خانه / مقالات / تزکیه / دروغ و دروغ پردازی از دیدگاه اسلام (4)

دروغ و دروغ پردازی از دیدگاه اسلام (4)

الله سبحانه و تعالی دماغ انسان را چنان زیبا خلق کرده است که از طفولیت، قابلیت جذب و خو گرفتن با عادات و افکار را دارد، و میتواند با خوبی ها، و یا بدی ها عادت کند. والدین، اطرافیان، محیط و ماحول نقش مهمی را هم در گسترش و توسعه، و هم در انحطاط فکری کودکان و تشکیل شخصیت آیندهٔ شان، بازی میکند.

همانگونه که در بخش قبلی گفته شد، تعدادی از دانشمندان و محققینی که روی این موضوع پژوهش نمودند، با تصویر برداری از مغز انسان متوجه شدند که مرکز دروغگویی و راستگویی در قسمت پیش روی مغز یا پیشانی قرار دارد و وقتی کسی دروغ می گوید، قسمت های پیشانی یا ناصیهٔ مغزش فعالیت بیشتری را انجام می دهد و آن قسمت مسئول مستقیم دروغگویی در انسان است.

در حالیکه قرآن کریم در سورهٔ علق آیات ۱۳-۱۶ به این موضوع سالیان قبل اشاره کرده است:

أَرَأَيْتَ إِنْ كَذَّبَ وَتَوَلَّى (13) أَلَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ يَرَى (14) كَلَّا لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ لَنَسْفَعًا بِالنَّاصِيَةِ (15) نَاصِيَةٍ كَاذِبَةٍ خَاطِئَةٍ (16).

به من خبر ده اگر (این طغیانگر) حق را انکار کند و به آن پشت نماید (آیا مستحق مجازات الهی نیست)؟!  آیا او ندانست که خداوند (همه اعمالش را)  می‌بیند؟! چنان نیست که او خیال می‌کند، اگر دست از کار خود برندارد، ناصیه‌اش [موی پیش سرش‌] را گرفته (و به سوی عذاب می‌کشانیم)، همان ناصیه دروغگوی خطاکار را!

ناصیة، قسمت جلوی سر است که شامل پیشانی و بالای آن می‌شود و ﴿گرفتن شدید ناصیه﴾، اشاره به تسلط کامل و قهر و حکومت بر اوست به طوری که شخص نمی‌تواند خلاصی پیدا کرده و حرکت کند و یا به چپ و راست میل پیدا کند.

ناصیه، قسمت پیشانی و جلوی سر آدمی است که صفت کذب به آن نسبت داده شده است؛ و صاحب کسبِ آن، خود انسان است که الله تعالی با اعطای نعمت خود مختاری به بندگانش، آنها را ابتلأ و آزمایش میکند. بخشی از مغز که دقیقاً زیر پیشانی قرار گرفته، مسئول دروغ پردازی و خطاکاری های آدمی و مرکز تصمیم‌گیری های اوست. اگر این بخش از مغز برداشته شود، از آدمی سلب اختیار می‌شود؛ زیرا اختیار انسان به فعالیت این بخش بستگی دارد.

در مسایل فقهی میخوانیم که دیوانه و مجنون از ادای عبادات و نماز ساقط اند، چون این بخش دماغ در آنها فلج و نابکار است. الله سبحانه و تعالی برای مجازات انسان به مرکز فرماندهی بزهکاری های او اشاره می‌فرماید «لَنَسْفَعاً بِالنَّاصِيَةِ» یعنی، موی پیشانی‌اش را می‌گیریم و او را می‌کَشیم و به مجازات می‌رسانیم.

پیشرفت های علمی بعدی نشان میدهد که این ناحیۀ مغز در حیوانات ضعیف و کوچکتر است؛ به طوری که از عهدۀ راهنمایی حیوان بر نمی‌آید و حیوان به حکم نیروی غریزی خدادادی حر کت می‌کند. الله سبحانه و تعالی در آیۀ ۵۶ سورۀ مبارکۀ هود نیز به این مطلب اشاره دارد:

مَا مِنْ دَابَّةٍ إِلَّا هُوَ آخِذٌ بِنَاصِيَتِهَا.

هیچ جنبندۀ اعم از انسان و غیر انسان نیست، مگر اینکه خدا بر او تسلط دارد و زمام اختیارش را در دست دارد.

مراد از «آخِذٌ بِنَاصِيَتِهَا»؛ موی پیشانی او را در دست دارد؛ این است که بر او تسلط کامل دارد.

در حدیثی، حضرت رسول کریم صلی الله و علیه و سلم میفرماید:

«اللَّهُمَّ إِنِّي عَبْدُكَ بْنُ عَبْدِكَ بْنُ أَمَتِكَ نَاصِيَتِي بِيَدِكَ…»

بارالها، همانا من بندۀ توام، فرزند بندۀ توام، فرزند کنیز توام، پیشانی (اختیار کار و امور) من به دست توست…

به همین دلیل است که حکمت الهی واجب کرده که این پیشانی در برابر بارگاه الهی به سجده افتد و سر خضوع و تواضع را در برابر او فرود آورد. آنانیکه کمتر سجده میکنند، و سجدۀ درست بجا نمی آورند، و در سجدۀ شان خشوع و خضوع نیست، و یا سجدۀ شان بر ریأ و عادت است، تمایل بیشتری به دروغ و دروغ پردازی دارند. این یکی از تأثیرات معنوی نماز بر نمازگذار است که بی نمازان، کاهلان، و دزدانِ نماز، خود را (با استفادۀ ناجایزِ نعمت خود مختاری) از این درجات معنوی محروم کرده اند.

در روایات و احادیث مبارکه میخوانیم که انسان فاسق و فاجر، صفاتِ بدِ فسق و فجور را از همین دروغگوئی کسب کرده اند. با راستگوئی و نیکوکاری، انسان به عالمِ بالا صعود میکند، و جایگاهش را میان صدیقین در می یابد. اما دروغگو، نه مقامی دارد، و نه منزلتی، نه رفیقی، ونه هم شفیقی. رفقا و دوستان دروغگو، همانا شیاطین و ابلیس است که به دروغ و دروغ پردازی اش می افزایند.

سخن دروغ، کلام نادرست، تصویر سازی دروغ، افواهات، آوازه و شایعه افگنی، چاپ و نشر موضوعات غلط، نادرست و دروغ، ترسیم و انتشارِ تصاویرو کاریکاتور های دروغین و دور از کرامت انسانی، همه شامل مفهوم حدیث مبارکۀ زیر هستند که نه تنها مرتکبینِ آن را به درجات ﴿فاسق و فاجر﴾ نزول میدهد، بلکه، باعث فسق، فجور و فتنه میان دیگران نیز میشود. یعنی، از دروغِ یک درغگو، چندین نفر دیگر به فسق و فجور مبتلأ شده، دروازه های فتنه میان فرزندان آدم باز میگردد.

پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند:

«إِنَّ الصِّدْقَ یَهْدِی إِلَی الْبِرِّ، وَإِنَّ الْبِرَّ یَهْدِی إِلَی الْجَنَّةِ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَیَصْدُقُ، حَتَّی یَکُونَ صِدِّیقًا، وَإِنَّ الْکَذِبَ یَهْدِی إِلَی الْفُجُورِ، وَإِنَّ الْفُجُورَ یَهْدِی إِلَی النَّارِ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَیَکْذِبُ حَتَّی یُکْتَبَ عِنْدَ اللَّهِ کَذَّابًا». بخاری (۶۰۹۴) ومسلم (۲۶۰۷).

همانا راستگویی، انسان را بسوی نیکی و نیکی، انسان را به بهشت می رساند. و شخص، به اندازۀ راست می گوید که در زمره ٔ صدیقین قرار می گیرد، و همانا دروغگویی انسان را بسوی فسق و فجور سوق می دهد و فسق و فجور انسان را به جهنم می کشاند و شخص، به اندا زۀ دروغ می گوید که نزد خداوند، در زمرهٔ دروغگویان نوشته می شود.

 

نوشته: احمد عارفی

منبع: سایت دعوتگر

ویراستار: سایت اصلاح نت

درباره ی اصلاح نت

همچنین ببینید

زیستن در سایه سار قرآن

در گفت و گو با محمد در زند منبع: اندیشه اصلاح چه وقت میتوانیم بیشترین …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *