خانه / مقالات / تزکیه / رابطه انسان و خدا در مثنوی

رابطه انسان و خدا در مثنوی

انسان با خدای خود و خدا با انسان از جهات مختلف ارتباطهای گوناگونی داشته و دارد. بخشی از این ارتباط ارادی و بخش دیگر فطری و جبری است از جمله :
۱- ارتباط خالق و مخلوق

ارتباط از بعد خالقیت و مخلوقیت یک ارتباط فکری و جبری است. مخلوق نمی تواند با خالق خود مربوط نباشد ، زیرا هستی او در گرو همین گونه ارتباط است که در لسان فلسفه از آن به رابطه علت و معلولی یا رابطه علیت تعبیر می شود. اما ارتباط عابد و معبود یا ارتباط عبادی یک رابطه اختیاری است. از این رو عده ای از مخلوقات ، خدا را عبادت می کنند و عده ای نمی کنند. همچنین است رابطه شاکر و مشکور که بعضی شکر نعمت بجا می آورند و بعضی نمی آورند. مولوی این مساله را در مورد انسان چنین بیان کرده است.
گوهری بودم نهان اندر صدف در ته دریای امکان بی هدف
موجی از عشق آمد از جایم بکند گاه این سو گاه آن سو برفکند
بیخود از خود کرد ویرانم نمود تا رسیدم بر لب مهد شهود
مدتی در سینه خود جای داد وانگه افکندم در آغوش جماد
از جمادی مردم و نامی شدم وز نما مردم به حیوان سرزدم
مردم از حیوانی و آدم شدم پس چه ترسم کی ز مردن کم شدم
بار دیگر هم بمیرم از بشر تا برآرم از ملائک بال و پر
از ملک هم بایدم پران شدن آنچه اندر وهم ناید آن شدن
بار دیگر بایدم جستن ز جو کُلُ شیءٍ هالِکِ الا وًجههُ
پس عدم گردم عدم چون ارغنون گویدم اِنا اِلَیهِ راجِعون
سیر انسان از مرحله جماد به نبات و از نبات به حیوان و از حیوان به انسان ، سیر ذاتی و جبری اوست که به اراده لایزال الهی صورت می پذیرد. انسان در این مرحله از هستی ، اراده و اختیاری ندارد ، اما سیر او از مراتب پایین انسانی به سوی مراحل بالاتر و رسیدن به مقام ملکوتی و گذشتن از ملکوت ، یک سیر ارادی و اختیاری است. از این رو همگان به مقامات نهایی نمی رسند و اندکی از افراد انسانی در طول تاریخ به این افتخار نائل می شوند.
انسان در بعد مخلوقیت با سایر موجودات شریک است زیرا هر مخلوقی تجلی و نمود اسم شریف الخالق است. اما برای انسان ابعاد دیگری وجود دارد که مختص انسانیت اوست.

سایت تابش

درباره ی اصلاح نت

همچنین ببینید

زیستن در سایه سار قرآن

در گفت و گو با محمد در زند منبع: اندیشه اصلاح چه وقت میتوانیم بیشترین …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *