اخلاق و تربیت

تأملی در گفتار حضرت شیخ‌الاسلام حفظه‌الله

نویسنده: عبداللطیف نارویی

این سخن عمیق حضرت شیخ‌الاسلام مولانا عبدالحمید حفظه‌الله که در مراسم نماز جمعه (۲۷ بهمن ۹۶) بیان کرد بسیار واقع‌گرایانه و قابل تأمل است؛ فرمود: «برای بیماری‌های جسمی همه در فکر هستند و وزارت‌خانه‌ای در این زمینه فعالیت می‌‌کند و در هر شهر و روستا بیمارستان‌ها و درمانگاه‌هایی وجود دارد؛ اما برای بیماری‌های روحی و معنوی اندیشه نمی‌شود؛ درحالی که روح نیز بیمار می‌گردد و نیاز به مداوا دارد.»

این گفتار ارزشمند حضرت شیخ‌الاسلام ریشه در واقعیت‌های جامعه دارد و حقیقتی را عیان می‌سازد که مغفول مانده و کمتر دربارهٔ آن اندیشه شده است.

اگر نیک بنگریم درمی‌یابیم که بیماری‌های روحی، بخش بزرگی از جامعه را از پای درآورده است و بسیاری از انسان‌های به‌ظاهر هوشمند نیز در دام این بیماری‌ها گرفتار آمده‌اند.

بی‌اخلاقی‌ها، عدم تعهد نسبت به انجام مسئولیت‌ها، پایمال کردن حقوق دیگران، رقابت‌های ناسالم، خیانت‌ها و جنایت‌ها و… از بیماری‌های روحی سرچشمه می‌گیرد، زیرا کسی که نیت ناپاک و درونِ بیماری دارد، عامل بسیاری از آسیب‌های اجتماعی خواهد بود و اگر در اندیشۀ اصلاح خود برنیاید، هویت اسلامی و انسانی وی نیز نابود خواهد شد.

همان‌گونه که لباس و بدن انسان نیاز به نظافت و تمیزی زودهنگام دارد و همان‌گونه که منزل نیاز به غبارروبی و جاروب‌کشی دارد، درون و قلب هر انسانی نیز بر اثر عوامل مختلف ناسالم می‌گردد و نیاز به رسیدگی دارد و با غبار غفلت و نادانی تیره و مکدر می‌گردد و به‌طور مداوم به غبارزدایی و تصفیه و اصلاح نیازمند است.

قلب انسان از راه چشم، گوش، دهان و فکر مکدر می‌گردد و زنگ می‌گیرد و نیاز به شستشو و تطهیر دارد.

دربارۀ حضرت رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌وسلم آمده است که در یک مجلس هفتاد یا صد بار استغفار می‌کرد؛ ما نیز نیاز داریم تا غبار غفلت را با استغفار مداوم و توبه از قلب و درون خود بزداییم.

هر گناهی که انسان مرتکب می‌گردد، نقطۀ سیاهی بر قلبش زده می‌شود و اگر انسان همین مسیر غافلانه و نامیمون را ادامه دهد، قلبش را نقطه‌های سیاه، مکدر و تیره می‌گردانند.

«هر گنه زنگی‌ست بر مِرآت دل / دل شود زین زنگها خوار و خجل
چون زیادت گشت دل را تیرگی / نفس دون را بیش گردد خیرگی»

بیماری‌های جسمی اگر مداوا نشوند، مشکلات فراوان به‌بار می‌آورند، به‌همین نحو اگر انسان در اندیشۀ درمان بیماری‌های روحی نباشد، زندگی دنیا و آخرتش را به‌سوی تباهی سوق می‌دهد و خوی درندگی در وی تقویت شده، انسانیتش را به مسلخ نابودی می‌کشاند و جز رفاه‌طلبی، لذت‌جویی، خودکامگی و آزمندی هدفی دیگر را نمی‌شناسند.

راه چاره آنست که نخست این اندیشه باید در جامعه نهادینه شود که بیماری روحی را به عنوان یک بیماری بشناسند و باور کنند؛ وانگهی در صدد مداوای آن برآمده، راه اصلاح و تزکیۀ درون را در دستور کار قرار دهند.

اگرچه نفس انسان به‌سوی راحتی‌ها و لذت‌ها گرایش دارد و از زیر بار مجاهده‌ها و سختی‌ها شانه خالی می‌کند، اما انسان‌های موفق هرگز ارزش‌های جاودانه را فدای خواسته‌های نفس نمی‌کنند و راه مجاهده و مبارزه با نفس را درپیش می‌گیرند و اوصاف نازیبا را می‌زدایند و به تطهیر درون خود بیش از پیش همت می‌گمارند.

تزکیه و اصلاح درون زندگی جاودانه به ارمغان می‌آورد و انسان مقرب بارگاه خداوندی گشته، به‌ سکون و آرامش پایدار می‌رسد.

راه آسان مداوای امراض روحی آنست که نخست انسان به دستورات شریعت اسلامی پایبندی نماید و همواره با توبه و استغفار و انابت درون غبارآلود خود را شستشو دهد، نشستن در مجلس انسان‌های متقی و پرهیزگار و خداجو را غنیمت شمارد و از آنها نسخه‌های اصلاح و تزکیه بخواهد، در راه دعوت و تبلیغ گام های استواری بردارد و به خواندن کتاب‌های اصلاحی و معنوی روی آورد تا باغ جان و دلش با آب گوارای معرفت و حکمت سرسبز و شاداب گردد و در مسیر پرپیچ‌وخم زندگی بتواند از کید شیطان و وسوسه‌های نفس خود را وارهاند و به‌سوی ارزش‌های جاودانه حرکت کند و از رذیلت‌ها خود را رهانیده، راه فضیلت‌ها را در پیش گیرد.

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن