِي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطَانًا نَصِيرًا (80) (الإسراء/80)

” و بگو : پروردگارا ! مرا [در هر كار و شغلى] به نيكى وارد كن و به نيكى بيرون آور و برايم از نزد خود نيرويى يارى دهنده قرار ده  “

” مدخل صدق“ و ” مخرج صدق “ باين معناست كه داخل شدن مسلمان در هر عملي و خارج شدن و ترك نمودن هر كاري بنام الله و بخاطر رضاي او تعالي باشد . و به تعبير ديگر ، تمام كنشها و واکنشهای او در پيوند كامل با الله متعال بوده و به گونة اداء گردد كه رابطة او را با پروردگارش بيشتر از پيش استحكام ببخشد . و در اداي هر فعل و عملي از الله متعال استعانت خواسته و هدف ومقصدش فقط رضاي الله و رسيدن به پروردگار واحد باشد .

قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ (162) (الأنعام/162)

” بگو : مسلماً نماز و عباداتم(قربانی دادنم) و زندگى و مرگم براى الله پروردگار جهانيان است  “

بندة مؤمن زمانيكه به درجة صديقيت نایل گرديد ، يگانه مقصد و مرامش از زندگي دنيا و رغبت به آن ، اين ميباشد كه زندگي دنيا را وسيلة براي كسب رضاي الله متعال قرار دهد و اگر اين غرض و مقصد از وي فوت شد ديگر هيچ رغبتي به دنيا و متاع آن نخواهد داشت .

از عمررضي الله عنه روايت شده است كه فرمودند : ” اگر سه چيز نبود هرگز بقاء و زندگی در دنيا را نمي خواستم ، اينكه؛ مجاهدين را سوار بر اسپهاي تندرو به جهاد نمي فرستادم ، و اگر حلاوت شب زنده داري نميبود و دیگر اینکه مجالست با كساني نميداشتم كه سخنان نغز و دلكش ميگويند مانند آنكه بهترين خرما را از خوشة آن ميچينند“

مقصد عمر رضي الله عنه  ازين سه چيز ، جهاد در راه الله ، نمازهاي شبانه و علم نافع است كه هر كدام آنها وسيلة خوشنودي الله متعال ميباشد.. مدارج السالكين ج2 ص281 ، 282

چون صدق و راستي در زواياي قلب داعي الي الله جاگزين گرديد ، آثار آن حتماً در چهره و صداي دعوتگر صادق و راستكار ظاهر ميگردد . رسول الله  كه سيد و پيشواي صديقين بود ، زمانيكه با اشخاص ناشناس صحبت كرده و آنها را بسوي اسلام دعوت مينمود ، آنها با خود ميگفتند : ” سوگند به الله كه اين چهره و صدا ، چهره و صداي شخص دروغگوي نيست “. تذكرة الدعاة از البهي الخولي

شكي نيست كه ظاهر شدن آثار صداقت و راستي در چهره و صداي داعي بالاي مخاطب تأثير مثبت انداخته و او را بسوي احترام داعي و قبول دعوت ميكشاند . مگر كسانيكه كور دلي و لجاجت شان به آخرين درجة رسيده باشد ، سیمای نورانی و مؤقر و صدا و لهجۀ صادقانه و دلسوزانه نیز بر آنها تأثیری ندارد .

بهرصورت ، چون اساس نفاق كذب است ، پس چگونه شده ميتواند كه داعي مسلمان دروغگو باشد ؟!

كذب انسان را بسوي فجور و بدكاري ميكشاند ، پس انسان فاجر چگونه داعي الي الله بوده ميتواند ؟!

دوم : صبر :

يكي از اساسات دين اسلام صبر است که حتي نصف ايمان گفته شده و در قرآن كريم بيشتر از هشتاد مرتبه ذكر شده است . در بعضي جاها امر گرديده است :

وَاسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ وَإِنَّهَا لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخَاشِعِينَ (45) (البقره/45)

” از صبر و نماز كمك بخواهيد و بى ترديد اين كار جز بر كسانى كه در برابر حق قلبى فروتن دارند دشوار و گران است  “

و در بعضي موارد از ضد آن یعنی بیصبری و شتابزدگی نهي نموده ميفرمايد :  فَاصْبِرْ كَمَا صَبَرَ أُولُو الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَلَا تَسْتَعْجِلْ لَهُمْ (الأحقاف/35)” پس صبر كن همان گونه كه پيامبران اولوالعزم صبر كردند ، و براى آنان در [ نزول عذاب ] شتاب مكن ، “

معيت خود را با صابران اعلان مينمايد .  إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ (153)  (البقره/153)” الله همراه با صابران است “

عاقبت خير براي صابران است . وَأَنْ تَصْبِرُوا خَيْرٌ لَكُمْ (النساء/25)” اگر صبر كنيد برايتان بهتر است “

صبر پاداش عظيم دارد .  إِنَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسَابٍ (10)  (الزمر/10) ” يقيناً شكيبايی کنندگان پاداششان را كامل و بدون حساب دريافت مینمایند . “

تنها صابران از موعظه ها و اندرزها نفع برميدارند.

إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ (ابراهيم/5) ” بى ترديد در اين (ايام الله ) براى هر شكيباى سپاس گزارى نشانه هايى است  “

صبر را وسيلة دخول جنت ميداند . سَلَامٌ عَلَيْكُمْ بِمَا صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ (الرعد/24)

” [ و به آنان گويند : ]سلام بر شما به پاس استقامت و صبرتان پس نيكوست فرجام اين سراى   “

با صبر و استقامت است كه امتها به امامت دين و دنيا ميرسند . وَجَعَلْنَا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا لَمَّا صَبَرُوا وَكَانُوا بِآيَاتِنَا يُوقِنُونَ (24) (السجده/24)

” و از آنها امتي گردانيديم كه به امر ما مردم را هدايت ميكردند ، زمانيكه صبر كردند و به آيات ما يقين داشتند “

در احاديث نبوي نيز احاديث زيادي در باب صبر وارد شده است . از جمله :  « وَمَا أُعْطِيَ أَحَدٌ عَطَاءً خَيْرًا وَأَوْسَعَ مِنْ الصَّبْرِ » (صحيح البخاري ، كتاب الزكاة عن ابي سعيد الخدري) ” و هيچ را كسي بخششي بهتر و وسيع تر از صبر داده نشده است “

« عَنْ صُهَيْبٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ عَجَبًا لِأَمْرِ الْمُؤْمِنِ إِنَّ أَمْرَهُ كُلَّهُ خَيْرٌ وَلَيْسَ ذَاكَ لِأَحَدٍ إِلَّا لِلْمُؤْمِنِ إِنْ أَصَابَتْهُ سَرَّاءُ شَكَرَ فَكَانَ خَيْرًا لَهُ وَإِنْ أَصَابَتْهُ ضَرَّاءُ صَبَرَ فَكَانَ خَيْرًا لَهُ »  (صحيح مسلم ، كتاب الزهد و الرقاق)

” از صهيب روايت است كه رسول الله فرمودند ‌‌:كار مؤمن سراسر قابل تعجب است ، زيرا تمام كارها به خير اوست و جز مؤمن براي هيچ كس ديگري ميسر نميباشد . اگر مسرتی برايش برسد ، شكر ميكند پس خوشي برايش خير است و اگر مشكلات و نقصاناتي برايش برسد صبر ميكند ،پس سختيها و نقصانات به نفع وي ميباشد . “

صبر در لغت ، حبس و بند ساختن و دستبردار شدن را ميگويند و در شريعت اسلامي به سه نوع تقسيم شده است : صبر بر طاعات ، صبر از معاصي و صبر در برابر آزمونها و مشكلات.

صبر بر طاعات به اين معناست كه بر اطاعت اوامر الهي مداومت و محافظت داشته و تمام فرايض و وجبيبه هاي ديني خود را همراه با اخلاص و مطابق دساتير شرعي انجام دهد . اموريكه در تحصيل اينگونه صبر ممد واقع ميگردد ، عبارت از معرفت درست پروردگار ، شناخت حق او بر بندگان و بياد داشتن جزاء و پاداشي  است كه براي انسانهاي مطيع و نيكوكار خود آماده نموده است .

اما صبر از معاصي اينست كه از تمام گناهان اجتناب نموده و هميشه از معاصي فرار نمايد . بهترين امري كه در تحصيل اينگونه صبر كمك ميكند ، خوف از الله متعال و بالاتر از آن استحضار حياء از الله متعال و محبت با او ميباشد . و همراه با آن بايد بياد داشته باشد كه مهمترين ثمره و حاصل اين نوع صبر بقاء و تقويت ايمان است . زيرا معاصي سبب ميگردد كه ايمان به ضعف گراييده و مكدر گردد و نورانيت آن روزبروز خيره تر گردد .

اما صبر بر مصايب و آزمونها به اين معناست كه در وقت نزول مشكلات و سختيها عنان تحمل و برداشت را از دست نداده و گرفتار خشم و غضب نگردد و زبان شكايت به مخلوق نگشايد . زيرا شكايت كردن به مردم منافي با صبر جميل است . اما شكايت به الله متعال كه يگانه مرجع و پناهگاه مؤمن است نه تنها هيچ منافاتي با صبر تحمل ندارد بلکه از بهترین عبادات بوده و اجر جزیل دارد . چنانچه الله متعال از يعقوب عليه السلام حكايت ميكند كه فرمود :  قَالَ إِنَّمَا أَشْكُو بَثِّي وَحُزْنِي إِلَى اللَّهِ وَأَعْلَمُ مِنَ اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ (يوسف/86)

” گفت : شكوه اندوه شديد و غم و غصه ام را فقط به الله مي  برم و از الله مي  دانم آنچه را كه شما نمي  دانيد. “

و از ايوب عليه السلام چنين حكايت ميكند :  وَأَيُّوبَ إِذْ نَادَى رَبَّهُ أَنِّي مَسَّنِيَ الضُّرُّ وَأَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ (الأنبياء/83)

” و ايوب را [ ياد كن ]هنگامي كه پروردگارش را ندا کرد كه مرا آسيب و سختى رسيده و تو مهربان ترين مهربانانى  “

و در آيت ديگري ميفرمايد :  إِنَّا وَجَدْنَاهُ صَابِرًا نِعْمَ الْعَبْدُ إِنَّهُ أَوَّابٌ (ص/44)

” . بى ترديد ما او را شكيبا يافتيم . چه نيكو بنده اى ! يقيناً بسيار رجوع كننده به سوى ما بود “

اموريكه اين نوع صبر را در انسان افزايش ميدهد ، همانا استحضار نعمتهاي بيشمار الله متعال است كه با ياد آوري از آن از شدت درد و مصيبت ميكاهد و تأثيرات سوء رواني آنرا از شخص مصيبت زده ميزدايد . درين حالت خود را مانند كسي احساس ميكند كه هزار دينار برايش داده اند و او فقط يك دينار را مفقود كرده است .

همچنان بياد آوردن اجر و ثوابي كه الله متعال براي صابران مهياء كرده است ، سبب ميگردد كه حوصله و صبر انسان تقويت گردد .

 

إدامه دارد…

درباره ی اصلاح نت

همچنین ببینید

اعتیاد به پورنوگرافی و راه درمان آن

نوشته : دکتر جاسم مطوع / ترجمه : علی رشیدی گفت : به تازگی ازدواج …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *