رمضان

دلایل بیست رکعت نماز تراویح اهل سنت

┈•••❈﴿ دلیل اول ﴾❈•••┈

حضرت رسول اکرم صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ «قیام رمضان» یعنی «نماز تراویح» را بیست رکعت اداء فرموده اند و بعد از ایشان، خلفای راشدین؛ حضرت عمر رضی الله عنه، حضرت عثمان رضی الله عنه، حضرت علی رضی الله عنه، سایر صحابۀ کرام، تابعین عِظام، ائمۀ مجتهدین، حضرات مشایخ، اولیای کرام رَحْمَهُ اللهِ عَلَیْهِمْ وغیرُهم بر آن عامل بوده اند. سراسر ممالک اسلامی از چهارده صد سال تا امروز مطابق آن عمل کرده اند و تمامی اُمت اسلام بر آن اجماع و اتفاق دارند. تفصیلات در سطور آینده مذکور است.

(۱) ـ إِبْرَاهِیمُ ابن عُثْمَانَ عَنِ الْحَکَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ کَانَ یُصَلِّی فِی رَمَضَانَ عِشْرِینَ رَکْعَهً وَالْوِتْرَ.
ترجمه: از حضرت عبد الله بن عباس رضی الله عنهما روایت است که حضرت رسول خدا صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ در رمضان المبارک بیست رکعت تراویح و وتر می خواندند.

(مصنف ابن ابی شیبه: ۲/۱۶۴ حدیث ۷۶۹۲ | المعجم الاوسط للطبرانی: ۵/۳۲۴ حدیث ۵۴۴۰ | المعجم الکبیر للطبرانی: ۱۱/۳۹۳ حدیث ۱۲۰۲ | المنتخب من مسند عبد بن حمید: ص ۲۱۸ حدیث ۶۵۳ | السنن الکبری للبیهقی: ۲/۶۹۸ حدیث ۴۲۸۶ | المطالب العالیه لابن حجر: ۴/۴۲۵ حدیث ۵۹۸ | آثار السنن للنیموی مع التعلیق الحسن: ص ۲۵۴ حاشیه | إعلاء السنن للتهانوی: ۷/۸۲ | أدله الحنفیه من الاحادیث النبویه للبهلوی: ص ۲۲۷ حدیث ۶۱۴ | زجاجه المصابیح: ۱/۳۶۶ | فتح باب العنایه للقاری: ۱/ ۳۴۲)

درجۀ صحت این حدیث

این حدیث شریف سنداً حسن می باشد، (إعلاء السنن للتهانوی: ۷/۸۲ حاشیه، باب التراویح | فتاوی دار العلوم دیوبند (عزیز الفتاوی): ۱/۲۶۲ چاپ دار اشاعت کراچی، سال ۲۰۰۱ میلادی | تجلیات صفدر از مولانا محمد امین صفدر اُوکارْوِی: ۳/۱۶۹ و ۱۸۴ و ۱۸۶ و ۲۴۵ و ۳۰۶ و ۳۱۱ مکتبۀ امدادیه، مُلتان)
اما در موجودیت شواهد و مؤیدات دیگر مطابق با اصول حدیث در درجۀ حدیث صحیح قرار می گیرد.
بلکه مطابق اصول احناف کَثَرَهُمُ اللهُ سَوَادَهُمْ این حدیث در درجۀ حدیث متواتر قرار گرفته بعد از آن دیگر نیازی برای اسناد آن نمی باشد.
(قواعد فی علوم الحدیث للتهانوی العثمانی: ص ۶۲ و ۳۲)

┈•••❈﴿ دلیل دوم ﴾❈•••┈

(۲) ـ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللهِ قَالَ خَرَجَ النَّبِیُّ صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَیْلَهٍ فِی رَمَضَانَ فَصَلَّى النَّاسَ أَرْبَعَهً وَعِشْرِینَ رَکْعَهً وَأَوْتَرَ بِثَلاثَهٍ.

ترجمه: حضرت جابر بن عبد الله رضی الله عنه روایت می کند که حضرت رسول اکرم صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ شبی در ماه رمضان تشریف آوردند و مردم را چهار رکعت (فرض) و بیست رکعت (تراویح) و سه رکعت وتر، نماز دادند.
(تاریخ جرجان للمحدث الإمام فی الجرح والتعدیل ألسَّهمی: ص ۳۱۶ و ۳۱۷ باب حرف العین)

درجۀ صحت این حدیث

این حدیث شریف گرچه به اعتبار سند در مرتبۀ حسن می باشد، اما در موجودیت شواهد و مُؤیِّدات دیگر مطابق با اصول حدیث در درجۀ «حدیث صحیح» قرار می گیرد. بلکه این حدیث مطابق اصول احناف کَثَرَهُمُ اللهُ سَوَادَهُمْ در درجۀ حدیث متواتر قرار گرفته بعد از آن دیگر نیازی برای اسناد آن نمی باشد.
(قواعد فی علوم الحدیث للتهانوی العثمانی: ص ۶۲ و ۳۲)

┈•••❈﴿ دلیل سوم ﴾❈•••┈

(۳) ـ عَنْ أُبَیِّ بْنِ کَعْبٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ أَمَرَ أُبَیَّ بْنَ کَعْبٍ أَنْ یُصَلِّیَ بِاللَّیْلِ فِی رَمَضَانَ. فَقَالَ: إِنَّ النَّاسَ یَصُومُونَ النَّهارَ وَلَا یُحسِنُونَ أن یَقرَءُوا، فَلَوْ قَرَأْتَ الْقُرْآنَ عَلَیْهِمْ بِاللَّیْلِ… فَصَلَّى بِهِمْ عِشْرِینَ رَکْعَهً.

ترجمه: از حضرت اُبَی بن کَعْب رضی الله عنه روایت است که امیر المؤمنین عمر بن خطاب رضی الله عنه به وی حکم داد تا در شب های رمضان، مردم را نماز بدهد، و فرمود: مردم تمام روز، روزه می گیرند و قادر نیستند به خوبی قرائت کنند، اگر آنها را در شب نماز بدهی و قرآن را به آنها بشنوانی، نیکو خواهد بود … حضرت اُبَیْ بن کَعْب رضی الله عنه بعد از آن مردم را بیست رکعت نماز تراویح می داد.

(مسند احمد بن منیع؛ به حوالۀ إتحاف الخیره المهره بزوائد المسانید العشـره للبوصیری الکنانی الشافعی: ۲/۳۸۴ حدیث ۱۷۲۶ | الاحادیث المختاره: ۳/۳۶۷ حدیث ۱۱۶۱ | کنز العمال: ۸/۴۰۹ حدیث ۲۳۴۷۱)

درجۀ صحت این حدیث

(*) – راویان این حدیث همگی ثقات بوده و این حدیث شریف صحیح است.
(تراویح، بیست رکعت سنت مؤکده است، از مولانا الیاس گُمَّن: ص ۲۵)

┈•••❈﴿ دلیل چهارم ﴾❈•••┈

(۴) ـ حَدَّثَنَا عَلِیٌّ، أنَا ابْنُ أَبِی ذِئْبٍ، عَنْ یَزِیدَ بْنِ خُصَیْفَهَ، عَنِ السَّائِبِ بْنِ یَزِیدَ قَالَ:کَانُوا یَقُومُونَ عَلَى عَهْدِ عُمَرَ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ بِعِشْرِینَ رَکْعَهً، وَإِنْ کَانُوا لَیَقْرَءُونَ بِالْمِئِینَ مِنَ الْقُرْآنِ.

ترجمه: حضرت سائب رضی الله عنه می فرماید: صحابۀ کرام در زمانۀ خلافت حضرت عمر رضی الله عنه در ماه مبارک رمضان، بیست رکعت نماز تراویح می خواندند، و در آن سوره های صد صد آیتی را قرائت می نمودند.

( مسند ابن الجعد: ص ۴۱۳ حدیث ۲۸۲۵ | مختصر اختلاف العلماء للطحاوی: ۱/۳۱۲)

درجۀ صحت این حدیث:

(*) – راویان این حدیث شریف همه از راویان صحیح بخاری و صحیح مُسلِم شریف اند، و این حدیث مطابق شروط صحت امام بخاری و امام مسلم صحیح می باشد.
(تراویح، بیست رکعت سنت مؤکده است، از مولانا الیاس گُمَّن: ص ۲۵)

┈•••❈﴿ دلیل پنجم ﴾❈•••┈

(۵) ـ عَنِ السَّائِبِ بْنِ یَزِیدَ قَالَ: کَانُوا یَقُومُونَ عَلَى عَهْدِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِیَ اللهُ عَنْهُ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ بِعِشْرِینَ رَکْعَهً. قَالَ: وَکَانُوا یَقْرَءُونَ بِالْمِئِینِ، وَکَانُوا یَتَوَکَّئُونَ عَلَى عِصِیِّهِمْ فِی عَهْدِ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ رَضِیَ اللهُ عَنْهُ مِنْ شِدَّهِ الْقِیَامِ.

ترجمه: حضرت سائب رضی الله عنه می فرماید: صحابۀ کرام در زمانۀ خلافت حضرت عمر رضی الله عنه (و حضرت عثمان رضی الله عنه) در ماه مبارک رمضان، بیست رکعت تراویح می خواندند. قاریان سوره های صد صد آیتی را قرائت می کردند، و مردم به سبب طول قیام در دورۀ خلافت حضرت عثمان رضی الله عنه با تکیه بر عصاهای خویش ایستاده می شدند.

(السنن الکبری للبیهقی: ۲/۶۹۸ و ۶۹۹ حدیث ۴۲۸۸ | قیام اللیل للمروزی: ص ۸۰ | فضائل الاوقات للبیهقی: ص ۲۷۶ حدیث ۱۲۷ | عمده القاری للعینی: ۱۱/۱۲۷ | أدله الحنفیه من الاحادیث النبویه للبهلوی: ص ۲۲۷ حدیث ۶۱۳ | آثار السنن للنیموی: ص ۲۵۰ حدیث ۷۷۸ | إعلاء السنن للتهانوی: ۷/۶۹ حدیث ۱۸۲۱ | بذل المجهود فی حل سنن أبی داود: ۳/۱۹ تحت حدیث ۱۳۷۷)

درجۀ صحت این حدیث:

(*) – راویان این حدیث شریف همه ثقات و عادل هستند و این حدیث شریف صحیح است. بسیاری از امامان فن حدیث و حُفاظ حدیث مانند امام نَوَوی، امام ابن العراقی، امام سیوطی، علامه نیموی، علامه تهانَوی، علامه بهلَوی و علامه اعظمی رَحِمَهُمُ الله آن را صحیح قرار داده اند.

(آثار السنن للنیموی: ص ۲۵۱ حدیث ۷۷۸ | إعلاء السنن للتهانوی: ۷/۶۹ حدیث ۱۸۲۱ | أدله الحنفیه من الاحادیث النبویه للبهلوی: ص ۲۲۷ حدیث ۶۱۳ | سیر أعلام النبلاء للذهبی: ۱/۴۰۱ حاشیه | بذل المجهود فی حل سنن أبی داود: ۳/۱۹ تحت حدیث ۱۳۷۷ | معارف السنن: ۵/۵۴۲ | رکعات تراویح: ص ۶۳ بحوالۀ درس ترمذی: ۲/۶۵۷ حاشیه)

┈•••❈﴿ دلیل ششم ﴾❈•••┈

(۶) ـ حَدَّثَنِی یَزِیدُ بْنُ خُصَیْفَهَ، عَنِ السَّائِبِ بْنِ یَزِیدَ قَالَ: کُنَّا نَقُومُ فِی زَمَانِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ بِعِشْرِینَ رَکْعَهً وَالْوِتْرِ.

ترجمه: حضرت سائب رضی الله عنه می فرماید که ما (صحابۀ کرام) در زمان خلافت حضرت عم رضی الله عنه بیست رکعت تراویح و وتر می خواندیم.

(معرفه السنن والآثار للبیهقی: ۴/۴۲ حدیث ۵۴۰۹ | إعلاء السنن للتهانوی: ۷/۶۹ حدیث ۱۸۲۱ | فتح باب العنایه للقاری: ۱/ ۳۴۲)

💐درجۀ صحت این حدیث:💐

(*) – این حدیث شریف صحیح است. امام سُبکی، امام علی قاری هِرَوی علامه تَهانَوی، علامه بهلَوی و علامه اعظمی رَحِمَهُمُ الله آن را صحیح قرار داده اند.
(إعلاء السنن للتهانوی: ۷/۶۹ حدیث ۱۸۲۱ | أدله الحنفیه من الاحادیث النبویه للبهلوی: ص ۲۲۷ حدیث ۶۱۳ | رکعات تراویح: ص ۶۳ بحوالۀ درس ترمذی: ۲/۶۵۷)

┈•••❈﴿ دلیل هفتم ﴾❈•••┈

(۷) ـ وَرَوَى مَالِکٌ مِنْ طَرِیقِ یَزِیدَ بْنِ خُصَیْفَهَ عَنِ السَّائِبِ بْنِ یَزِیدَ عِشْرِینَ رَکْعَهً.

ترجمه: امام مالک رضی الله عنه از طریق ابن خُصَیْـفَه از حضرت سائب رضی الله عنه روایت می کند که در دوره خلافت فاروقی رضی الله عنه نماز تراویح بیست رکعت خوانده می شد.

(فتح الباری لابن حجر: ۴/۲۵۳ | نیل الاوطار: ۳/۶۵ تحت حدیث ۹۴۶)

💐درجۀ صحت این حدیث💐

(*) – راویان فوق این حدیث شریف از راویان صحیح بخاری و صحیح مسلم شریف اند، و این حدیث مطابق شروط صحت امام بخاری و امام مسلم صحیح می باشد. عین همین سند در بخاری شریف و مسلم شریف موجود است.

(صحیح البخاری: ۳/۱۰۳ حدیث ۲۳۲۳ | صحیح مسلم: ۳/۱۲۰۴ حدیث ۱۵۷۶)

┈•••❈﴿ دلیل هشتم ﴾❈•••┈

(۸) ـ عَنِ السَّائِبِ بْنِ یَزِیدَ قَالَ … وَکَانَ الْقِیَامُ عَلَى عَهْدِ عُمَرَ ثَلَاثَهً وَعِشْرِینَ رَکْعَهً.

ترجمه: حضرت سائب رضی الله عنه می فرماید که در عهد حضرت عمر رضی الله عنه سه رکعت (وتر) و بیست رکعت (تراویح) خوانده می شد.

(مصنف عبد الرزاق: ۴/۲۶۱ حدیث ۷۷۳۳ کِتَابُ الصِّیَامِ؛ بَابُ قِیَامِ رَمَضَانَ)

💐درجۀ صحت این حدیث💐

(*) – این حدیث شواهد و مؤیِّدات بسیار دارد، لذا در موجودیت آنها صحیح و حُجَّت می باشد.

┈•••❈﴿ دلیل نهم ﴾❈•••┈

(۹) ـ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ کَعْبٍ الْقُرَظِیُّ: کَانَ النَّاسُ یُصَلُّونَ فِی زَمَانِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِیَ اللهُ عَنْهُ فِی رَمَضَانَ عِشْرِینَ رَکْعَهً یُطِیلُونَ فِیهَا الْقِرَاءَهَ وَیُوتِرُونَ بِثَلَاثٍ.

ترجمه: تابعی جلیل القدر حضرت محمد بن کَعْب قُرَظِی رحمه الله می فرماید؛ مردم (صحابه و تابعین) در زمان حضرت عمر رضی الله عنه بیست رکعت تراویح می خواندند … و سه رکعت وتر. ( قیام رمضان للمروزی: ص ۲۲۰)

💐درجۀ صحت این حدیث💐

(*) – این حدیث شریف صحیح است. (تراویح، بیست رکعت سنت مؤکده است، از مولانا الیاس گُمَّن: ص ۲۹ تا ۳۱)

┈•••❈﴿ دلیل دهم ﴾❈•••┈

(۱۰) ـ عَنْ یَزِیدَ بْنِ رُومَانَ أَنَّهُ قَالَ: کَانَ النَّاسُ یَقُومُونَ فِی زَمَانِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ بِثَلاَثَهٍ وَعِشْرِینَ رَکْعَهً فی رمضان.

ترجمه: حضرت ابن رومان رحمه الله روایت می کند که مردم (صحابه و تابعین) در زمان خلافت حضرت عمر رضی الله عنه در ماه رمضان، بیست و سه رکعت می خواندند. (بیست رکعت نماز تراویح و سه رکعت نماز وتر).

(موطا مالک: ۱/۱۱۰ حدیث ۲۸۱ | آثار السنن للنیموی: ص ۲۵۳ حدیث ۷۷۹ | أدله الحنفیه من الاحادیث النبویه للبهلوی: ص ۲۲۷ حدیث ۶۱۵)

💐درجۀ صحت این حدیث💐

(*) – این حدیث مُرْسَل قوی است (أدله الحنفیه من الاحادیث النبویه للبهلوی: ص ۲۲۷ حدیث ۶۱۵ | بذل المجهود فی حل سنن أبی داود: ۳/۲۰ تحت حدیث ۱۳۷۷) و صحیح است و همچنین شواهد و مؤیِّدات بسیار دارد، لذا نزد همۀ علمای اسلام حُجَّت می باشد.

┈•••❈﴿ دلیل یازدهم ﴾❈•••┈

(۱۱) ـ عَنْ یَحْیَى بْنِ سَعِیدٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ أَمَرَ رَجُلًا یُصَلِّی بِهِمْ عِشْرِینَ رَکْعَهً.

ترجمه: حضرت یحیی بن سعید رحمه الله می فرماید که امیر المؤمنین حضرت عمر بن خطاب رضی الله عنه شخصی را حکم نمود تا مردم را بیست رکعت نماز بدهد.

(مصنف ابن ابی شیبه: ۲/۱۶۳ حدیث ۷۶۸۲ | آثار السنن للنیموی: ص ۲۵۳ حدیث ۷۸۰)

💐درجۀ صحت این حدیث💐

(*) – این حدیث مُرْسَل قوی است (آثار السنن للنیموی: ص ۲۵۳ حدیث ۷۸۰ | بذل المجهود: ۳/۲۰ تحت حدیث ۱۳۷۷) و راویان آن همگی ثقات می باشند (إعلاء السنن للتهانوی: ۷/۷۰ حدیث ۱۸۲۲ باب التراویح) و همچنین شواهد و مؤیِّدات بسیار دارد، لذا نزد همۀ علمای اسلام حجت می باشد.

┈•••❈﴿ دلیل دوازدهم ﴾❈•••┈

(۱۲) ـ عَنْ عَبْدِ الْعَزِیزِ بْنِ رُفَیْعٍ قَالَ: کَانَ أُبَیُّ بْنُ کَعْبٍ یُصَلِّی بِالنَّاسِ فِی رَمَضَانَ بِالْمَدِینَهِ عِشْرِینَ رَکْعَهً، وَیُوتِرُ بِثَلَاثٍ.

ترجمه: حضرت عبد العزیز بن رُفَیْع رحمه الله روایت می کند که حضرت اُبَی بن کَعْب رضی الله عنه در ماه رمضان در مدینۀ منوره مردم را بیست رکعت نماز (تراویح) می داد و سه رکعت وتر.

(مصنف ابن ابی شیبه: ۲/۱۶۳ حدیث ۷۶۸۴ | آثار السنن مع التعلیق الحسن للنیموی: ص ۲۵۳ حدیث ۷۸۱ | إعلاء السنن للتهانوی: ۷/۷۰ حدیث ۱۸۲۳)

💐درجۀ صحت این حدیث💐

(*) – این حدیث مُرْسَل قوی است (آثار السنن للنیموی: ص ۲۵۳ حدیث ۷۸۱ | إعلاء السنن للتهانوی: ۷/۷۰ حدیث ۱۸۲۳ | سیر أعلام النبلاء: ۱/۴۰۱ حاشیه | بذل المجهود فی حل سنن أبی داود: ۳/۲۰) و شواهد و مؤیِّدات بسیار دارد، لذا نزد همۀ علمای اسلام حجت می باشد.

┈•••❈﴿ دلیل سیزدهم ﴾❈•••┈

(۱۳) ـ عَنِ الْحَسَنِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ جَمَعَ النَّاسَ عَلَى أُبَیِّ بْنِ کَعْبٍ، فَکَانَ یُصَلِّی لَهُمْ عِشْرِینَ رَکعَهً.

ترجمه: از حضرت حسن بصری رحمه الله روایت است که امیر المؤمنین حضرت عمر بن خطاب رضی الله عنه مردم را بر حضرت اُبَی بن کَعْب رضی الله عنه جمع نمود (تا در شب های رمضان، مردم را نماز بدهد). حضرت اُبَی بن کَعْب رضی الله عنه بعد از آن مردم را بیست رکعت نماز تراویح می داد.

(جامع المسانید والسُّنَن لابن کثیر: ۱/۸۶ حدیث ۳۱ | سیر اعلام النبلاء للذهبی: ۳/۲۴۲ | سنن ابی داؤد: ۲/۶۵ حدیث ۱۴۲۹ | بذل المجهود فی حل أبی داود: ۶/۱۲۱ حاشیه | الهدی النبوی الصحیح فی صلاه التراویح للشیخ الصابونی: ص ۵۶ | تراویح، بیست رکعت سنت مؤکده است، از مولانا الیاس گُمَّن: ص ۳۲ و ۳۳)

💐درجۀ صحت این حدیث💐

(*) – راویان این حدیث شریف همگی ثقات هستند (تراویح، بیست رکعت سنت مؤکده است، از مولانا الیاس گُمَّن: ص ۳۳) و صحیح است و شواهد و مؤیِّدات بسیار دارد، لذا نزد همۀ علمای اسلام حُجّت می باشد.

┈•••❈﴿ دلیل چهاردهم ﴾❈•••┈

(۱۴) ـ حَدَّثَنِیْ زَیْدُ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ اَبِیْهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ علیٍّ اَنَّهُ اَمَرَ اَّلذِیْ یُصَلِّیَ بِالنَّاسِ صَلَاهَ اْلقِیَامِ فِیْ شَهْرِ رَمَضَانَ، اَنَ یُصَلِّی لَهُمْ عِشْرِینَ رَکْعَهً یُسَلِّمُ فِی کُلِّ رَکْعَتَیْنِ وَ یُرَاوِحُ مَا بَیْنَ کُلِّ اَرْبَعَ رَکَعَاتٍ فَیَرْجِعُ ذُو الْحَاجَهِ وَیَتَوَضَّأُ الرَّجُلُ، وَأنْ یُّؤتِرَ بِهِمْ مِنْ آخِرِ اللَّیْلِ حِیْنَ الْاِنْصِرَافِ.

ترجمه: حضرت زَیْد رحمه الله از پدر بزرگوار خود حضرت امام زین العابدین رحمه الله و آنجناب از پدر بزرگوار خود حضرت امام حُسین رضی الله عنه نواسۀ حضرت رسول خدا صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ روایت می کند که امیر المؤمنین علی مرتضی رضی الله عنه به شخصی که او را مامور امامت نماز تراویح گردانیده بود امر نمود تا مردم را در ماه رمضان بیست رکعت نماز (تراویح) بدهد، و بعد از هر دو رکعت سلام بگرداند، و بین هر چهار رکعت به خاطر استراحت به اندازه ای وقفه نماید تا کسی که حاجت دارد رفته رفع حاجت و تجدید وضو نماید. و (همچنین او را امر کرد تا) وتر را در آخر بخواند.

(مسند الامام زید بن علی: ص ۱۳۹ چاپ بیروت و ص۱۳۳ چاپ لاهور. بَابُ الْقِیَامِ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ)

💐درجۀ صحت این حدیث💐

(*) – راویان این حدیث شریف، همه از اهل بیت حضرت رسول الله صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ می باشند.

┈•••❈﴿ دلیل پانزدهم ﴾❈•••┈

(۱۵) ـ عَنْ أَبِی عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِیِّ، عَنْ عَلِیٍّ رَضِیَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: دَعَا الْقُرَّاءَ فِی رَمَضَانَ فَأَمَرَ مِنْهُمْ رَجُلًا یُصَلِّی بِالنَّاسِ عِشْرِینَ رَکْعَهً. قَالَ: وَکَانَ عَلِیٌّ رَضِیَ اللهُ عَنْهُ یُوتِرُ بِهِمْ.

ترجمه: حضرت ابو عبد الرحمن سُلَمِی رحمه الله روایت می کند که حضرت امیر المؤمنین علی رضی الله عنه در ماه رمضان المبارک قاریان را نزد خود خواسته و یکی از آنها را حکم داد تا مردم را بیست رکعت نماز بدهد. و امیر المؤمنین حضرت علی رحمه الله رضی الله عنه نماز وتر را خود امامت می کرد.

(السنن الکبری للبیهقی: ۲/ ۶۹۹ حدیث ۴۲۹۱ | آثار السنن مع التعلیق الحسن للنیموی: ص ۲۵۴)

💐درجۀ صحت این حدیث💐

(*) – این حدیث شریف قابل استدلال و حجت بوده (تراویح، بیست رکعت سنت مؤکده است، از مولانا الیاس گُمَّن: ص ۳۸ تا ۴۰) شواهد و مؤیِّدات بسیار دارد، لذا در موجودیت آنها حدیث صحیح می گردد.

┈•••❈﴿ دلیل شانزدهم ﴾❈•••┈

(۱۶) ـ عَنِ ابْنِ أَبِی الْحَسْنَاءِ، أَنَّ عَلِیًّا أَمَرَ رَجُلًا یُصَلِّی بِهِمْ فِی رَمَضَانَ عِشْرِینَ رَکْعَهً.

ترجمه: حضرت ابو الحَسْناء رحمه الله روایت می کند که امیر المؤمنین حضرت علی رضی الله عنه شخصی را امر داد تا مردم را در ماه رمضان بیست رکعت تراویح بدهد.

(مصنف ابن ابی شیبه: ۲/۱۶۳ حدیث ۷۶۸۱ | آثار السنن مع التعلیق الحسن: ص ۲۵۵ | إعلاء السنن للتهانوی: ۷/۷۷ | مختصر اختلاف العلماء للطحاوی: ۱/۳۱۲ | مجموعه الرسائل للعلامه القاسم بن قُطلُوبُغا: ص ۲۴۱)

💐درجۀ صحت این حدیث💐

(*) – این حدیث شریف در درجۀ حسن قرار دارد. (إعلاء السنن للتهانوی: ۷/۸۸ باب التراویح) و در موجودیت شواهد و مؤیِّدات موجودۀ بسیار در درجۀ حدیث صحیح قرار می گیرد.

┈•••❈﴿ دلیل هفدهم ﴾❈•••┈

حضرت عبد الله بن مسعود رضی الله عنه از سابقین اولین و ششمین فردی است که اسلام آورد و از کسانی بود که همیشه در خدمت حضرت رسول الله صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ می بود. حضرت زَیْد بن وَهْب رحمه الله می فرماید:

(۱۷) ـ کَانَ عَبْدُ اللهِ بْنُ مَسْعُودٍ رَضِیَ اللهُ عَنْهُ یُصَلِّی بِنَا فِی شَهْرِ رَمَضَانَ فَیَنْصَرِفُ وَعَلَیْهِ لَیْلٌ. قَالَ الْأَعْمَشُ: کَانَ یُصَلِّی عِشْرِینَ رَکْعَهً وَیُوتِرُ بِثَلَاثٍ.

ترجمه: چون حضرت عبد الله بن مسعود رضی الله عنه ما را در ماه رمضان تراویح داده به خانه بر می گشت، شب هنوز باقی بود. راوی حدیث حضرت اَعْمَش رحمه الله می گوید: حضرت عبد الله بن مسعود رضی الله عنه بیست رکعت نماز تراویح و سه رکعت نماز وتر می خواند.

(قیام رمضان للمَرْوَزِی: ص ۲۲۱ | عمده القاری شرح صحیح البخاری للعینی: ۱۱/۱۲۷)

💐درجۀ صحت این حدیث💐

(*) – راویان این حدیث شریف همه از راویان صحیح بخاری و صحیح مسلم شریف اند، و این حدیث مطابق شروط صحت امام بخاری و امام مسلم صحیح می باشد.
(تراویح، بیست رکعت سنت مؤکده است، از مولانا الیاس گُمَّن: ص۴۴)

┈•••❈﴿ دلیل هجدهم ﴾❈•••┈

حضرت عطاء رحمه الله تابعی جلیل القدر است. او به شرف زیارت دو صد تن از اصحاب کرام حضرت رسول الله صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ نائل آمده است. (تهذیب التهذیب لابن حجر: ۷/۲۰۰ عطاء بن ابی رباح، شمارۀ ۳۸۵)
حضرت عطاء رحمه الله می فرماید:

(۱۸) ـ عَنْ عَطَاءٍ، قَالَ: أَدْرَکْتُ النَّاسَ وَهُمْ یُصَلُّونَ ثَلَاثًا وَعِشْرِینَ رَکْعَهً بِالْوِتْرِ.

ترجمه: من مردم (صحابۀ کرام و تابعین) را دریافتم و آنها بیست رکعت تراویح و سه رکعت وتر می خواندند.

(مصنف ابن ابی شیبه: ۲/۱۶۳ حدیث ۷۶۸۸ | آثار السنن للنیموی: ص ۲۵۳ حدیث ۷۸۲)

💐درجۀ صحت این حدیث💐

(*) – راویان این حدیث شریف همه از راویان صحیح بخاری و صحیح مسلم شریف اند، و این حدیث مطابق شروط صحت امام بخاری و امام مسلم صحیح می باشد.
(تراویح، بیست رکعت سنت مؤکده است، از مولانا الیاس گُمَّن: ص ۴۶)

┈•••❈﴿ دلیل نُزدهم ﴾❈•••┈

حضرت ابراهیم نَخَعِی رحمه الله مفتی مشهور و نامدار شهر کوفه بود. حضرت ابراهیم نَخَعِی رحمه الله می فرماید:

(۱۹) ـ أَنَّ النَّاسَ کَانُوا یُصَلُّونَ خَمْسَ تَرْوِیحَاتٍ فِی رَمَضَانَ.
ترجمه: مردم (صحابه و تابعین) در ماه رمضان، پنج «ترویحه» (بیست رکعت نماز) می خواندند.

(کتاب الآثار للامام ابی حنیفه بروایه ابی یوسف: ص ۴۱ حدیث ۲۱۱)

(*) استراحت بین چهار رکعت نماز و چهار رکعت بعدی اش را یک «ترویحه» می گویند.

💐درجۀ صحت این حدیث💐

(*) – این حدیث در صحت مطابق شروط صحت امام بخاری و امام مسلم صحیح می باشد. (تراویح، بیست رکعت سنت مؤکده است، از مولانا الیاس گُمَّن: ص ۴۶ و ۴۷)

┈•••❈﴿ دلیل بیستم ﴾❈•••┈

حضرت شُتَیْر بن شَکَل رحمه الله تابعی مشهور و شاگرد امیر المؤمنین حضرت علی مرتضی رضی الله عنه است. وی همچنین از حضرت عبد الله بن مسعود، حضرت اُمِّ حبیبه و حضرت حَفْصَه رضی الله عنهم روایت می کند. دربارۀ او روایت است که:

(۲۰) ـ عَنْ شُتَیْرِ بْنِ شَکَلٍ، وَکَانَ مِنْ أَصْحَابِ عَلِیٍّ رَضِیَ اللهُ عَنْهُ أَنَّهُ کَانَ یَؤُمُّهُمْ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ بِعِشْرِینَ رَکْعَهً، وَیُوتِرُ بِثَلَاثٍ.

ترجمه: حضرت شُتَیْر بن شَکَل رحمه الله که از هم نشینان حضرت علی رضی الله عنه است، مردم را در ماه مبارک رمضان، بیست رکعت تراویح و سه رکعت وتر نماز می داد.

(السنن الکبری للبیهقی: ۲/ ۶۹۹ حدیث ۴۲۹۰ | مصنف ابن ابی شیبه: ۲/۱۶۳ حدیث ۷۶۸۰ | آثار السنن مع التعلیق الحسن للنیموی: ص ۲۵۵)

💐درجۀ صحت این حدیث💐

(*) – این حدیث به اعتبار صحت در درجۀ حسن می باشد (تراویح، بیست رکعت سنت مؤکده است، از مولانا الیاس گُمَّن: ص ۴۶) و در موجودیت مُؤیّدات و شواهد مطابق اصول حدیث در درجۀ «صحیح» قرار می گیرد.
(قواعد فی علوم الحدیث للتهانوی: ص ۳۴ و ۷۸ و ۸۰ | تدریب الراوی: ۱/۱۹۱ النوع الثانی: الحسن)

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن