قرآن

حروف مقطعه، رموز قرآن (۲)

نکات جالب و ناگفته در باره حروف مقطعه

 

علمای قدیم در باره حروف مقطعه چنین گفته اند

*در کتاب « الاتفاق» جلد دوم صفحه ۹ آمده است که از متشابهات اوایل سوَر آن است که اینها اسراری است که جز خداوند کسی بدان آگاه نیست و این موضوع را دیگران نیز تأکید کرده اند .
از الشعبی منقول است که از او درباره حروف آغاز سوره سؤال شد او گفت : برای هرکتابی سری است و سر این کتاب حروف آغاز سور آن است .
از ابن عباس نقل شده است که مراد از «الم» در سخن خدا آن است که «انا الله أعلم» و همچنین در مورد «المص» (انا الله افضل) و نیز در مورد «المر» ( انا الله أری) .
از سعیدبن جبیر از ابن عباس نقل شده است که« الر – حم – ن » صورت پراکنده ای از« الرحمن» است اما مقصود از این کار چه بوده است ؟
ابوالشیخ از محمدابن کعب القرظی نقل می کند که : «المر» از الرحمن گرفته شده است .

همچنین از قول او نقل شده است که در «المص» «الف» از« الله» و «م» از «الرحمن» و «ص» از «الصمد» گرفته شده است و این چیزی شبیه به همان مورد قبلی است .
از الضحاک نقل شده است که معنای آن المصور است و نیز گفته شده که معنای آن« انا الله اعلم» است .

* طبق نظری دیگر حروف آغاز سوره سوگندهایی است که خداوند بدان قسم یاد کرده است و آنها در زمره نام های پروردگار هستند . در این نظر استناد بدین روایت می کنند که حضرت مولی الموحدین علی (علیه السّلام) یک قسم یاد کرده است : «أسئلک یا کهیعص» به معنای مرا مورد عفو قرار بده و باز از این به نظر می آید که آن اشاره به اسماء حسنی است از قبیل کافی هادی و غیره .

 


خلاصه ای از مهمترین نظریات درباره حروف مقطعه :

در اینجا خلاصه ای از مهمترین نظرات را از نظر می گذرانیم . البته از ذکر تأویلات و نکاتی عرفانی خودداری شده است :
۱) اسم اعظم خدایند. بطوری که اگر خوب ترکیب نمایند باسم اعظم الهى دست می یابند لکن ما نمى‏توانیم و نمى‏دانیم آنها را چگونه باید جمع نمائیم.
۲) اینها اسامی قرآنند. کلبى و سدى و قتاده به همین نظریه معتقدند.
۳) این حروف جنبه سوگند دارند و خداوند به آنها قسم یاد کرده است .
۴) حروفی است از حروف هجا که موضوعند برای ترکیبات .
۵) حروفی هستند که هریک از آن به معنایی اشاره دارد .
۶) اسرار قرآنند چنانچه برای هر کتابی سرّی است .
۷) در اوایل سوره آورده شده تا ابتدای سوره و انتهای سوره سابق را تعیین نمایند .
۸) این حروف از مختصات قرآن کریم است و در سایر کتابهاى آسمانى مانند تورات و انجیل سابقه ندارد.
۹) اسامی سوره هایی هستند که در آن قرار گرفته اند و شیخ طوسی این معنی را پسندیده و می گوید بهترین معانی همین معانی است که بگوییم این حروف اسامی سوره ها هستند. سیبویه و خلیل و بیشتر متکلمین به همین نظریه معتقدند زیرا در میان اعراب رسم چنین بود که بحروف نام‏گذارى می کردند چنانکه پدر حارثه نامش لام بود و مس را صاد و نقد را عین و ابر را غین و ماهى را نون می نامیدند و قفال هم که یکى از علماى معتزله است این قول را پذیرفته است و به اعتقاد این عده مفهوم کلى این سوره‏ها مدلول حروف مقطعه‏اى است که در اوائل این سوره‏ها ذکر گردیده است.
۱۰) گفته اند این حروف به حساب جُمَل پیش بینی سال بعضی حوادث مهم است. طرفداران علوم غریبه بر این نظریّه زیاد تأکید می کنند .
۱۱) این حروف رمز مطالب سوره مربوطه است . مثلاً در سوره هایی که «حم» در ابتدای آن ها آمده است بحث «حیات و موت» در میان است یا « طسم» رمز « طیر و طیور» و « سلیمان و سبا» و « موسی» است و یا « الم» به معنای « الله» و « جبرئیل » و« محمّد» است .
۱۲) آوردن این حروف بدین منظور است که خواننده و شنونده توجه کند که قرآن که معجزه است از همین حروف معمولی ساخته شده است . با این افراد بشر از آوردن مانند آن یا مثل بخشی از آن عاجزند؛ مثل آنکه در کنار ساختمان عظیمی تکّه های مصالح ساختمانی ببینیم و بدانیم از همین مصالح ساخته شده است ولی خود ما از ساختن مانند آن ناتوان باشیم .
گفته اند این حروف رمزی میان خدا و پیغمبر (صلّی الله علیه و آله و سلّم) است.
۱۳) گفته اند همچنان که در کتاب تکوین یعنی عالم هستی معلومات و مجهولاتی هست به موازات آن در کتاب تشریع یعنی قرآن هم معلومات و مجهولاتی باید باشد . و حروف مقطعه نشانه مجهولات و نقاط سیاهی است که برای بشر قابل فهم نیست .
۱۴) گفته اند کفار و مشرکان هنگامی که پیامبر (ص) آیات قرآن را تلاوت می کرد همهمه می کردند ، بر زبان آوردن این حروف از طرف مردی امّی ایجاد تعجب و سکوت می کرده و حضرت موفق می شده است آیات را تلاوت نماید . چنانکه می فرماید : « وش قالَ الّذینَ کَفروا لا تَسْمَعُوا لِهذَا الْقُرْآنِ وَ الْغَوْا فِیهِ » مکی بودن غالب سوره هایی که با حروف مقطعه شروع می شود این نکته را تقویت می کند .
۱۵) گروهى از مفسرین می گویند که این حروف اشاره باسماء اللّه است ؛ لذا الف در « الم » اشاره به انا لام اشاره به اللّه و میم اشاره بعلم اوست یعنى« انا اللّه اعلم » ولى بعقیده ابن عباس الف در « الم » اشاره بر لفظ جلاله اللّه لام بر اسم جبرئیل و میم اشاره بر اسم محمّد (ص) می باشد و شاید اشاره به این باشد که اللّه بواسطه جبرئیل قرآن را به محمّد (ص)فرستاده است.
۱۶) برخى از مفسرین نوشته‏اند: هر حرفى از حروف مقطعه‏ای اوائل سور مفتاح اسمى از اسماء اللّه است و نیست در آن حرفى مگر آنکه راجع بثناء و آلاء حق تعالی است.
بعضى گفته‏اند حروف مقطعه اوائل سور بخاطر این بوده است که سبب سکوت شنوندگان گردد زیرا مشرکین بنا گذاشته بودند که به سخنان پیامبر اکرم گوش ندهند چنانکه می فرماید : « وَ قالَ الَّذِینَ کَفَرُوا لا تَسْمَعُوا لِهذَا الْقُرْآنِ وَ الْغَوْا فِیهِ لَعَلَّکُمْ تَغْلِبُونَ‏»(۵) اما وقتى این کلمات نامأنوس را می شنیدند موجب سکوت آنان می شد.

۱۷) اهل تحقیق گفته‏اند که الف از اقصاى حلق که اول مخارج است ادا میشود و لام از طرف زبان که اوسط مخارج است و میم از لب که آخر مخارج است گفته میشود و الم اشاره باین مطلب است که بنده خدا بایستى در اول و وسط و آخر افعال و اقوال خود بیاد حق تعالى باشد.
۱۸) بنظر بعضى از مفسرین این حروف علامت پاره‏اى از واژه‏هاى عربى است که قبلا در ادبیات عرب رایج بوده است.
۱۹) حروف مقطعه اوائل سور بجهت آماده ساختن پیامبر اکرم براى دریافت وحى می باشد.

 


گردآورنده : حجت الله مومنی
منبع : راسخون

 

منابع :

(۵) سوره فصلت – آیه ۲۶

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن
خرید مدرک دیپلم خرید مدرک فوق دیپلم خرید مدرک لیسانس خرید مدرک دکتری خرید مدرک خرید مدرک دانشگاهی قانونی خرید مدرک دانشگاهی مدرک دانشگاهی قانونی مدرک دانشگاهی خرید مدرک معتبر خرید مدرک معتبر دانشگاهی مدرک معتبر مدرک معتبر دانشگاهی مدرک تحصیلی معتبر چگونه مدرک تحصیلی بگیریم از کجا مدرک تحصیلی بگیریم قیمت مدرک تحصیلی سایت خرید مدرک تحصیلی