مطالب ویژه

سخنی با دوستان روشنفکر با پسوند “دینی”!

دکتور فضل الهادی وزین

رعايت امانت یک ویژگی و صفت انسانی و مکلفیت قانونی و اصل اخلاقی است که، در همه ادیان و بطور اخص در نصوص قرآن کریم و سنت نبوی و آموزه‌های اخلاقی و احکام فقهی اسلام بر آن توصيه و تأكيد فراوان شده است.

دايره‌ی امانت بسیار گسترده است و تقریبا همه عرصه‌های زندگی انسان را در بر می‌گیرد و حوزه تحقیق، تأليف، نوشته و گفتمان علمی و حتی مناقشات و گفتگوهای عادی و رسانه‌ی را نیز شامل می‌شود.

کسانی که با تحقیق و بحث علمی سر و کار دارند، نیک می‌دانند که التزام و پابندی به رعایت “امانت علمی” یکی از ویژگی‌های بنیادین پژوهشگر و محقق است و کسی که امانت علمی را رعایت نکند مستحق لقب و عنوان محقق و پژوهشگر به معنای علمی و دقیق آن نیست.roshanfekre
امانت علمی در عرصه تحقیق و پژوهش و گفتمان علمی، در برگیرنده اصولی چون:
دقت در نقل و اقتباس، ذکر دقیق منبع و مأخذ، فهم درست متن و يا قول محل نقاش، دقت در كابرد دلايل و شواهد، تشخيص و تحديد نكته و محل نزاع و اختلاف يا به اصطلاح فقهاء “تحرير محل النزاع”، بيان همه آراء و نظریات اعم از موافق و مخالف در قضیه مورد بحث و نقاش، حفظ بی‌طرفی علمی در بیان موضوع، تا رسیدن به مرحله ترجیح، و از همه مهمتر اجتناب از فریب کاری، تدلیس، نسبت دادن غیر دقیق نظر و گفته‌ی به علماء و دانشمندان، برداشت غلط و وارونه از آراء و نظریات دانشمندان، تحریف در نقل قول و ترجمه و دوری از ایهام خواننده و شنونده با ارائه معلومات غیر دقیق و عمومی و کلی و تلاعب با کلمات و برخورد با قضایای علمی با منطق (یا همه سیاه و یا همه سفید) می‌باشد.

باعث نوشتن این سطور این است که در بعض نوشته‌ها، بویژه در برخی از بحث‌های تلویزیونی دوستانی هستند که متأسفانه، به هدف تأثير گذاری در مخاطب، امانت علمى را به مفهومى كه در بالا تذكار يافت، كمتر رعايت مى‌كنند.

به عنوان نمونه، در یک بحث تلویزیونی که من هم دران حضور داشتم دوستی می خواست از آدرس جریان روشنفکری به اصطلاح دینی، وجود سیاست در اسلام را نفی کند و جریان‌ها و حرکت‌های اسلامی را بدلیل دیدگاها و فعالیت سیاسی شان افراط گرا معرفی نماید، برای تقویت موقف خود و نشان دادن این که تنها او نیست که وجود سیاست در اسلام را انکار می کند، از کتاب مشهور “التفسیر السیاسی للاسلام” نوشته امام ابو الحسن ندوی نام برد!

در حالی‌که اگر دوست ما کتاب را حتی بصورت سطحی هم خوانده باشد، می‌داند که در آن کتاب -که اصلا در نقد بعض نظریات امام مودودی نوشته شده- استاد ندوی، سیاسی ساختن همه اجزاء و عناصر اسلام و افراط و مبالغه در توجه به بعد سیاسی اسلام و بی توجهی به جوانب دیگر دین را نقد می کند و هرگز وجود سیاست، نظام سیاسی و حکومت در اسلام را نفی نکرده است.

البته ناگفته پیداست که این کار با امانت علمی در تضاد است، زیرا نظری به یک دانشمند بزرگ نسبت داده شده که امام ندوی قطعا آن را نگفته است.

در یک برنامه تلویزیونی دیگر همین دوست ما می‌خواست همان تهمت و شبهه قدیم و کهنه تاریخی بودن اسلام و احکام قرآن را به مخاطبین إلقاء كند و بفهماند که گویا ممکن است احکام قرآن مانند میراث و شهادت زن در تطابق با عقل و تحولات عصر و زمان تغییر داده شود.

ایشان بدون ذکر نام و ارائه منبع و مأخذ مشخص گفتند که درین مورد دو نظر وجود دارد، یکی این که این احکام ثابت و غیر قابل تغییر اند و دیگر این که این احکام می تواند قسمی تاویل شود، که با شرایط و ظروف جدید زن در عصر حاضر تطابق پیدا کند!

ايشان نظر دوم را به تعدادی از علماء و دانشمندان (مسلمان!) بدون ذکر نام نسبت دادند.
این در حالی است که احکام میراث و شهادت مبنی بر نصوص قطعی قرآن کریم است و هیچ عالم و دانشمند مسلمان -نه در گذشته و نه در عصر حاضر- به تغییر و تبدیل این احکام نظر نه داده است.

البته نظریه آوردن تغییر و تبدیل احکام در اسلام نتیجه نظریه غلط وضعی بودن همه ادیان و بالتبع تاریخی بودن آنها مانند سایر پدیده‌های اجتماعی و فرهنگی است، که ریشه در دین شناسی الحادی و ماتریالستی غربی و تیوری‌های جامعه شناختی مادی و نوشته‌های استشراقی دارد و افرادی چون ارکون و ابوزید که نه عالم دین اند و نه فقیه و نظریات مستشرقان را پیرامون اسلام تبنی و ترویج می کنند، بلکه در بعض موارد ارکون برخی از مستشرقین را بسبب آنچه که او محافظه کاری می‌خواند، انتقاد می کند!
ناگفته پیداست که نسبت دادن نظر تغییر در احکام میراث و شهادت به “تعدادی از دانشمندان مسلمان ” یک تدلیس و تزویر بزرگ است.

در یک بحث دیگر تلویزیونی آقایی که به گمان خودش روشنفکر با پسوند دینی است، امام غزالی حجة الاسلام را با تعميم و كلى‌گویی به این گمان و وهم، ضد عقل و سبب افراط گرایی در میراث فکری مسلمانان می‌دانست که کتاب “تهافت الفلاسفه” را در نقد فلسفه یونانی نوشته است!

در بحث دیگری که پیرامون پدیده افراط گرایی دینی در یکی از تلویزیون‌های کابل راه انداخته شده بود و من هم دران حضور داشتم، دوستی که بنام پژوهشگر و نویسنده باز هم از آدرس روشنفکری صحبت می کرد و همه جریان و احزاب اسلام‌گرا را بطور مطلق و بدون استثناء بر چسپ افراط گرایی می زد، برای اثبات حرفهایش نام‌های علماء و عناوین کتاب‌های را که از نظر ایشان افراطیت پخش می‌کنند، غلط می گفت، بطور مثال:

کتاب “المصطلحات الأربعة في القرآن” مولانا مودودي را “المصطلحات الأربعة في الشريعة” و اسم شيخ عبد العزيز بن باز را شيخ عبدالرحمن بن باز مي گفت و از فتاوای شیخ الاسلام ابن تیمیه در ترویج افراطیت بار بار و بشدت انتقاد می‌کرد، اما وقتی بعد از پایان برنامه در مورد محتوای مجموع فتاوای ابن تیمیه و این که کتاب مذکور در چند جلد است، چیزی نمی‌دانست و زبان عربی را -که فتاوی به آن نوشته شده است- اصلا بلد نبود!

مثال‌های زیادی دیگری هم وجود دارد، مانند: سخن آن کسی که در زیر سقف پارلمان و در پیش دوربین رسانه‌ها بطور کلی و مطلق و بدون استثناء و در غیاب سروی و مطالعه علمی ارشاد کرد که : “اکثریت مساجد افغانستان افراطیت پخش می کند ” و مضمون “ثقافت اسلامی تروریست تربیه می کند “!

نویسنده و گوینده باید در برابر آن‌چه با قلم می‌نویسد و با زبان می گوید، احساس مسؤوليت كند و باید عقل و وقت متلقی و مخاطب را احترام بگزارد و متوجه باشد که عدم رعایت امانت علمی و تزویر و جعل و تدلیس در نقل معلومات خیانت است و ممکن سبب تضلیل و گمراه شدن مخاطبان شود.

ممکن است شخصی با تقدیم معلومات نادرست و مغالطه در کوتاه‌مدت بعض مردم -بویژه آنانی که وقت و قوت تحقیق و تبیین ندارند- را برای مدتی بفریبد و به هدف آنی و زودگذر نایل گردد، مگر فریب مخاطبان در درازمدت ممکن نیست و سر انجام حقایق برملا شده و علم جای جعل و تزویر را می‌گیرد.

اصلاح آنلاین

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن
خرید مدرک دیپلم خرید مدرک فوق دیپلم خرید مدرک لیسانس خرید مدرک دکتری خرید مدرک خرید مدرک دانشگاهی قانونی خرید مدرک دانشگاهی مدرک دانشگاهی قانونی مدرک دانشگاهی خرید مدرک معتبر خرید مدرک معتبر دانشگاهی مدرک معتبر مدرک معتبر دانشگاهی مدرک تحصیلی معتبر چگونه مدرک تحصیلی بگیریم از کجا مدرک تحصیلی بگیریم قیمت مدرک تحصیلی سایت خرید مدرک تحصیلی