رمضان مبارک

شب قدر تاج تابان ماه رمضان

عجب شبی است این شب!...

عجب شبی است این شب!…

شب قدر در حقیقت تاج تابان ماه رمضان است، ماهی که مکانت و ارزشش از ماهیت این شب نشأت گرفته است.

﴿شَهۡرُ رَمَضَانَ ٱلَّذِیٓ أُنزِلَ فِیهِ ٱلۡقُرۡءَانُ هُدٗى لِّلنَّاسِ وَبَیِّنَٰتٖ مِّنَ ٱلۡهُدَىٰ وَٱلۡفُرۡقَانِۚ[البقره: ۱۸۵].

«ماه رمضان است که قرآن در آن نازل شده است که راهنمای مردم است و آیات روشنگری شامل رهنمودها و جداکننده حق از باطل در بر دارد…»

شبی که در پرتو آن رابطه بنده با خدایش در نام «المحیی» – زندگی بخش – پرودگار تجلی می‫کند. و مفهوم عبادت بنده از تجارت به محبت ارتقاء می‫یابد:‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

‬‬‬‬ «من قام لیله القدر إیمانا و احتسابا غفر له ما تقدم من ذنبه»

«هر کس شب قدر را با ایمان خالص بخداوند متعال و کسب رضایت و خشنودی تنها او زنده نگه داشت از تمام گناهانی که از او سر زده چشم پوشی خواهد شد.»

عجب شبی است!.. شبی که خداوند آن را «لیله القدر» نام نهاده، و القدر یعنی بزرگی و جایگاه بر آخرین قله وجودش!..

و این تعبیر از سخن بشر نیست! این تعبیر و بیان پروردگاری است که نهایت مرز عظمت و بزرگی و قدر و منزلت را می‫شناسد. کسی که کمالش بی‫پایان است. الله جل جلاله…‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

‬‬‬‬ شبی که قرآن در آن نازل شد بدون شک، شب همان کسی است که بر او فرود آمده و شب همان جایی که بشریت این شرف را دریافت کرده، یعنی مکه مکرمه!..

و ای کاش شب قدر و این معنای روشن باعث می‫شد تمامی مسلمانان آن‌چنان که مصطفی جمی‫خواست همراه با مکه که محور دایره عبادی مسلمانان است و مغناطیس قلب‌های عاشقان و کعبه پروردگار مهربان در آن قرار دارد، و میدان حج دل‌هاست روزه می‫گرفتند.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

‬‬‬‬‬‬ پیامبر خاتم در آخرین سال زندگی مبارکشان در حجه الوداع خطاب به اهل مکه فرمودند: «الصوم یوم تصومون، والفطر یوم تفطرون، والأضحی یوم تضحون». «رمضان آن روزی است که شما روزه می‫گیرید، و عید آن روزی است که شما روزه باز می‫کنید، و عید قربان آنروزی است که شما قربانی می‫دهید»! (به روایت ترمذی، قاضی ابوبکر بن العربی در شرحش بر ترمذی حدیث را صحیح دانسته، به همین معنی امام ابو داود، دار قطنی، ابن ماجه، بیهقی نیز روایاتی از پیامبر جدارند.) ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

‬‬‬‬‬‬ شبی که قرآن در بیان منزلت آن سوره‫ای کامل به بشریت تهفه داده تا زمزمه دل‌های امیدوارشان گردد تا بروز قیامت، شبی که در آن قدر و منزلت هر فرد نزد پروردگارش رقم زده می‫شود.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

‬‬‬‬ وعجب جهالتی است خالی شدن مسجدها بعد از جشن ختم قرآن در شب قدر نزد برخی از آستین کوتاهان در فهم و درک مغزای عبادت و عقیده و رابطه بنده و خالق! گویا چاپلوسانیند که برای کسب اجر و ثوابی آمده بودند و حالا گمان می‫برند آن را بدست آورده‫اند، و دیگر نیازی نیست که در کنار منعم و پروردگارشان باشند! انگار نه انگار آن‌ها را خدایی است بخشاینده و مهربان و لایق و سزاوار عبادت و پرستش!..‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

‬‬‬‬ محروم آن نگونبختی است که از خیرات این شب پر برکت محروم ماند. [۲۶]آنکه همت و جوانمردیش نتواند او را در زنده نگه داشتن این شب به عبادت و نیایش و مناجات پروردگارش یاری دهد در واقع قرآن مجید؛ نعمت بزرگ و ارمغان وجودی، که خالق به بشریت هدیه داده را احساس نمی‫کند. مؤمن با زنده نگه داشتن شب قدر با عبادت در مقابل پروردگارش کمر طاعت و بندگی خم کرده می‫گوید: «بار الها! تو را هزاران بار شکر که مرا با نعمت قرآن نوازیدی، خدای من نعمت‌های تو بر من از شمارش برونند و مرا توان شکر هیچ یک نیست، ولی برترین نعمت تو بر من نعمت هدایت و دین حق و روشنایی ضمیر و وجدان است که آن را تاج نعمت‌هایت؛ قرآن کریم، در روان من کاشته است. شمع فروزانی که مرا از تاریکی‌ها و گمراهی‌ها نجات داده بر شاهراه هدایت و رستگاری نهاده است.»‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

فضل خدای را که تواند شمار کرد
یا کیست آنکه شکر یکی از هزار کرد؟!

‬‬‬‬ ﴿بِّسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِیمِإِنَّآ أَنزَلۡنَٰهُ فِی لَیۡلَهِ ٱلۡقَدۡرِ ١ وَمَآ أَدۡرَىٰکَ مَا لَیۡلَهُ ٱلۡقَدۡرِ ٢ لَیۡلَهُ ٱلۡقَدۡرِ خَیۡرٞ مِّنۡ أَلۡفِ شَهۡرٖ ٣ تَنَزَّلُ ٱلۡمَلَٰٓئِکَهُ وَٱلرُّوحُ فِیهَا بِإِذۡنِ رَبِّهِم مِّن کُلِّ أَمۡرٖ ۴ سَلَٰمٌ هِیَ حَتَّىٰ مَطۡلَعِ ٱلۡفَجۡرِ ۵[القدر: ۱-۵].

«ما این قرآن عظیم الشأن را در شب قدر نازل کردیم* و چه تو را به عظمت این شب قدر آگاه تواند کرد؟! * شب قدر از هزار ماه بهتر و بالاتر است * در این شب فرشتگان و روح (یعنی جبرئیل) به اذن خدا از هر فرمان و دستور الهی نازل می‌شوند * این شب سلامت و تهنیت است تا صبحگاه *»

شب قدر همان شبی است که رابطه زمین خاکی با ملکوت أعلی بر قرار شد، شبی که پروردگار بر بشریت منت نهاده، به یکی از آن‌ها برگزید تا پیام و کلام او را به همنوعان خود برساند:

﴿لَقَدۡ مَنَّ ٱللَّهُ عَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِینَ إِذۡ بَعَثَ فِیهِمۡ رَسُولٗا مِّنۡ أَنفُسِهِمۡ یَتۡلُواْ عَلَیۡهِمۡ ءَایَٰتِهِۦ وَیُزَکِّیهِمۡ وَیُعَلِّمُهُمُ ٱلۡکِتَٰبَ وَٱلۡحِکۡمَهَ وَإِن کَانُواْ مِن قَبۡلُ لَفِی ضَلَٰلٖ مُّبِینٍ[آل‌عمران:۱۶۴].

«به راستى خدا بر مؤمنان منت نهاد آن‌گاه که در میانشان پیامبرى از خودشان برانگیخت تا آیات او را بر آنان بخواند و پاکشان کند و کتاب و حکمتشان بیاموزد، در حالى که بى‌تردید از پیش در گمراهى آشکارى بودند»

شبی که فهم بزرگی و عظمت و احساس مکانت و جایگاه آن از عقل و ادراک بشر بکلی خارج است.

﴿وَمَآ أَدۡرَىٰکَ مَا لَیۡلَهُ ٱلۡقَدۡرِ ٢.

«و تو چه دانى که شب قدر چیست؟!»

با تمام این وجود قرآنی که با عقل‌های محدود سخن می‫گوید از باب لطف و مهر می‫خواهد تصویری از عظمت بی‫منتهای آن را در تعبیری قابل هضم برای ادراک بشر به او تقدیم کند:‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

‬‬‬‬‬‬ ﴿لَیۡلَهُ ٱلۡقَدۡرِ خَیۡرٞ مِّنۡ أَلۡفِ شَهۡرٖ ٣

«شب قدر بهتر از هزار ماه است»

هزار ماه به معنای تحدید عددی نیست، بلکه کنایه است به هدف نزدیک کردن معنای بی‫منتها به عقل‌های محدود.‬‬‬‬‬‬‬

‬‬ و این خدای عالم است که می‫گوید: «خَیرٌ‌«و بهتر و برتر!… و کیست که بتواند ساحل خیریت و برتریت الهی را تنها حتی بصورت نظری در تصور خود بگنجاند؟!..‬‬‬‬‬‬‬

‬‬ و چه عجب بر این!..

چندها هزار ماه و چندها هزار سال بر بشریت گذشته و خواهد گذشت!.. آیا همه این زمان با تمام خیراتش توانسته به انسانیت آن ارمغانی را دهد که شب مبارک قدر به تاریخ و بشریت ارزانی داشته؟!..

چه خوشبخت شبی است که خداوند آن را برای آغاز فرستادن قرآن و کلام خود به بشریت برگزیده است!

شبی که در فضای ملکوتی آن پرتو نور الهی بر تمامی وجود سلام و آسایش می‫بخشد: ‬‬‬‬‬‬‬

‬‬ ﴿سَلَٰمٌ هِیَ حَتَّىٰ مَطۡلَعِ ٱلۡفَجۡرِ ۵

«آن شب تا طلوع بامداد همه سلام و درود است».

در این شب زمین و آسمان، خلایق و ملایک در یک جشن بی‫مانند شرکت می‫کنند.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

‬‬‬‬ مؤمنان از خود بیخود سخت مشغول طاعت و عبادتند.. اشک‌های گرم پشیمانی و ندامت از گناهان و لغزش‌ها با اشک‌های سرد امید و بخشایش الهی بر گونه‫ها آمیخته شده است. دست‌های راز و نیاز بسوی درهای گشوده کرم الهی دراز است.‬‬‬‬‬‬‬

‬‬ خدایا!… بار الها!… مالکا!… کریما!… رحیما!… خالقا!… آفریدگارا!.. رازقا!.. غفورا!.. سلاما!.. غفارا!.. جبارا!… منتقما!.. و…

و فوج فوج ملایک به رهبری جبریل امین؛ پیک آسمان (÷) بسوی پیک زمینیان جبه فرمان پروردگار از کرانه‫های آسمان بسوی زمین رژه می‫روند:‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

‬‬‬‬ ﴿تَنَزَّلُ ٱلۡمَلَٰٓئِکَهُ وَٱلرُّوحُ فِیهَا بِإِذۡنِ رَبِّهِم مِّن کُلِّ أَمۡرٖ ۴.

«در آن شب فرشتگان و روح به فرمان پروردگارشان براى انجام دادن کارها نازل مى‌شوند»

چه نگونبخت و بیچاره‫اند آ‌ن‌هایی که حقیقت این حادثه تاریخی بی‫مانند در تاریخ خلقت را درک نکرده‫اند!‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

‬‬‬‬‬‬ چه بدبختند و حیران آ‌ن‌هایی که چشم‌های ضمیرشان را توان دیدن این جشن پر ابهت نیست؟!

آه!…

بحال این نابخردان نگونبخت باید خون گریست که از آسایش و سلام که سیمای وجودی این شب است محرومند..

نه وجدان و ضمیر آنان آسوده است، و نه در خانه و کاشانه خود آرامش دارند، و نه جامعه و کشورشان در امان بسر می‫برد!..‬‬‬‬‬‬‬

‬‬ اضطراب و پریشانی و حیرت و درماندگی و واماندگی و سرگردانی سیمای زندگیشان و خسارت اخروی نهایت پر دردشان در روز قیامت!..

لذت مستانه این شب چنان روح عاشقان عبادت را به وجد و حیرت در آورده که پیامبر مهر و عطوفت جنخواست شیدایی این لذت را بر مؤمنان کوتاه کرده، این شب را برای آن‌ها معرفی کند!

هیچ روایت ثابتی بر تعیین این شب در ۲۱ یا ۲۳ یا ۲۵ و یا ۲۷ یا ۲۹ نیست! آنچه ثابت است این است که این شب مبارک و کمال منزلت در ماه رمضان است:

﴿شَهۡرُ رَمَضَانَ ٱلَّذِیٓ أُنزِلَ فِیهِ ٱلۡقُرۡءَانُ.

«ماه رمضان که قرآن در آن نازل شده است…»

﴿إِنَّآ أَنزَلۡنَٰهُ فِی لَیۡلَهٖ مُّبَٰرَکَهٍۚ إِنَّا کُنَّا مُنذِرِینَ ٣[الدخان: ۳].

«ما آن را در شبی فرخنده فرو فرستاده‌ایم..»

و در حدیثی صحیح از آقایم – جانم فدایش-؛ خاتم المرسلین جآمده است: «تحروا لیله القدر فی العشر الأواخر من رمضان»«در دهه آخر ماه رمضان شب قدر را جستجو کنید».

پیامبر اکرم جدر این فرموده گهربار مؤمنان را به مشارکت فعال در این جشن جهانی دعوت می‫کند، مشارکتی که به صورت نماز و مناجات و تلاوت قرآن البته «إیمانا واحتسابا»؛ عاشقانه و از روی ایمان و باور قلبی و تنها بهدف رسیدن به خشنودی پروردگار تجلی کند.‬‬‬‬‬‬‬

‬‬ این است شیوه تربیت قرآنی؛ گره زدن بین عبادت و ماهیت عقیده در ضمیر و وجدان بنده..

عبادت در حقیقت نمادی است بیانگر آنچه در ضمیر و وجدان فرد می‫گذرد. تصویری زنده با رنگ مشاعر و احساسات که از محدوده انکار و خیالات بیرون آمده است.‬‬‬‬‬‬‬

‬‬ در سایه این سلام و آسایش شب قدر، و در پی برقراری رابطه قوی شب قدر با عباداتی که از عشق و باور و ایمان قلبی سرچشمه گرفته، تنها رضایت و خشنودی پروردگار را مد نظر دارند، آسایش و سعادت فرد، و جامعه رقم زده می‫شود.‬‬‬‬‬‬‬

‬‬ کسی که در مسابقات جشن ملکوتی شب قدر به مقامی رسیده باشد، هرگز از مقام و منزلت انسانی خود تنازل نخواهد کرد و در تمام مراحل زندگیش عزت و قدر و منزلت ایمانیش را حفظ خواهد نمود..

خوشا بحال آنانی که خداوند توفیقشان می‫دهد تا ده روز آخر رمضان را به اعتکاف بنشینند!.. انسان‌های وارسته‫ای که با این حرکت هوشمندانه و زیرکانه که بیانگر توفیق الهی به آن‌هاست رسیدن به برکات شب مبارکه قدر را برای خود تضمین کرده‫اند!..‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

‬‬‬‬‬‬[۲۶] (احمد، نسائی)

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن