خانه / مقالات / تزکیه / شکر و شکایت

شکر و شکایت

خداوند در قرآن در چند جا بیان فرموده: دنیا محل آزمایش انسان است نه محل آسایش

و بر این اساس خداوند  از دو روش انسان را مورد آزمایش قرار میدهد و میفرمایند:

( و بلونهم بالحسنات و السیات) با خوبی و بدی این انسان آزموده میشود و عملکرد انسان مؤمن در قبال خوبی و خوشی‎هایی که به او میرسد، شاکر خدا خواهد بود.

شکر دو حالت دارد:

– یا بهخاطر وجود نعمت، انسان اقدام به شکر می‎کند.

خداوند می‎فرماید:

(و شکرو نعمه الله ان کنتم ایاه تعبدون).

– یا بهخاطر نجات از سختی و مشکل اقدام به شکر میکند.

خداوند می فرمایند :

(لئن انجیتنا من هذه لنکونن من الشاکرین).

– خداوند از شکر در قرآن زیاد صحبت کرده و بندگانش را امر فرموده تا شکر خدا را بهجای بیاورند.( بقره ۱۵۲)

– بیان فرموده است: بندگان  شاکر را عذاب نمیدهد. (نساء ۱۴۷ )

– بندگان شاکر در حقیقت خدا را بندگی میکنند و کسی که شاکر خدا نباشد، مثل این است که خدا را بندگی نکرده است.  (بقره ۱۷۲ )

– رضایت خداوند در اهل شکر بودن میباشد و کسی که شاکر باشد خدا هم از او راضی خواهد شد.  ( ان تشکروا یرضه لکم) (سوره زمر ایه 7)

– حفظ نعمت و دوام ان و عدم از بین رفتن نعمت وابسته به شکر میباشد. (سورهی ابراهیم ایه ۷ )

–  تعدادی کمی از بندگان شاکر هستند. (سوره سبا ایه ۱۳ )

اما در این که انسان این توفیق را پیدا کند تا اهل شکر باشد، موانعی وجود دارد که باعث میشود تعداد کمی از انسانها اهل شکر شوند که در کل دو مانع اصلی و مهم برای شاکر بودن وجود دارد:

1- عادت زدگی :

به این معنا که وفور امری و سهولت دستیابی به آن موجب میشود، قدرش را ندانیم و به تعبیر (سید قطب رحمه الله علیه) میفرمایند:

خیلی اوقات انس و خو گرفتن با نعمت، ویژگی نعمت بودنش را برای انسان کم رنگ میکند.

و برای اینکه از عارضهی عادتزدگی رهایی یابیم، لازم است که در امور دنیوی به کسانی توجه کنیم که از ما پایینترند و  وضعیت ما باعث غبطهی آنها است. باید به چیز هایی بیندیشیم که دیگران ندارند نه چیزهایی که نداریم و دیگران دارند

2- مانع دوم در مسیر شکر عیببینی میباشد.

هنر شاکری، هنر زیبا دیدن است. وقتی نگاه ما تنها متوجه کاستیها و نقاط ضعف و عیب باشد، چگونه میتوانیم قدردان باشیم؟؟

به تعبیر خواجه شیرازی ( هر که بیهنر افتد نظر به عیب کند) تنها بیهنرانند که برای فرار از مسوولیت و شانه خالی کردن از فضیلت قدردانی چشمان خود را متوجه کاستیها و فقدانها میکنند.

اما صفت و ویژگی دیگر انسان‎ها در قبال آزمون به بدی  اهل صبر میباشد.

اما صبر نه به معنای دم فرو بستن و سخن نگفتن…. بلکه به این معنا که از دردها و رنجهایی که برای او پیش میآید پیش خدا شکایت میکند.

و ویژگی انسان مومن آنچنان که  اهل شکر در مقابل نعمات میباشد اهل شکایت به سوی خدا در قبال سختیها و رنجها و مصیبتها میباشد

و از خدا میخواهد مشکلاتش را حل کند و میتوان گفت انسان مومن برخوردار از  صفت  شکر و شکایت میباشد.

بعضی از مفسران در تفسیر آیه (فصبر جمیل) گفتنه اند:

صبر زیبا یعنی اینکه به سوی خدا شکایت کنید.

آنچنانکه خداوند در مورد یعقوب نبی میفرمایند:

(انما اشکو بثی و حزنی الی الله )

و یا در  سورهی مجادله در داستان  زنی که برایش مشکلی در امر خانوادگی پیش امده بود و برای حل مشکلش به سوی خدا شکایت میکند.

آن جا که میفرماید:

( قد سمع الله قول التی تجادلک فی زوجها و تشتکی الی الله)

و خداوند به ندای شکایت این زن پاسخ میدهد.

( امام ابن قیم جوزی) در بحث شکایت و شاکی بودن تقسیم زیبایی دارد که در کتاب فوائد خود میفرمایند :

1- انسان جاهل شکایت خدا را پیش مردم میبرد و این نهایت جهل نسبت به کسی است که از او شکایت میشود و همچنین نسبت به کسی که شکایت پیش او برده می شود.

زیرا اگر این شخص خدا را شناخته بود، هرگز از خدا شکایت نمیکرد و اگر مردم را شناخته بود، هرگز شکایت خدا را پیش آنها نمی برد

2- اما گروه دوم کسانی هستند که شکایت بندگان خدا را پیش خدا میبرند.

3- وگروه سوم داناترین دانایان…..  کسانی که شکایت از خودش را پیش خدا میبرد نه شکایت مردم را و این ناظر به آیه (و ما اصابکم من مصیبه فبما کسبت ایدیکم و یعفو عن کثیر)  میباشد و این مفهوم در دعای پیامبر  زمانی که   با برخورد بد اهل طائف مواجه شد با خدا اینگونه با خدا مناجات کردند و فرمودند: (اللهم انی اشکو الیک ضعف قوتی و قله حیلتی)

از خداوند منان خواستاریم ما را  اهل شکر و شکایت به سوی خودش بگرداند.

✍فرزان خاموشي

درباره ی اصلاح نت

همچنین ببینید

نام‎های محبوب خداوند مهربان(الستیر)

رحمت الله خردنیا خداوند متعال می‎فرماید:  وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالإِنسِ لَهُمْ قُلُوبٌ …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *