تاريختاریخ اسلامرسول الله صلی الله علیه وسلم

درس هایی از هجرت

هجرت پیامبر (ص) و مؤمنان از مکه به مدینه ، فراری نبود ناشی از ترس و نومیدی و کوچی نبود به خاطر کسب رفاه و خوشی که به وسیله ی آن از سختی های دعوت به اسلام و آزار قریش راحت شوند . بلکه حد فاصل و نقطه ی پایانی بود میان حقی که مورد ظلم قرار گرفته بود و حقی نیرومند و پر حرارت و انقلابی که می خواست  قدرت خود را سامان دهی کند تا بر ظلم و طغیان بتازد و آنها را از پای درآورد .

رسول خدا (ص) و مؤمنانی که با او بودند به مبارزه با قدرت قریش برخاستند ، از مکه به مدینه هجرت کردند ، وطنی را که در آن چشم به دنیا گشود و بزرگ شده بودند ، ترک کردند و مال و ثروتی را که زندگی خود را برای به دست آوردن آن صرف کرده بودند ، از خود به جای گذاشتند ، هستی و دارایی خود را در راه ایمان و عقیده فدا کردند و جان را در طبق اخلاص قرار داده و برای دفاع و پیروزی آن وقف نمودند . پیامبر (ص) در مدینه نظام نوینی را برای جامعه ی اسلامی بنا نهاد ، جامعه ای همسان که امتیازات طبقاتی در آن وجود نداشت و عدالت اجتماعی در آن حکمفرما بوده و سپاه اسلام را در مدینه به وجود آورد که به وسیله ی آن بر قدرت قریش و شرک و بت پرستی در جزیره العرب فایق آمد و آنها را نابود ساخت .

به همین خاطر هجرت در تاریخ اسلامی به عنوان یک حادثه ی بسیار عظیم و مهم تلقی گردید . چرا که هجرت ، مبدأ پیروزی پیامبر در جهاد برای تبلیغ دین اسلام بود . یکی از حکمتهای راد مرد اسلام عمربن خطاب ، این بود که دستور داد ((هجرت )) به عنوان مبدأ تاریخ اسلام قرار داده شود و در این باره گفت : (( هجرت )) حق و باطل را از جدا کرد ، آن را مبدأ تاریخ قرار دهید ! )) .

از امور بسیار زیبایی که هجرت در تاریخ اسلام بدان اشاره می کند این است که هیچگاه از کسانی که از مکه به مدینه هجرت کرده اند ، به عنوان (( پناهنده )) از آنان یاد نکرده است . بلکه در کمال احترام و به عنوان فداکارانی که به نزد خداوند از ارزش خاصی برخوردارند نامبرده است و آنان را مورد تعریف و تمجید قرار داده است آنگونه که به تعریف از انصاری پرداخته است که با آغوش باز و دوستی و برادری کم نظیر به استقبال مهاجرین آمدند . خداوند متعال می فرماید :

«و السابقون الا ولون من المهاجرین و الانصار و الذین اتبعوهم باحسان رضی الله عنهم و رضوا عنه» { التوبه : ۱۰۰ }

(( پیشگامان نخستین مهاجران و انصار و کسانی که به نیکی ، روش آنان را در پیش گرفتند و راه ایشان را به خوبی پیمودند ، خداوند از آنان خوشنود است و ایشان هم از خداوند خوشنودند )) .

هجرت ، شیوه ی مصلحان و خیر خواهانی است که آن را گشایشی برای نشر و گسترش دعوت خود قرار می دهند . تاریخ از هجرت ابراهیم – علیه السلام – پدر پیامبران به ما خبر می دهد که به خاطر حفظ دینش بعد از آنکه فارس ها به مبارزه ی با او پرداختند و می خواستند او را بسوزانند ، از عراق به شام هجرت کردند . و همچنین تاریخ از هجرت موسی از مصر به همراه پیروانش به شام و هجرت عیسی از بیت اللحم به بیت المقدس به ما خبر می دهد .

به همین خاطر هجرت بزرگترین درس صبر و مشکلات و فداکاری و جانبازی در راه عقیده و هدف و ایمان به پیروزی به ما می آموزد .

هجرت و آثار طبیعی آن

هجرت علاوه بر آنچه که بیان داشتیم تأثیرات فراوان دیگری بر انسان مؤمن دارد ، از جمله بازگشت به سوی خداست . بازگشت به خدا به معنای پیروزی بر ماده به تمام خصوصیات و فریبندگی هایی که دارد . خداوند متعال راجع به حادثه مهم هجرت پیامبر (ص) می فرماید :

«الا تنصروه فقد نصره الله اذ اخرجه الذین کفروا ثای اثنین اذ هما فی الغار اذ یقول لصاحبه لا تحزن ان الله معنا فانزل الله سکینته علیه و ایده بجنود لم تروها و جعل کلمه الذین کفروا السفلی و کلمه الله هی العلیا و الله عزیز حکیم » { التوبه : ۴۰ }

((اگر پیامبر را یاری نکنید ( خداوند او را یاری می کند همانگونه که قبلاً ) خداوند او را یاری کرد . بدانگاه که کافران او را ( از مکه ) بیرون کردند در حالی که ( دو نفر بیشتر نبودند ) و او دومین نفر بود ( و تنها یک نفر به همراه داشت که رفیق دلسوزش ابوبکر بود ) . هنگامی که آن دو در غار ( ثور جای گزیدند و در آن سه روز ماندگار ) شدند ( ابوبکر ترسید که از جانب قریش به جان پیامبر (ص) گزندی رسد ) در این اثنا پیامبر (ص) خطاب به رفیقش گفت : غم مخور ! خدا با ماست ( در این وقت بود که ) خداوند آرامش خود را بهره ی او ساخت ( و ابوبکر از این پرتو الطاف آرام گرفت ) و پیامبر را با سپاهانی ( از فرشتگان در همان زمان و همچنین بعدها در جنگ بدر و حنین ) یاری داد که شما آنان را نمی دیدید . سرانجام سخن کافران فرو کشید ( و شوکت و آیین آنان را از هم گسیخت ) و سخن الهی پیوسته بالا بوده است (و نور توحید  بر ظلمت کفر چیره شده است ) و خداوند با عزت و حکیم است)).

خداود متعال در این آیه اخراج پیامبرش  از سوی کافران و هجرت پنهانی او در دل شب به سوی شهری دیگر به خاطر دستیابی به آزادی دعوت به سوی الله و پرستش او به تصویر می کشاند و آن را در حال پیروزی می نامد که پیامبر (ص) همراه رفیق فداکار و مخلص خود ابوبکر در غار پنهان شده بودند و کافران در همه جا برای پیدا کردن ایشان به تلاش و تکاپو افتاده بودند تا آنان را پیدا نمایند و به قتل برسانند .

پس هجرت از نظر قرآن پیروزی است . چرا که فرار و روی آوری سریع به سوی خداست هر چند این روی آوری به مرگ بیانجامد . خداوند می فرماید :

«والذین هاجروا فی سبیل الله ثم قتلوا اوماتوا لیرزقنهم الله رزقاً حسناً و ان الله لهو خیر الرازقین» {الحج : ۵۸ }

کسانی که در راه خدا هجرت کرده اند و سپس در میدان جنگ کشته شده اند و یا اینکه به مرگ طبیعی مرده اند ، خداوند خیر و  نعمت بسیار ارزنده و زیبایی را بدیشان عطا خواهد کرد . چرا که خداوند بهترین نعمت رسان و دهنده ی خیر و بخشش است.

مسلمانان مأمور به فرار و روی آوری به سوی خداوند هستند . خداود می فرماید :

«فقروا الی الله انی لکم منه نذیر مبین» { الذاریات : ۵۰ }

به سرعت به سوی خداوند روی آورید . قطعاً من از جانب او آشکارا اخطار کننده به شما هستم.

هجرت مؤمن به سوی خدا باعث پیدایش اطمینان و آرامش قلب و تأیید خداوند می شود و خداوند او را تحت عنایت و حفظ خود قرار می دهد . به همین جهت است که پیامبر (ص) به رفیق خود ابوبکر در حالی که خود را در غار پنهان کرده اند می فرماید : «لا تحزن ان الله معنا»؛ { غمناک مشو ! (تأیید و عنایت ) خداوند با ماست } .

هجرت مؤمن به سوی خدا دلیل اخلاص و محبت او نسبت به خداست و این اخلاص باعث دوری او از چیزهایی می شود که خداوند آنها را مورد نهی قرار داده است به همین خاطر است که پیامبر (ص) می فرماید : «المسلم من سلم المسلمون من لسانه و یده و المهاجر من هجر ما نهی الله عنه ))؛ «مسلمان کسی است که مسلمانان از زبان و دستش در امان باشند . مهاجر کسی است که از آنچه خداوند از آ« نهی کرده است ، دوری جوید».

یکی دیگر از آثار هجرت ، پدید آمدن خلوص نیت برای خداست . هرگاه نیت خاص برای خدا باشد ، همه ی کار و امور به خیر و برکت تبدیل می شود و تمام اعمال به صورت هجرت در می آید . اما وقتی نیت برای خدا خالص نباشد ، کارها هر چند به صورت ظاهر خوب باشند ولی در پیشگاه خداوند پذیرفته نمی شوند . پیامبر (ص) می فرماید :

«انما الاعمال بالنیات و انما لکل امری ء ما نوی فمن کانت هجرته الی الله و رسوله فهجرته الی الله و روسوله و من کانت هجرته لدنیا یصیبها أو امراه یتزوجها فهجرته الی ما هاجر الیه ».

ارزش همه ی اعمال به نیت آن بستگی دارد کسی که هجرتشمورد قبول خدا و رسول اوست . اما کسی که هجرتش به خاطر دستیابی به مال و امور دنیایی باشد یا اینکه به خاطر ازدواج با زنی باشد ، هجرتش به سوی خدا نیست بلکه به سوی چیزی است که به خاطر آن هجرت کرده است.

در این نقطه اسلام مخالف با کسانی است که می گویند : «کارهای خوب را به خاطر مفید بودن آنها و رضایت وجدان باید انجام داد». چرا که کارهای خیر هنگامی که با نیت خالص برای خدا نباشد ، هوی و هوس آنها را به شر و فساد می کشاند . نیت خالص برای خدا یکی از مهمترین پایه هایی است که اسلام بر آنها بنا گردیده است . به خاطر آشکار ساختن اهمیت نیت است که پیامبر (ص) بعد از فتح مکه همان فتحی که اسلام به وسیله ی آن بر دشمنانش پیروز شد می فرماید : »لا هجره بعد الفتح و لکن جهاد و نیه» . با فتح مکه دیگر هجرت از مکه به مدینه دارای ثواب نیست و به جای آن جهاد در راه خدا و نیت خالص قرار داد .

منبع :داستان پیامبران در قرآن/تألیف : دکتر عفیف عبدالفتاح طبّاره/مترجم : ابوبکر حسن زاده/انتشارات : نشر احسان 1378

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن
خرید مدرک دیپلم خرید مدرک فوق دیپلم خرید مدرک لیسانس خرید مدرک دکتری خرید مدرک خرید مدرک دانشگاهی قانونی خرید مدرک دانشگاهی مدرک دانشگاهی قانونی مدرک دانشگاهی خرید مدرک معتبر خرید مدرک معتبر دانشگاهی مدرک معتبر مدرک معتبر دانشگاهی مدرک تحصیلی معتبر چگونه مدرک تحصیلی بگیریم از کجا مدرک تحصیلی بگیریم قیمت مدرک تحصیلی سایت خرید مدرک تحصیلی