Uncategorized

خشوع در نماز

(بخش هشتم):
👈 امام نووی و حافظ ابن حجر گفته اند که خشوع از جملهٔ مستحبات و سنت است، و امام غزالی در «احیاء» و دستهٔ دیگر از علما و نیز ابن حامد از اصحاب امام احمد گفته اند که واجب است.
دلایل ایشان که قائل بر وجوب خشوع در نماز هستند این است که:
الله تعالی متعال می فرماید:
💥«أَفَلاَ یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ» (نساء ۸۲).
🔹«آیا در آیات‌ قرآن‌ نمی‌اندیشند؟»
و می گویند که اندیشیدن و تدبر در قرآن بدون تمرکز بر معنای آن متصور نخواهد بود.و می فرماید:
💥«أَقِمِ الصَّلَاهَ لِذِکْرِی» (طه ۱۴).
🔹«نماز را برای یاد و ذکر من بپادار».
و غفلت و عدم خشوع با ذکر و یادِ الله تعالی در تضاد است، و لذا می فرماید:
💥«وَلاَ تَکُن مِّنَ الْغَافِلِینَ» (اعراف ۲۰۵).
و از جملهٔ غافلان مباش.
یعنی از غافلانِ‌ ذکر و یاد الله سبحانه وتعالی‌ و از غافلان‌ قرائت ‌در نماز نباش‌.
📍از طرفی مقصود اصلی نماز تلفظ آیات و اذکار و ادعیهٔ داخل آن نیست،
بلکه مقصودِ حقیقی معانی آنها است، و اگر نمازگزار معانی الفاظی را که بر زبان می آورد، درک نکند و در آنها فرو نرود، مقصود اصلی نماز را ترک گفته است.
👈 پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمودند:
🔹” إن الرجل لینصرف وما کتب له إلا عشر صلاته ، تسعها ، ثمنها ، سبعها ، سدسها ، خمسها ، ربعها ، ثلثها ، نصفها” (صحیح – روایت ابو داود و نسائی)
🔹«یک شخص از نمازش منصرف میشود(نمازش را ناقص میکند) در حالیکه برایش فقط یک دهم، یک نهم، یک هشتم، یک هفتم، یک ششم، یک پنجم، یک چهارم، یک سوم، و یا نصف (اجر و پاداش) برایش نوشته میشود».
📍بنابراین هر چه خشوع و حضور قلب در نماز بیشتر باشد اجر و پاداش بیشتر و کاملتر خواهد بود و بالعکس.
خشوع در نماز آن است که آنقدر در تعظیم ذات پر عظمت باشی که ندانی که در دو پهلویت کی ایستاده!
چنانچه معاذ ابن جبل رضی الله عنه میفرماید:
🔹«من عرف من علی یمینه وشماله متعمداً وهو فی الصلاه فلا صلاه له».
📍هر کس در نماز از روی عمد بفهمد چه کسی در طرف راست و چپش قرار گرفته نماز او نماز نیست. إحیاء علوم الدین؛ کتاب أسرار الصلاه ومهماتها.
👈 حسن بصری رحمه الله می فرماید:
🔹«کل صلاه لا یحضر فیها القلب فهی إلی العقوبه أسرع».
📍هر نمازی که در آن حضور قلب وجود نداشته باشد، پس بزودی عقوبت خواهد دید. مرجع سابق، و در «بدایه الهدایه».
👈 توجه نهی شده در نماز دو گونه است:
👈 ۱ـ توجه ی قلب نمازگزار از الله تعالی به غیرِ الله سبحانه وتعالی.

👈 ۲ـ نظر اندختن به این سو و آن سو.

از هر دوی این توجهات نهی شده است و همانطور که حضرت یحیی‌بن‌زکریا علیهماالسلام می‌فرماید؛
👈 الله تعالی در نماز همواره به بنده‌اش توجه می‌کند مادامیکه وی قلب یا نگاهش را از او برنگرداند.
👈 از رسول‌اکرم صلی‌الله علیه وسلم در مورد اینگونه توجه ی قلب یا نگاه سؤال شد.
👈 ایشان در پاسخ فرمودند:
🔹إختلاس یختلسه الشیطان من صلاه العبد« (رواه البخاری)؛
📍(این توجه) سرقت و دزدی است که شیطان از نماز بنده می‌کند.
👈 در آثار گذشتگان از قول الله تعالی ( به هنگام توجه ی بنده به غیر او در نماز) چنین آمده است:
💥«إلی خیر منی؟ إلی خیر منی؟»؛
📍یعنی آیا به سوی بهتر از من رو می‌کنی؟!
این جملات باید برای بندهٔ مومن بسیار سنگین و گران باشد زیرا خالق آسمانها و زمین به او این طور خطاب کرده است.
📍برای توضیح بیشتر، بزرگان این حالت را مثال فردی دانسته‌اند که سلطان و پادشاه کشور او را به قصر باشکوه خود فراخوانده است،
و او در مقابل پادشاه ایستاده و سلطان در حال گفتگو با اوست اما وی به جای توجه و دقت به سخنان پادشاه دائماً به این طرف و آن طرف نگاه می‌کند و در حالیکه شاه مملکت با او سخن می‌گوید، نمی‌داند که در چه جایگاهی قرار دارد.
👈 حال آیا درست نیست که بگوییم کمترین مجازات چنین شخصی این است که پادشاه از او روی گرداند و نگاه غضب‌آلودی به وی کند؟
📍حال دقت کنید که نمی‌توان هیچ قیاسی بین توجه و یا عدم توجه ی یک پادشاه که خود مخلوق و ضعیف است به پادشاه و فرمانروای تمامِ آسمانها و زمین که ذاتِ پاکِ الله سبحانه وتعالی باشد نمود.
و نماز نیز همان دعوتِ پادشاه عالم وجود از بنده‌اش است، تا با او سخن بگوید.
👈بدیهی است که تفاوتِ نمازگزار بی‌توجه با آن کسی که با قلب حاضر و وجود کامل رو به سوی الله تعالی کرده و روحش عظمتِ خالقِ یکتا را یافته و ظرفِ وجودش لبریز از هیبت و بزرگی اوست و خاضعانه در مقابل او ایستاده و حیا میکند که در نماز به غیر او توجه کند، از زمین تا آسمان است.
📍و صد البته که نماز این دو نیز یکسان نیست!
👈 همانطور که حسّان‌بن ‌عطیه بیان کرده است:
📍این دو در ظاهر یکسان‌اند اما فضیلت یکی بر دیگری مانند برتری آسمان است بر زمین و این فضیلت و برتری به خاطر توجه و حضور قلب اوست.
در روابط بین انسان‌ها می‌بینیم که هرگاه شخصی به دیگری که همنوع او و مخلوق خالقِ یکتاست، توجه می‌کند در حالی که بین شان مانع و حجابی قرار دارد نمیتواند با تمام دقت به او توجه کند.
در مورد الله سبحانه وتعالی نیز این گونه است.
👈 زمانیکه بنده در نماز به خالقش توجه می‌کند در حالی که بین او ذات یکتا پرده‌ها و حجاب‌های مختلف اعم از شهوات و وساوس و… قرار دارد چگونه توقعِ توجه و عنایتِ حضرت رب‌العالمین را دارد؟
👈 عنان افکار را به اختیار شهوات سپرده است و هر لحظه فکرش در جایی است.
فلان چگونه شد، و اینکار چنین وچنان شد؟ ویا نمازم را ختم کردم باید عاجلاً بشتابم و چنین وچنان کنم.
👈بنده زمانی که به نماز می‌ایستد شیطان شروع به وسوسه و القای مادیات در ذهن او می‌کند چرا که نماز نزدیکترین حالت بنده به الله تعالی است و شیطان به شدت آنرا دشمن می‌دارد.
👈 شیطان تمام همتش را صرف می‌کند که بنده ی نمازگزار را از این حالت قربِ الهی خارج کند و ذره ذره نماز را در نظر او سبک کرده تا نهایتاً او نماز را ترک کند.
👈 این نزاع بین بنده و شیطان ادامه دارد و اگر بنده به نماز توجه ی بیشتر کند شیطان نیز با نیرو و قوت بیشتری به سراغ او می ‌آید و بین او و قلبش مانع می‌شود و مادیات و مسائل دنیوی را به یاد او می‌آورد تا فکر و دلش به آنها مشغول شود.
و از یاد خالقِ یکتا غافل گردد و بدون حضور قلب به نماز بایستد و طبیعتاً در چنین حالتی به آن مقامات قرب الهی نائل نمی‌شود و نمازش را در حالی به پایان می‌برد که از گناهان و پلیدی‌ها پاک نشده است و از نمازش بهره‌ای نبرده است.

برادر وخواهر مسلمان و خوبم!

👈نمازی انسان را پاک می‌کند که حقش به درستی ادا شده و نمازگزار با حضور قلب و توجه به نماز بایستد.
و اگر اینگونه با توجه نماز گزارد، در حالی از نماز فارغ می‌شود که روحش احساس سبکی می‌کند و از بارِ گناه رها شده است و در جانش احساس فرح و خوشحالی می‌کند.
او به قدری مسرور است که آرزو می‌کند ای کاش از آن حال نماز و راز و نیاز معنوی هیچ گاه خارج نمی‌شد، زیرا حالتش د ر نماز مانند کسی است که در بهشت برین، در جوار رحمت حق جای گرفته و از تمام غم و غصه‌ها رها شده است.
👈مومن دنیا را مانند زندان می‌بیند و نماز را پناهگاه و مفری از این زندان تاریک می‌داند که به محض اقامهٔ نماز، گویی از آن زندان به این فردوس وارد شده است.
👈عاشقان و عارفان می‌گویند:
ما نماز می‌خوانیم و احساس آرامش می‌کنیم!
نمازِ اینگونه نمازگذاران، همان نمازی است که الله سبحانه وتعالی فرموده است:
💥«إنّ الصلاه تنهی عن الفحشاء و المنکرِ»
🔹به تحقیق که نماز از فحشا ومنکر شما را باز میدارد.
برادر عزیز وای خواهر با عفت!
👈آیا میدانی که نماز آن قدر نزد خداوند متعال قدر دارد که اگر با خشوع و خضوع و آن طور که سزاوارش است بخوانی،
﴿تا عرش الهی بالا می‌رود تا آنجا که ذات حق متعال به استقبالش می‌آید. ﴾
﴿ و نماز با صورتی زیبا به بنده رو کرده می‌گوید:﴾
👈«خدا حفظ کند که مرا پاس داشتی».
اما وای و صد وای  به حال نمازگزاری که بدون خشوع و خضوع نماز گذارده و حق آنرا به درستی بجا نیاورده،
پس نمازاو را،  پیچیده و بر صورت او می‌کوبند در حالیکه می‌گوید:
💥«خدا تباهت کند که مرا ضایع کردی».
👈از حضرت عبدالله‌ بن ‌عمر رضی‌الله‌عنهما روایت شده که فرمود:
📍«هیچ بنده‌ای نیست که از وضو فارغ شود و در اول وقت به نماز بایستد و رکوع و سجود و فرض و سنت نماز را به تمام و کمال انجام دهد مگر آنکه شرق و غرب عالم از نور او روشن گردد.
👈اما اگر کسی به نماز بایستد در حالیکه وضویش را صحیح نگرفته باشد و نماز را نیز با تأخیر و رکوع و سجود سریع و بی‌توجه اقامه نماید، سیاهی و ظلمت بر او سایه می‌اندازد و این چنین نمازی به کمترین مقدار نیز بالا نمی‌رود و الله تعالی در حق این نمازگذارانِ بی‌توجه فرموده است:
💥«ویل ‌للمصلین الذین هم عن صلاتهم ساهون».
🔹﴿پس واى بر نمازگذارانى که از نمازشان غافلند﴾

شود.

یعنی کسانیکه:
👈 ۱ـ فقط نماز میخوانند، یا بر حسب عادت و یا هم ریا و زور، ویا شرم و حیای بزرگان و این و آن.
این نماز ازهیچ نوع گناه کبیره و،صغیره ایشان را باز نمیدارد.
👈 ۲ ـ و نه به اوقاتش اهمیتی می‌دهند!
👈۳ـ و نه ارکان و شرایط و آدابش را رعایت می‌کنند!
📍نماز و عبادتی مورد قبول خالقِ یکتا قرار می‌گیرد که آن طور که شایستهٔ اوست انجام شود.
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن