خانه / مقالات / تزکیه / زهد و پارسایی

زهد و پارسایی

  زهد و پارسایی؛ یعنی خداهراسی، كوتاه كردن آرزو، شكرگزارى در برابر نعمت ها، دوری از محرَّمات و اوامری است که بر خلاف شریعتِ اسلامی وضع شده اند. این اصل، از مهمترین و شاخص ترین صفات و ویژگی های یارانِ راستینِ حضرت رسول صلی الله علیه وسلم به شمار می رفت. آن ها علی رغمِ اینکه، کاملاً از دنیا و ارزش های مادّیِ آن نبریده بودند؛ آخرت و خانه ی همیشه جاوید را بر تمامِ زیبایی ها و تجمُّلاتِ دنیوی ترجیح می دادند. از بسکه از خداوند متعال خوف داشتند و می ترسیدند. اندکترین خطا و عصیان را افتیدن در گودالِ عذابِ دردناکِ خداوندی جلَّ جلالُهُ می انگاشتند. حتیّ فاروق اعظم رضی الله تعالی عنه می گفت: اگر در روز قیامت فیصله شد که تمامِ مردم در بهشت اند مگر یک نفر، من می ترسم که آن یک شخصِ دوزخی من نباشم، و اگر صدا شد که تمام مردم در دوزخ اند مگر یک نفر؛ امیدوارم که آن یک نفر من باشم. بلی؛ با وجود ترسی که از عذابِ الهی داشتند، شعله های امّید و رجاء نیز در وجودشان می درخشید. نمونه های فراوانی وجود دارد که شاهد بر مدَّعایِ ماست؛ اما از درجِ تمام آن نمونه ها اجتناب نموده و نمونه های اندکی از آن را یادآور خواهیم شد؛

***

عبد الله بن عمر؛ فرزند امیر مؤمنان عمر فاروق رضی الله عنهما صحابه‌ای است که همه با نام‌اش آشنائید. در میانِ صحابه، حضرت عمر با فرزندِ فقیه و مجاهدش در تقوا و خداترسی زبان زد خاص و عام بودند. در قحط سالی ای که در زمانِ عمر فاروق رخ داد، عبد الله و پدرش که تمام اختیاراتِ بیت المال در دست اش قرار داشت، از خوردنِ روغنِ زیتون و نانِ خشک شکم های شان را سیر نمی کردند و می گفتند که چگونه ممکن است مردمانِ دیگر از گرسنه گی جان دهند و از غذاهای نهایت معمولی استفاده کنند و ما در ناز و نعمت به سر بریم؛

  از ایشان نقل شده که فرمود: من می دانم که دعا چه وقت اجابت می گردد. به او گفتند: چگونه؟ فرمود: وقتی دل کُرنش کند، اندام ها بلرزد و اشک سرازیر شود، دعا اجابت می گردد.

***

هنگامى كه عمر رضي الله عنه به خلافت برگزيده شد، به همان معاشى كه براى ابوبكر رضي الله عنه تعيين نموده بودند اكتفا نمود، و به همان حال بود؛ تا اينكه نيازمندي اش شديد شد، آنگاه عدّه اى از مهاجرين كه از جمله: عثمان، على، طلحه و زبير رضی الله عنهم بودند، جمع شدند. زبير گفت: اگر عمر رضي الله عنه را از افزايشى كه در معاشِ وى مى آوريم، خبر كنيم بهتر است. على رضي الله عنه گفت: دوست داريم كه وى اين را قبول نمايد، بياييد حركت كنيم. عثمان رضي الله عنه گفت: او عمر است! بياييد تا در اين باره توسط شخص ديگرى با وى مشورت كنيم، نزد حفصه رضي الله عنها مى رويم، و از وى مى خواهيم و تقاضا مى كنيم كه قضيه را پنهان نگه دارد. بعد نزد وى داخل شدند، و او را هدايت دادند، كه قضيه را از طرف چندين نفر خبر بدهد، و از هيچ كسى براى وى تا اين كه قبول نكند، نام نبرد، و از نزد وى خارج شدند.

حفصه رضي الله عنها در اين باره با عمر رضي الله عنه ملاقات نمود، و خشم را در چهره ی وى ديد، وى گفت: آنان [كه اين پيشنهاد را نموده اند] كيستند؟ حفصه پاسخ داد: راهى براى دانستن آنان تا نظرت را ندانم وجود ندارد، عمر گفت: اگر مى دانستم كه آنان كيستند، روهاى شان را سياه مى كردم، تو در ميان من و آنان [ميانجى] هستى؟! اى حفصه از طرف من براى شان برسان كه پيامبر خدا صلی الله علیه وسلم اندازه نمود و زيادت را در جايش گذاشت، و به آن اكتفا نمود، و من نيز اندازه نمودم، و به خدا سوگند، اضافه را در جايش خواهم گذاشت، و به اين اكتفا خواهم نمود.

***

یارانِ جان نثار پیامبر صلی الله علیه وسلم همواره در طلبِ رضایِ خدا بودند و سرفرازی و سعادتمندیِ خویشتن را در خوشنودیِ پروردگار متعال می جستند. و این نشانه ی کمالِ زهد و خداترسیِ آن ها بوده است، به همین سبب الله جل جلاله آن ها را راست کار و صادق می خواند:

{لِلْفُقَرَاء الْمُهَاجِرِينَ الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِن دِيارِهِمْ وَأَمْوَالِهِمْ يَبْتَغُونَ فَضْلاً مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَاناً وَيَنصُرُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُوْلَئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ} [حشر: 8].

  ترجمه: هم چنين غنائم از آنِ فقراي مهاجريني ست که از خانه و کاشانه و اموال خود بيرون رانده شده اند. آن کساني که فضل خدا و خشنوديِ او را مي خواهند، و خدا و پيغمبرش را ياري مي دهند، اينان راستانند.

زهد و پارسایی در منطق اسلام، قرآن و سنتِ پیامبر صلی الله علیه وسلم به معنایِ کنار گذاشتن معصیت ها و دوری گزیدن از آلودگی هایِ ظاهری و باطنی ست. اجتناب از هر آن چه که انجام دادن اش پیوند انسان را با خدا خدشه‌دار سازد، زهد و پارسایی ست.

از سهل بن سعد ساعدي رضي الله عنه روايت شده است که گفت: مردي نزد پيامبر صلی الله علیه وسلم آمد و گفت: اي رسول خدا! مرا به کاري راهنمايي کن که چون آن را انجام دهم، خداوند و مردم مرا دوست بدارند. پيامبر صلي الله عليه وسلم فرمودند: ازْهَدْ فِي الدُّنْيَا يُحِبَّكَ اللهُ، وَازْهَدْ فِيمَا عِنْدَ النَّاسِ يُحِبَّكَ النَّاسُ. اربعین نووی؛ حدیث: 31.

در دنيا زهد و پارسايي اختيار کن، خداوند ترا دوست مي گيرد، و در برابر آنچه نزد مردم [محبوب و دوست داشتني] است، بي‌علاقگي نشان ده، مردم ترا دوست مي گيرند.

  اما این که بعضی ها از چنین احادیثی برداشت هایِ نادرست دارند و زهد و پارسایی را به معنایِ ترک مطلقِ دنیا می انگارند، به یقین که مفهوم واقعیِ زهد را ندانسته اند.

***

تزکیه ی نفس و پاکی قلب ها از اهداف اصیل پیامبرانِ الهی است. خداوند متعال آنگاه که از نعمتِ بعثت و رسالت رسول اکرم صلی الله علیه وسلم دادِ سخن می دهد، می فرماید:

  {لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ} [آل عمران: 164].

  ترجمه: يقيناً خداوند بر مؤمنان (صدر اسلام) منّت نهاد و تفضّل كرد بدانگاه كه در ميان شان پيغمبري از جنس خودشان برانگيخت. (پيغمبري كه) بر آنان آياتِ او را مي خواند، و ايشان را (از عقائد نادرست و اخلاق زشت) پاكيزه مي داشت و بديشان كتاب و فرزانگي (يعني اسرار سنّت و احكام شريعت) مي آموخت، و آنان پيش از آن در گمراهي آشكاري (غوطه ور) بودند.

 

نوشته: انعام الله رحمانی

منبع: اصلاح نت

درباره ی اصلاح نت

همچنین ببینید

کوهنوردی و مهارت تقوا

نوشته: خالد کوهی‌نژاد، کارشناسی دعوت و اصول دین برای پیمودن مسیر رشد در هر حوزه‎ای …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *