خانه / فقه و احکام / حکمت و فلسفه‌ی قربانی

حکمت و فلسفه‌ی قربانی

حكمت در ذبح هدایا (و قربانی) اقتدا كردن به حضرت ابراهیم خلیل الله علیه السلام است كه خداوند در خواب به او فرمان داد تا فرزندش اسماعیل علیه السلام را قربانی كند و او به امتثال امر خدا قیام نمود، آن گاه در عوض فرزندش هدیه‌ی بزرگی به او اعطا گردید تا به جای او قربانی فرمود و در این اقتدا نیز دو حكمت است:

یكی: ظاهر كردن كمال فرمان‌برداری از خداوند، حتى اگر ما را به ذبح فرزند ما مأمور سازد.

دوم: ایستادگی به شكر خداوند بر نعمت فدیه چون كسی را كه اقدام به ذبح هدیه می‌نماید، جزو اشخاصی قرار داده كه به آن‌ها نعمت داده و صدقه می‌دهند، نه در ردیف حاجت‌مندی كه به صدقه نیاز دارند و این یك نعمت بزرگی است، چنان‌چه بر هیچ‌ كس پوشیده نیست؛ بنابر این، هنگامی كه حاجی هدیه‌اش را ذبح می‌كند، در بالاترین درجه‌های ترقی است؛ زیرا هیچ مرتبه‌ای در فرمان‌برداری انسان برای مولای او بالاتر از این نیست، كه فرمان مولا را در همان محلی به كار بندد كه دستور مولا بوده، اگر چه به ذبح فرزند و پاره‌ی جگرش مأمور گردد و چرا ذبح هدیه بر حاجی قارن و حاجی متمتع واجب گردیده؛ زیرا آن‌ها در دوران جاهلیت ممنوع بودند و این ذبح هدیه در عوض شكرگزاری نعمت خدا است كه این بند را از پیش پای آنان برداشته كه خودش یك حكمت واضحی است.[۱]

شیخ یوسف الحاج احمد در مورد حكمت قربانی نوشته است: «باید دانست كه قربانی عبادتی است و تمام حكمت‌ها و فوائدی كه در آن است، در مرتبه‌ای فروتر از فائده‌ی فروتنی برای معنی تعبّدی آن است و این، در همه‌ی عبادات همین گونه است.

قربانی زنده ساختن معنی قربانی بزرگی است كه ابراهیم علیه السلام انجام داد، زمانی كه خداوند متعال با دستور دادن به ذبح فرزند، وی را در بوته‌ی آزمایش قرار داد، سپس با ذبح بزرگی وی را فدیه داد و آن قوچی بود كه خداوند آن را به سوی او فرو فرستاد و دستور داد كه ذبحش كند و این زمانی بود كه ابراهیم و پسرش اسماعیل علیهما السلام صادقانه برای تحقق امر الهی تلاش نمودند.

افزون بر آن، در قربانی اظهار هم‌دردی با فقرا و تهیدستان و شادمان ساختن آنان و هم‌چنین اهل و عیال خود در روز عید است و ثمره‌ی آن استحكام ارتباط برادری در میان افراد جامعه‌ی اسلامی و كاشتن روح هم‌گرایی، دوستی و محبت در دل‌های آنان است.[۲]

بنابر این، می‌توان حكمت قربانی را این گونه برشمرد:

  1. انجام عبادت خدا به وسیله‌ی آن؛
  2. زنده ساختن سنت حضرت ابراهیم علیه السلام ، زمانی كه خداوند وی را به ذبح فرزند و نخست‌زاده‌اش اسماعیل علیه السلام دستور داد، سپس خدا او را با ذبح بزرگی فدیه داد، و این مسأله از همان وقت در میان ملت ابراهیمی به عنوان سنتی ماندگار ادامه یافته است.
  3. پیروی از پیامبر عظیم الشأن اسلام صلى الله علیه وسلم؛ زیرا آن‌حضرت صلى الله علیه وسلم مردم را به ذبح قربانی فراخوانده و تشویق كرده است.
  4. گشاده‌دستی و سخاوت بر خود و خانواده و اكرام همسایگان، خویشاوندان و دوستان؛
  5. خوش‌حال وشادمان ساختن فقرا و مساكین؛
  6. شكر و سپاس از خداوند بر نعمت‌های متعددی كه بر بندگانش ارزانی داشته و او را از سال گذشته تا این سال زنده نگاه داشته است؛[۳]
  7. دلیلی قاطع و محكم بر اطاعت و فرمان‌برداری خدا و رسول او.[۴]

 به قلم: مولوي عبدالستار حسین بر


[۱] . حكمت و فلسفه‌ی شریعت: ۲۳۴-۲۳۳٫

[۲] . موسوعة فقه المرأة المسلمة من الكتاب و السنة: ۳۳۶٫

[۳] . علامه مفتی تقی عثمانی فرموده است: هنگامی كه مسلمان به توفیق الله تعالى در تكمیل دو عبادت عظیم الشأن ـ روزه‌ی رمضان و اركان حج ـ به موفقیت می‌رسد، الله تعالى بر او لازم و ضروری می‌گرداند كه در قبال این موفقیت ـ ادای عبادت‌ها ـ به طور اظهار شكر، به حضور الله تعالى «قربانی» تقدیم كند (که به آن دم شکر می‌گویند). این اظهار شكر در تاریخ‌های: دهم، یازدهم و دوازدهم در قبال توفیقات الهی به حضورش تقدیم می‌شود. شگفت‌آور است كه الله تعالى عیدالفطر را در پایان عبادت روزه و عیدالاضحى را به هنگام كامل شدن عبادت حج قرار داده است؛ اما شگفت‌آورتر از آن‌ها، این است كه دستور داده خوشی عیدالفطر را با صدقة الفطر و خوشی عیدالاضحى را با تقدیم قربانی به پیشگاهش آغاز نمایید. ترجمه‌ی فارسی خطبه‌های اصلاحی ـ تربیتی: ۲/۱۱۸-۱۱۷٫

[۴] . الاضحیة:۴؛ المفصل فی احكام الاضحیة؛ الفقه الاسلامی و ادلته: ۴/۲۷۰۳٫

درباره ی اصلاح نت

همچنین ببینید

بیان ترتیب نماز و حالات روحی هنگام ادای نماز

نویسنده: استاد ناصر سبحانی  سپیده سر می‌زند؛ و یکی از آیات الهی جلوه‌گر می‌شود؛ تحولی …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *