تزکیه

دینداری جمعی(۲)

تمرین دینداری جمعی

نویسنده: دکتر احمد صالح قطران

ترجمه : فرزان خاموشی

سوم: نمونه های عدم دینداری جمعی   

کسی که دنبال نمونه های عدم دینداری جمعی در جامعه باشد به نمونه های زیادی دست خواهد یافت و در زمینه های مختلف زندگی هیچ زمینه ای وجود ندارد مگر اینکه نمونه ای از غیاب دینداری جمعی در آن وجود دارد، فرد دینداری در جامعه پیدا می شود که هیچ نمازی را قضا نمی کند بلکه نوافل زیادی را انجام می دهد، و ماه رمضان روزه می گیرد، و همچنین روزه های سنت را ترک نمی کند، اما این فرد با دیگران رفتار نادرستی دارد، همسایه های خود را اذیت می کند یا اینکه از دورغ گفتن پرهیز نمی کند، یا اینکه در معاملات خود فریب کاری می کند یا اینکه مرتکب فاحشه و کارهای زشت می شود، یا نمامی یا غیبت یا تجسس یا دیگران را فریب می دهد، و همچنین تحمل کوچکترین اذیت دیگران را ندارد و با کوچکترین سبب عصبانی می شود، و تا حدی که شخص با دیگران درگیر می شود، با وجود اینکه با مردم بودن و در برابر آزار و اذیت آنان صبر کردن از کارهای پسندیده است ، و فرد مسلمانی که به همنوع خود خدمتی می کند از فرد عابد بهتر است ، و با توجه نمودن به فضایل اعمالی که در شرع بیان شده خواهیم دانست که افرادی که در ماه رمضان برای فقرا و مساکین صدقات جمع آوری می کنند و در بین آنان توزیع می کنند اجر و فضیلت آنان از افرادی که در دهه اخیر ماه رمضان اعتکاف می کنند بیشتر است، و فضیلت کسی که به مردم علم دین را می آموزد از کسی که به حج وعمره می رود بیشتر است، به خاطر اینکه کسی که به مردم علم می آموزد و به جامعه خدمتی می رساند هدف جانشینی و توانمند سازی را در بین مردم تحقق بخشیده است برخلاف کسی که تنها به عبادات پایبند است این اهداف را تحقق نمی بخشد، و در اینجا به بعضی از نمونه های غیاب دینداری جمعی اشاره می کنیم :

  1. گسترش تقلب در جامعه

روزی از دانشجویانم خواستم در مورد نمونه های مختلف تقلب در جامعه مسلمان یمن تحقیق کنند، از آنچه که شنیدم و خواندم به شگفت آمدم، نمونه های تقلب در تمام موارد نفوذ پیدا کرده بود: در قسمت تغذیه ، و دارو ، و وسایل آرایشی، و مصالح ساختمانی، و وسایل برقی، و همچنین در بین مسؤلان و تاجران و کشاورزان و هنرمندان ، و هیچ زمینه ای از زمینه های زندگی پیدا نمی شود مگر اینکه تقلب در او نفوذ کرده تا جایی که گمان کردم در جنگلی پر از حیوانات وحشی زندگی می کنم که ارزش ها و اخلاق جامعه را از بین می برند، و از خودم پرسیدم که آیا تمامی مسؤلان و تاجران نمازهای خود را ادا نمی کنند؟ و ماه رمضان روزه نمی گیرند؟ جواب این سؤال ها این است ؛ بله ماه رمضان را روزه می گیرند و نمازها را در وقتش ادا می کنند، و فردی را می شناسم که هیج واجبی را ترک نمی کند بلکه در نمازهایش به شدت گریه می کند ، و الان او در یکی از سمت های حکومتی مشغول خدمت است، و به واسطه حق امتیاز و کمیسیون صاحب ساختمان ها و عمارها و…….  شده است، و تا امروز هیچ واجبی از واجبات دین را ترک نکرده است، و مانند این فرد میلیونها مسلمان یافت می شود که وضعیت آنان مثل هم است.

بدتر از این حالت این است که هر فردی از ما نمی تواند کالایی را از بازار بخرد حتی سیب زمینی و گوچه فرنگی در حالی که مطمئن باشد هیچ تقلبی در آن رخ نداده باشد، تقلب در جامعه به عنوان یک رفتار عادی و منظم و بدون اینکه امر ناپسندی باشد تبدیل شده است، و خطر در اینجا نهفته است چرا که ممکن نیست دینداری با تقلب در یک جا جمع شود.

  1. گسترش مشکلات بین همسایه ها

رسول خدا صلی الله علیه وسلم فرمودند: ((ثم ما زال جبريل يوصيني بالجار حتى ظننت أنه ليورثنه)) (یعنی پیوسته جبریل علیه السلام مرا در مورد همسایه سفارش می نمود تا جایی که گمان کردم همسایه از همسایه ارث می برد ) رسول خدا صلی الله علیه وسلم با لفظی مختصر و مفید رابطه همسایه ها را بایکدیگر بیان نمود و این رابطه را تا جایی رساند که گمان شود همسایه هم جز میراث برانی باشد که جزء آشنایان سببی و نسبی میت به حساب می آید، و آنچه امروز بین مردم از اصطکاکات در سطح بین المللی و محلی و در حد پایین تر از آنان در بین همسایه ها رخ می دهد را شاهد هستید، در سطح بین المللی در بین کشورهای اسلامی توطئه ها و نقشه های مخرب می یابیم، و چقدر همسایه ها از یکدیگر رنج و عذاب بردند تا جایی که بر یکدیگر تعدی مسلحانه و نابود کننده کردند، و من آروز دارم که رابطه بین همسایه ها در پایین ترین حد تعامل اسلامی (سلامتی سینه و درون) باقی بماند، و زبان حال بسیاری از شهرها در برابر آزار و اذیت همسایه این است که : هیچ چیزی از شما نمی خواهیم به جز اینکه به ما آزار نرسانید، و از شما هیچ نوع کمک و همیاری نمی خواهیم – اگر چه این کمک از لوازم همسایه داری اسلامی است – و این نوع آرزو همسایه ها قلب انسان را به درد می آورد.

اما در سطح محلی، رابطه بسیاری از همسایه ها با یکدیگر تیره و تاریک است، بسیاری از همسایه ها از بدرفتاری همسایه ها شکایت می کنند تا حدی که این اعتراض ها غیرمنطقی است، در حالی که دینداری فردی آنان در سطح بالایی قرار دارد.

  1. عدم توجه به حفاظت از محیط زیست

محیط همسایه دوست صمیمی یا دشمن سرسخت انسان است به گونه ای که هر وقت انسان محتویات محیط را مورد آزار و اذیت قرار دهد در مقابل بدبختی آن به خودش برمی گردد؛ به این خاطر توجه و احترام کردن به آن بسیار مهم است، و در دینداری جمعی ارزش والایی دارد، که متأسفانه این امر در زندگی بسیاری از ما مفقود است، بسیاری را مشاهده می کنیم که درخت های خیابان ها را مورد آزار و اذیت قرار می دهند، و با روش های غیر منظم درخت های خیابان را از بین می برند تا جای که در بسیاری از مناطق یمن را به صحرا تبدیل کردند، و بسیاری از درخت های جنگل به سبب قطع کردن بی مورد و عدم توجه  به آنان و به خاطر بی ثمر بودن نابود شدند، بلکه وضعیت به نسبت ما اهل یمن به حدی رسید که درخت های مفید و ثمردار  نابود شد و به جای آن درخت های زشت و بی ثمر به وجود آمد، تا جایی که درخت ها مخصوصا درخت هایی که در خیابان ها و کوچه ها وجود داشتند مورد اذیت مردم قرار گرفتند به گونه ای که مردم تمام پس مانده های خود را از قبیل آشغال وغیره را در زیر آنان رها می ساختن که چهره بسیار زشتی را به وجود آورده بود، و در اینجا کافی است به یک نمونه از مخالفت شرعی که مردم در خیابان های ما مرتکب آن می شوند را بیان کنم که به سبب این مخالفت عده ای از مردم در حد بسیار بالایی دچار صدمه حتی در حد مرگ می شوند، انداختن پوست موز در خیابان سبب می شود شخص پیاده رو سر بخورد و تا حد بسیار بالایی صدمه ببیند، ممکن است شخصی پوست موز را روی آسفالت بیاندازد و فرد دیگری در حال پیاده روی آن سر بخورد و با سر به زمین بافتد و سرش به شدت آسیب ببیند و این ضربه باعث مرگ او شود، که حکم شرعی کسی که این کار را(انداختن پوست موز) کرده این است که بر او دادن دیه و روزه گرفتن دوماه پیاپی واجب است چرا که او را به اشتباه به قتل رسانده است، آیا مردم به این نکته توجه دارند؟

پس عدم توجه و آزار رساندن به محیط زیست از نشانه های آشکار عدم دینداری جمعی است.

  1. گسترش مخالفات راهنمایی و رانندگی

حرکت کردن در خیابانها با ماشین یا پیاده ضوابط و شروطی جهانی دارد و پایبند بودن به این قوانین و عدم مخالفت با آن نشانه دینداری جمعی است که به مصلحت حقیقی منجر می شود که هیچ فردی در صحیح بودن آن با هم اختلافی ندارند، و این عمل مقصدی از مقاصد شریعت است، مخالفت های راهنمایی و رانندگی چقدر سبب ایجاد حوادث ناگوار شده است، و ما در کشور یمن چقدر از جوانان خود را به خاطر این مخالفات راهنمایی و رانندگی از دست داده ایم، کافی است وزارت کشور آمار کشته شدگان این حوادث را برای ما بیان کند، روز یکشنبه آخر ماه ژوئن ۲۰۱۲م  در حال گوش دادن به رادیو بودم که سخنگوی وزارت کشور تعداد کشته شدگان حوادث راهنمایی و رانندگی را ۱۸۰ مورد اعلام کرد در حالی که می گفت : این تعداد به نسبت ماههای گذشته کمتر بوده است، اگر این عدد را برای هر ماهی ثابت در نظر بگیریم عدد کشته شدگان در سال  به ۲۱۶۰ نفر می رسد، و در طول پنچ سال عدد آنان به ۱۰۸۰۰مورد وفات می رسد.

این یکی از کشتارگاههای ترسناکی است که چه کسی مسؤل آنان است و چه کسی باید برای نجات این تعداد انسان دست به کار شود.

  1. عدم توجه به وعده ها و قرارها

(آية المنافق ثلاث: إذا حدث كذب وإذا وعد أخلف وإذا أؤتمن خان) (یعنی نشانه فرد منافق سه چیز است: هنگامی که سخن بگوید دروغ است، و هر وقت به فردی وعده بدهد خلاف وعده می کند، وهنگامی که امانتی در نزدش باشد به آن خیانت می کند. ) رسول خدا صلی الله علیه و سلم با چنین نص واضح و آشکاری جایگاه و مکانت فرد خلاف وعده کننده را بین این سه خصلت نفاق را برای ما بیان می کند که نشانه ای از نشانه های فرد منافق است، و صفت نفاق از زشت ترین اعمالی است که قرآن و رسول خدا صلی الله علیه وسلم به آن اشاره می کنند چرا که این صفت زشت آثار بسیار منفی را در بین امت اسلامی ایجاد می کند به گونه ای که ترسیدن از شخص منافق خیلی بیشتر از ترسیدن از فرد کافر است،

و در واقع اسلام و مسلمانان از طرف کفر آشکار و واضح ضربه نخوردند بلکه از افراد منافقی ضربه خوردند که قوت و نیرو آنان را ضعیف کرند و در اعتقاد آنان شک و تردید ایجاد نمودند و فرماندهای آنان را در قتلگاهها انداختند، پس خلاف وعده بین مسلمانان پدیده ای است که هیچ فردی منکر آن نیست ، کارمند در محل کارش و استاد در سر پله های دانشگاه و کارگر بر سر کار خود و آهنگر در آهنگریش و نجار در نجاریش، و قابل توجه است که تمام مردم از صاحبان حرفه به خاطر خلف وعده شان اعتراض دارند، و بسیاری از کسانی که از خلف وعده شکایت دارند خودشان به صورت آشکار این عمل را تجربه کردند، و مردم مصالح همدیگر را بی ارزش نمودند تا جایی که فردی که خلاف وعده می کند قبل از شخصی که به او وعده داده ضرر می بیند ، و اعتماد نمودن بین مردم کمرنگ شده تا حدی که جامعه به حالت نابودی در آمده است، و تمام مردم به اینکه خلاف وعده کنند عادت کردند، و این رفتار تا جایی پیش رفته که در میان دینداران نیز رخنه کرده، و تا جایی که اگر یکی از ما وعده ای داشته باشد یک ساعت یا نیم ساعت بعد از موعد  سر جلسه حاضر می شود چرا که می داند مردم حتما از وقت تعیین شده تأخیر می کنند، و مردم در مقابل این رفتار زشت هیچ عکس العمل جدی از خود نشان نمی دهند و توجه ای به این مسئله ندارند.

  1. شایع بودن دروغ

دروغ گفتن در طول تاریخ عادت زشت و قبیحی بوده و عقل و نفس انسان این عمل را زشت و ناپسند می داند، و شریعت های آسمانی بیانگر زشت بودن این عمل بودند، و این عمل زشت پدیده ای است که جامعه را شدیدا از هم جدا کرده، و انسان نمی تواند در مقابل ناموس و جان و مال و تمامی اشیا دیگر چه خصوصی  و چه عمومی احساس امنیت کند، فرد دروغگو هیچ نوع ضابطه و عهد و پیمانی ندارد بلکه او مجموعه ای از شرارت است اگرچه هم او خندان باشد، و کسی که به دروغ گفتن عادت کند تمام زندگی اش را دربرمیگرد، دروغ سیاسی و اجتماعی، و دروغ اقتصادی و دیپلوماسی ، که تمام اینها سلسله ای از دروغ هایی است که ملت ها را به نابودی کشانده و وحدت آنان را از بین برده و در قلب آنان شک و تردید ایجاد کرده است، پدر به فرزندان خود دروغ می گوید و برعکس، و شوهر به همسر خود دروغ می گوید و برعکس، و برادر به برادرش دروغ می گوید و برعکس، ودوست به دوست خود دروغ می گوید و برعکس، فرد مذکر به مؤنث دروغ می گوید و برعکس، و در نگاه بسیاری از مردم فرد زیرک و هشیار کسی است که دروغ بگوید یا اینکه که بتواند دیگران را قانع کند و برعکس، و خطرناکتر از این عمل این است که دروغ گفتن از صفات و ویژیگی های حکام تبدیل شود تا جایی که دروغ های آشکار و زشت به ملت تحویل دهند، و این هم به این خاطر است که جامعه دروغ گفتن را عملی نیک به حساب می آورد و حساسیت مردم نسبت به آن ضعیف است ، و دروغ گفتن به یک گفتمان سیاسی تبدیل شده که طرفداران زیادی دارد که در بین مردم آغشته شده است که به جایی رسیده که مردم نمی توانند دروغ را از غیره تشخیص دهند.

  1. عدم مسؤلیت

حساسيت مردم نسبت به مسائل عمومی کاملا از بین رفته، حساسیت عمر رضی الله عنه در مقابل یک حیوان اینگونه بود که فرمود اگر قاطری در عراق بلغزد خداوند متعال از من خواهد پرسید که چرا راه را برای آن حیوان هموار نکردی، و حساسیت خلیفه عباسی معتصم کاملا از بین رفته بود تا درجه ای که شاعر معروف عمر ابی ریشه این جوانمردی را در بین امت تشویق می کند اما در مقابل جوابی نمی یابد :

رب ومعتصماه انطلقت **ملء أفواه الصبايا اليتم

 لامست أسماعهم لكنها ** لم تلامس نخوة المعتصم

یعنی زنان و کودکان یتیم برای طلب کمک و یاری از خلیفه چقدر فریاد زدند و این فریادها به گوش آنان رسید اما متأسفانه به غیرت و جوانمردی آنان( معتصم) نرسید و اثر نکرد.

و شاعر این چنین به سؤلاتش ادامه می دهد :

أمتي هل لك بين الأمم **** منبر للسيف أو للقلم
أتلقاك وطرفي مطرق خجلا من امسك المنصرم

ای امت من (کشورهای عربی) آیا در بین ملت های دیگر جایگاهی علمی و نظامی داری و در این زمینه پیشرفت کردی، من به تو خیلی مشتاقم و چشمانم از اینکه نمی تواند گذشته را نگه دارد شرمسار است

در اینجا می گویم : استجابت نمودن به مفهوم پاسداری از مرزهای اسلامی که فقها مدنظر دارند از بین رفته است امام اوزاعی رحمه الله می فرماید:(( ما من مسلم إلا وهو قائم على ثغرة من ثغر الإسلام، فمن استطاع ألا يؤتى الإسلام من ثغرته فليفعل))  (یعنی هر فرد مسلمانی بر مرزی از مرزهای اسلام ایستاده است، پس کسی که می تواند از مرز خود (اسلام) حفاظت کند پس این کار را انجام دهد)  مفهوم این مطلب را دقیقا حدیث سوراخ کردن کشتی برای ما بیان می کند، و الان وضعیت به جایی رسیده که ده ها بلکه صده ها نفر برای مصلحت های شخصی خودشان در سهم خود سوراخهایی را ایجاد می کنند بدون اینکه توجه کنند  بر سر امت چه مصیبتی وارد می شود بلکه قضیه تا فروش بشر نیز پیش رفته است، و ثروتها و سنگهای قیمتی در مقابل مقداری از دلارها یا مقابل اندک سرمایه پست و ناچیز داده می شود، و این وضعیت هم به بسیاری از پیمان کارهای پروژهای بزرگی مثل مجتمع های مسکونی و پل ها و راهها نیز سرایت کرده به گونه ای که در اجرای این پروژها کمکاری می کنند با وجود اینکه از خطرات آن آگاهی دارند که درنتیجه شاهد حوادث تلخی خواهیم شد که برای ما این امر تازه گی ندارد. پس احساس مسؤلیت نزد تاجر و مسؤل و کارگر و مربی و نزد ده ها بلکه هزاران فرد این امت ناپدید و مفقود است.

  1. خیانت کردن در امانت

(أد الأمانة إلى من ائتمنك ولا تخن من خانك) (یعنی امانت را نزد فرد مورد اعتماد بگذار و به فردی که به تو خیانت کرده خیانت نکن) با این گفتار زیبا و مختصر، رسول خدا صلی الله علیه و سلم رفتار شخص مسلمان را اینگونه بیان نمود که امانت را به صاحبش برسان و از خیانت کردن حتی با فردی که به خیانتداری مشهور است خوداری کن پس کسی که به تو خیانت کرد در مقابل به او خیانت نکن و به همین علت دین اسلام برای شکستن عهد و پیمان شرط گذاشته است خداوند متعال می فرماید: ((وَإِمَّا تَخَافَنَّ مِنْ قَوْمٍ خِيَانَةً فَانْبِذْ إِلَيْهِمْ عَلَى سَوَاءٍ إِنَّ اللَّهَ لاَ يُحِبُّ الْخَائِنِينَ)) انفال ۵۸   (و هرگاه (با ظهور نشانه‌هایی،) از خیانت گروهی بیم داشته باشی (که عهد خود را شکسته، حمله غافلگیرانه کنند)، بطور عادلانه به آنها اعلام کن که پیمانشان لغو شده است؛ زیرا خداوند، خائنان را دوست نمی‌دارد)  رسول خدا صلی الله علیه و سلم به آنان یاد داد که اگر در عهد و پیمان خود خیانت کردند از آنها و از عهد و پیمانشان تبری می جوید و عهد وپیمان را باطل می نماید، پس خیانت کردن در امانت از لحاظ شرعی و عقلی از جمله کارهای بسیار زشت و خطرناک است، و این عمل زشت و ناپسند در جامعه اسلامی ما در بین افراد و مسؤلان و حکام  به طور واضح و آشکار یافت می شود.

این عمل پدیده ای از پدیده هایی عدم دینداری جمعی است که به قسمت های از آن در مطالب گذشته بیان کردیم و هر صاحب عقلی می داند که این کارها چقدر آثار منفی به جا می گذارد و چه سهمی برای نابودی ساختار جامعه اسلامی و زمینه های مختلف آن را دارد.

پس مشکل در دینداری فردی نیست، مساجد از نمازگزاران پر است، و گمان می کنم تقریبا ۸۰ تا ۹۰ درصد مسلمانان نماز می خوانند و ماه رمضان روزه می گیرند و عمره گزاران در ماه مبارک رمضان به میلیونها نفر می رسد، و تعداد حجاج خانه خدا سالانه به میلیونها نفر می رسد و وضعیت امت در زمینه دینداری فردی و انجام دادن واجبات فردی کامل است.

به نقل از سایت تابش
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن
خرید مدرک دیپلم خرید مدرک فوق دیپلم خرید مدرک لیسانس خرید مدرک دکتری خرید مدرک خرید مدرک دانشگاهی قانونی خرید مدرک دانشگاهی مدرک دانشگاهی قانونی مدرک دانشگاهی خرید مدرک معتبر خرید مدرک معتبر دانشگاهی مدرک معتبر مدرک معتبر دانشگاهی مدرک تحصیلی معتبر چگونه مدرک تحصیلی بگیریم از کجا مدرک تحصیلی بگیریم قیمت مدرک تحصیلی سایت خرید مدرک تحصیلی