فکر و دعوت

ايمان به خداي جلّ جلاله

تحقق ايمان

ايمان به خدا با اين اسباب تحقق مي‌يابد:

اول: اعتقاد به اينكه اين جهان يك آفريدگار يكتايي دارد كه در آفرينش، ملك، تدبير، ادارة امور، روزي دادن، زنده كردن، ميراندن، نفع و ضرر رساندن و خلاصه در داشتن هر گونه قدرت و اعمال آن يكتا و تنها است و هيچ پروردگاري جز او وجود ندارد، هر چه بخواهد به تنهايي انجام مي‌دهد و هرگونه بخواهد حكم مي‌راند، هر كس را بخواهد عزت مي‌بخشد و هر كس را بخواهد ذليل مي‌سازد، اختيار و كنترل آسمان‌ها و زمين فقط در دست اوست او بر هر چيزي توانا و داناست و از همه بي‌نياز است و همه به او نيازمندند، هر امري از آن او، و هر خير و سعادتي در دست اوست، در افعال و كردارش شريك و همتا ندارد و امرِ او را غالب و بالا دستي نيست، تمامي مخلوقات به شمول فرشتگان و جنها و انسانها بندگان او هستند، كه از دائرة ملك و قدرت و اراده او بيرون نيستند، افعال او را حصر و احاطه نتوان كرد و در شمارش نتوان گنجاند.

و تمام آن خصايص تنها حق اوست، كه او يكتا و بدون شريك است، هيچ احدي جز او شايستگي اين خصايص را ندارد، و نسبت دادن و ثابت كردن اين كمالات يا بخشي از آن براي غير خدا به هيچ عنوان درست نيست؛ چنانكه خداوند متعال مي‌فرمايد:

﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱعۡبُدُواْ رَبَّكُمُ ٱلَّذِي خَلَقَكُمۡ وَٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَتَّقُونَ ٢١ ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَرۡضَ فِرَٰشٗا وَٱلسَّمَآءَ بِنَآءٗ وَأَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَخۡرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ رِزۡقٗا لَّكُمۡ﴾ [البقرة: 21-22].

«اي مردم! پروردگارتان را كه شما و پيشينيانتان را آفريده است، پرستش كنيد، ذاتي كه زمين را (مانند) بساط و آسمان را (مانند) سقفي برايتان قرار داد. و از آسمان آبي باراند، سپس با آن از انواع فرآورده‌ها براي روزي شما بر آورد».

و مي‌فرمايد:

﴿قُلِ ٱللَّهُمَّ مَٰلِكَ ٱلۡمُلۡكِ تُؤۡتِي ٱلۡمُلۡكَ مَن تَشَآءُ وَتَنزِعُ ٱلۡمُلۡكَ مِمَّن تَشَآءُ وَتُعِزُّ مَن تَشَآءُ وَتُذِلُّ مَن تَشَآءُۖ بِيَدِكَ ٱلۡخَيۡرُۖ إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ٢٦﴾ [آل‌عمران: 26]. «بگو خداوندا! اي دارندة فرمانروايي، به هر كسي كه خواهي فرمان روايي دهي و از هر كس كه خواهي، فرمانروايي باز بستاني و هر كس را خواهي گرامي داري و هر كس را خواهي خوار سازي، نيكي به دست توست. به راستي بر هر كاري توانايي».

و مي‌فرمايد:

﴿وَمَا مِن دَآبَّةٖ فِي ٱلۡأَرۡضِ إِلَّا عَلَى ٱللَّهِ رِزۡقُهَا وَيَعۡلَمُ مُسۡتَقَرَّهَا وَمُسۡتَوۡدَعَهَاۚ كُلّٞ فِي كِتَٰبٖ مُّبِينٖ ٦﴾ [هود: 6].

«و هيچ جنبنده‌اي نيست مگر آنكه روزي‌اش بر (عهدة) خداوند است و (او) قرارگاه و آرامگاهش را مي‌داند. هر يك (از آنها) در كتابي مبين (ثبت) است».

و مي‌فرمايد:

﴿أَلَا لَهُ ٱلۡخَلۡقُ وَٱلۡأَمۡرُۗ تَبَارَكَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ٥٤﴾ [الأعراف: 54]. «بدان كه فرما نروايي خاص اوست، پس بزرگ است خداوند، پروردگار جهانيان».

دوم: اعتقاد به اينكه خداوند يكتا بهترين اسماء وكامل‌ترين صفات را دارا است، كه منحصر به ذات خودش است و بعضي از آن را در كتاب مقدسش يا توسط پيامبر گرامي‌اش حضرت محمدص كه خاتم پيامبران و رسولان است بيان داشته است. چنانكه ذات پاكش مي‌فرمايد:

﴿وَلِلَّهِ ٱلۡأَسۡمَآءُ ٱلۡحُسۡنَىٰ فَٱدۡعُوهُ بِهَاۖ وَذَرُواْ ٱلَّذِينَ يُلۡحِدُونَ فِيٓ أَسۡمَٰٓئِهِۦۚ سَيُجۡزَوۡنَ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ١٨٠﴾ [الأعراف: 180].

«و خداوند نام‌هاي نيك دارد، پس به آن (نام‌ها) او را به (دعا) بخوانيد و آنان كه در نامهايش كجروي مي‌كنند سزاي آ نچه را كرده‌اند، خواهند ديد».

و رسول اكرمص مي‌فرمايند:

«إِنَّ لِلَّهِ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ اسْمًا مِائَةً غَيْرَ وَاحِدَةٍ مَنْ أَحْصَاهَا دَخَلَ الْجَنَّةَ وَهُوَ وِتْرٌ يُحِبُّ الْوِتْرَ» متفق عليه. «قطعا خداوند نود و نه (99) اسم دارد كه هر كس آنها را بشمارد وارد بهشت مي‌گردد و چون او يكتاست (فرد است)، عددِ فرد را دوست مي‌دارد».

اين اعتقاد مبتني بر دو اصل بزرگ است:

اصل اول: اينكه خداوند داراي اسماي نيكو و صفات والايي است، كه دلالت بر كمال مطلق او تعالي دارد و هيچگونه عيب و نقصي در اين صفات وجود ندارد پس هيچ مخلوقي در اين صفاتِ كمال نه مانند خداست، و نه با ذات اقدسش در آن صفات شريك است.

از جمله اسماي ذات پاكش «الحي» يعني زندة جاويد است، پس يكي از صفات والايش كه واجب است براي او ثابت شود صفت «حيات» است، البته حيات كامل و دائمي كه لايق ذات بي‌نياز اوست و در آن انواع كمالات از قبيل «علم» و«قدرت» و غيره وجود دارد. حياتي كه قبل از آن عدم نبوده و بعد از آن فنا نخواهد بود، چنانكه ذات پاكش مي‌فرمايد:

﴿ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلۡحَيُّ ٱلۡقَيُّومُۚ لَا تَأۡخُذُهُۥ سِنَةٞ وَلَا نَوۡمٞ﴾ [البقرة: 255]. «خداوند ذاتي (است كه) معبودي راستين جز او نيست. زنده (و) تدبيرگر (هستي) است و از كمال حيات خداوند اين است كه نه مي‌خوابد و نه چرت مي‌زند».

اصل دوم: اينكه خداوند متعال مطلقاً از همه صفات نقص و عيب پاك و منزه است، مانند خواب و ناتواني و جهل و ظلم وغيره، كما اينكه خداوند متعال از مشابهت مخلوقات پاك است، پس الزاماً بايد همة آنچه كه خداوند پاك از خودش نفي فرموده يا رسول گرامي مان از پروردگارش نفي فرموده از او نفي كنيم، با اين اعتقاد كه هر گونه صفت نقصي كه از خداوند نفي گرديد در مقابل، همه صفات كمال به ذات پاكش ثابت مي‌گردد پس اين دو امر(نفي نقص واثبات كمال) متلازم است، مثلاً: وقتي ما چُرت و خواب را از او نفي مي‌كنيم در نفي چرت، اثبات كمال قيوميت است و در نفي خواب اثبات كمال حيات است و به همين ترتيب نفي هر صفت نقصي از خداي عزوجل متضمن اثبات صفت كمالي است كه در مقابل آن قرار دارد، پس كامل فقط اوست و بقيه همه ناقصند. ذات كاملش مي‌فرمايد:

﴿لَيۡسَ كَمِثۡلِهِۦ شَيۡءٞۖ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡبَصِيرُ ١١﴾ [الشوری: 11]. «چيزي مانند اونيست، و او شنواي بيناست».

و مي‌فرمايد:

﴿وَمَا رَبُّكَ بِظَلَّٰمٖ لِّلۡعَبِيدِ ٤٦﴾ [فصلت: 46]. «و خداوند در حق بندگان ستمكار نيست».

و مي‌فرمايد:

﴿وَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيُعۡجِزَهُۥ مِن شَيۡءٖ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَلَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّهُۥ كَانَ عَلِيمٗا قَدِيرٗا ٤٤﴾

«وخداوند (چنان) نيست كه چيزي در آسمان‌ها و در زمين او را ناتوان سازد».

و مي‌فرمايد:

﴿وَمَا كَانَ رَبُّكَ نَسِيّٗا ٦٤﴾ [مریم: 64]. «و پرورگارت فراموش كار نيست».

ايمان به اسماء و صفات و افعال خداوند بزرگ، يگانه راه شناخت و پرستش آن ذات قدّوس است. زيرا خداوند حكيم در دنيا ديدار خودش را به آشكار امكان پذير نگردانيده و از ديدگان مخلوق پنهان داشته است، و در عوض اين دروازه علمي را باز گذاشته تا اينكه بدينوسيله پروردگار و اله و معبودشان را بشناسند، و بر اساس اين شناخت صحيح و سالم او را بپرستند، پس عابد كسي را مي‌پرستد كه صفاتش را مي‌داند و اما «معطِّل» (كسي كه صفات را از خداوند نفي مي‌كند) معدوم را پرستش مي‌كند و ممثِّل«يا مجسِّم» (كسي كه صفات خداوند را به صفات مخلوقين تشبيه مي‌كند) در واقع گويا بتي را مي‌پرستد، و مسلمان خداي يگانه و بي‌نيازي را مي‌پرستد كه نه زاده است و نه زاده شده و شريك و همتايي هم ندارد.

شايسته است كه در هنگام اثبات اسماي حسني براي پروردگار امور ذيل رعايت شود:

1- بدون كم وكاست به همه اسماي حسني كه در قرآن و سنت وارد گرديده ايمان داشته باشيم خداوند متعال مي‌فرمايد:

﴿هُوَ ٱللَّهُ ٱلَّذِي لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلۡمَلِكُ ٱلۡقُدُّوسُ ٱلسَّلَٰمُ ٱلۡمُؤۡمِنُ ٱلۡمُهَيۡمِنُ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡجَبَّارُ ٱلۡمُتَكَبِّرُۚ سُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ٢٣﴾ [الحشر: 23]. «خدا كسي است كه جز او پروردگار معبودي نيست. او فرمانروا، منزه، بي‌عيب و نقص، امان دهنده و امنيت بخشنده، محافظ و مراقب، قدرتمند چيره، بزرگوار و شكوهمند، والامقام و فرازمند است. خداوند از آنچه شرك مي‌آورند پاك است».

در سنت ثابت شده كه رسول گراميص شنيدند كه شخصي مي‌گفت:

«اللَّهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُكَ بِأَنَّ لَكَ الْحَمْدَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ الْمَنَّانُ بَدِيعُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ يَا ذَا الْجَلاَلِ وَالإِكْرَامِ يَا حَىُّ يَا قَيُّومُ». پيامبرص فرمود: آيا مي‌دانيد به چه «وسيله‌اي» دعا كرد ؟ گفتند: خدا و رسولش داناترند، فرمود: قسم به ذاتي كه جانم در دست اوست: «لَقَدْ دَعَا اللَّهَ بِاسْمِهِ الأَعْظَمِ الَّذِى إِذَا دُعِىَ بِهِ أَجَابَ وَإِذَا سُئِلَ بِهِ أَعْطَى». «يقيناً او خدا را با اسم اعظمش خواند، اسمي كه هر گاه بوسيلة آن خوانده شود اجابت مي‌كند و هرگاه به اين نام از او چيزي خواسته شود عنايت مي‌فرمايد» مسند احمد: 11950 و ابو داود: 1496.

2- ايمان داشته باشيم كه اين اسم‌ها را كه خداوند خودش بر خود گذاشته كار هيچ مخلوقي نيست بلكه ذات بي‌نياز او با اين اسمها خودش را ستوده است، پس بنابرين اسماي مقدس او مخلوق و نو پيدا نيست.

3- ايمان به اينكه اسم‌هاي حسني الهي بر معاني‌اي دلالت دارند كه در نهايت كمال است، كمالي كه نقص و عيب به هيچ عنوان بدان راه ندارد، پس واجب است كه همچنانكه به خود آن اسمهاي نيكو ايمان داريم به معاني پاك آنها نيز ايمان داشته باشيم.

4- واجب است كه معاني آن اسمهاي نيكو را محترم بشماريم و با تحريف و تعطيل به آنها بي‌احترامي نكنيم.

5- ايمان به همه احكامي كه هر كدام از آن اسمها تقاضا مي‌كند، و افعال و اثراتي كه بر آنها مترتب مي‌شود.

براي توضيح بيشتر امور پنجگانه فوق «سميع» را كه از اسم‌هاي خداوند است نمونه مي‌آوريم كه در آن مراعات نكات ذيل واجب است:

ا: ايمان به اينكه «سميع» اسمي از اسمهاي نيكوي خداوند است، بدليل اينكه در قرآن و سنت ثابت شده است.

ب: ايمان به اينكه خداوند خودش خود را «سميع» خوانده و از آن سخن گفته و آن را در كتاب عزيزش نازل فرموده است.

ج: ايمان به اينكه «سميع» در برگيرنده معناي سمع يا شنوايي است كه صفتي از صفات او تعالي است.

د: وجوب احترام صفت «سمع» يا شنوايي كه اسم «سميع» بر آن دلالت كرده است وعدم تحريف معناي آن، و عدم تعطيل آن.

: ايمان به اينكه خداوند هر چيزي را مي‌شنود و اينكه شنوايي او همه صدا‌ها را در بر گرفته است، و ايمان به آثار و نتايجي كه بر چنين شنوايي‌اي مترتب مي‌شود مانند وجوب اينكه خدا را در هر حال ناظر و رقيب بداند، و از او بترسد و يقين كامل به اينكه هيچ ذره‌اي بر خداوندU پنهان نمي‌ماند.

شايسته است كه در حين اثبات صفات والاي اللهU نكات ذيل رعايت شود:

1- تمام صفاتي كه در قرآن و سنت براي خداوند آمده، همه را حقيقتاً بدون تحريف و تعطيل براي ذات پاكش ثابت كردن.

2- عقيده داشتن بطور قطع و جزم به اينكه خداوند متعال به تمام صفات كمال متصف است و از تمام صفات عيب و نقص پاك و منزه است.

3- صفات خدا را به صفات مخلوق تشبيه ندادن، زيرا كه ذات پاكش مي‌فرمايد:

﴿لَيۡسَ كَمِثۡلِهِۦ شَيۡءٞۖ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡبَصِيرُ ١١﴾ [الشوری: 11].

«چيزي مانند او نيست و او شنواي بيناست».

4- بطور كلي از شناخت كيفيت و چگونگي صفات خداوند نا اميد بودن، زيرا كيفيت صفات خدا را جز خود او هيچكس نمي‌داند، بنابراين هيچ مخلوقي با تلاش كردن راه به جاي نخواهد برد.

5- بر حكمت‌ها و اثراتي كه بر آن مرتب مي‌شود ايمان آوردن، از قبيل اثبات عظمت خدا و بزرگي و كبريايي كه شايسته ذات پاك اوست، و علو مطلق او تعالي كه توجه دلها بسوي بالا بر آن(كبريا و علو) دلالت دارد، چنانكه سجده كننده در سجده‌اش مي‌گويد: «سبحان ربي الأعلي» پاك است پروردگار برتر من.

سوم: اعتقاد داشتن انسان به اينكه خداوند يگانه ذات بر حقي است كه مستحق تمامي عبادت‌هاي ظاهري و باطني است، او يگانه است و شريك ندارد، چنانكه متعالش مي‌فرمايد:

﴿وَلَقَدۡ بَعَثۡنَا فِي كُلِّ أُمَّةٖ رَّسُولًا أَنِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ وَٱجۡتَنِبُواْ ٱلطَّٰغُوتَ﴾ [النحل: 36]. «و به يقين در(ميان) هر امتي رسولي را برانگيختيم (با اين دعوت) كه خداوند را بندگي كنيد و از طاغوت بپرهيزيد».

هيچ پيامبري نيست مگر اينكه به قومش گفته است:

﴿ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرُهُ﴾ [الأعراف: 59]. «خدا را بپرستيد كه جز او هيچ كارساز ديگري براي شما وجود ندارد».

و همچنين مي‌فرمايد:

﴿وَمَآ أُمِرُوٓاْ إِلَّا لِيَعۡبُدُواْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ حُنَفَآءَ﴾ [البینة: 5]. «درحالي كه به ايشان دستور داده نشده بود مگر اينكه مخلصانه و حقگرايانه خدا را بپرستند».

و در صحيحين آمده است كه پيامبرص به حضرت معاذt فرمودند:

«أَتَدْرِي مَا حَقُّ اللهِ عَلَی العِبَادِ وَمَا حَقُّ العِبَادِ عَلَی اللهِ».

«آيا مي‌داني كه حق خدا بر بندگان و حق بندگان بر خدا چيست؟». «قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ». «گفتم: خدا و رسولش داناترند»، فرمودند: «حَقُّ اللهِ عَلَى العِبَادِ أَنْ يَعْبُدُوهُ وَلا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئا» «حق خدا بر بندگان اين است كه او را بپرستند و كسي را يا چيزي را به او شريك نياورند». «حق العباد علي الله أل ايعذب من لايشرك به شيئا» «حق بندگان بر خدا اين است كسي كه چيزي براي او شريك نياورده است عذاب ندهد».

و اله بر حق، آن ذاتي است كه دل‌ها به او ميل وكشش پيدا مي‌كنند، وچنان از محبت او سرشار مي‌شوند كه محبت غير او در آنها جاي نمي‌گيرد و چنان به او اميدوار مي‌شوند كه به غير او اميد نمي‌برند، و استغناء و سؤال و استعانت و ترس و حذر از او چنان بر دلها چيره ميشود كه به غير او احساس نياز نمي‌كنند. چنانكه ذات متعالش مي‌فرمايد:

﴿ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدۡعُونَ مِن دُونِهِۦ هُوَ ٱلۡبَٰطِلُ وَأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡكَبِيرُ٦٢﴾ [الحج: 62]. «اين بدين سبب است كه خداوند حق است و آنچه را به جاي او (به نيايش) مي‌خوانند باطل است و اينكه خداوند بلند مرتبة بزرگ منزلت است».

اين همان توحيد و يكتا دانستن خدا به افعال بندگان است.

=============================================

ارکان ایمان

تهیه و تنظیم: مركز پژوهش‌هاي علوم اسلامي دانشگاه اسلامی مدينه منوره

مترجم: عبدالله حيدري

منبع: islahnet.com

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن
خرید مدرک دیپلم خرید مدرک فوق دیپلم خرید مدرک لیسانس خرید مدرک دکتری خرید مدرک خرید مدرک دانشگاهی قانونی خرید مدرک دانشگاهی مدرک دانشگاهی قانونی مدرک دانشگاهی خرید مدرک معتبر خرید مدرک معتبر دانشگاهی مدرک معتبر مدرک معتبر دانشگاهی مدرک تحصیلی معتبر چگونه مدرک تحصیلی بگیریم از کجا مدرک تحصیلی بگیریم قیمت مدرک تحصیلی سایت خرید مدرک تحصیلی