عمل

   یکی از پرسش هایِ مهم و بس دشواری که همواره اذهانِ برخی ها را به خود مشغول نگه می دارد این است که، چرا نسل اولِ اسلام؛ یعنی اصحاب پیامبر رضوان الله علیهم اجمعین پیوسته پیروز میدان بودند و در میادین جِهاد رستگاری و کامیابی را به دست می آوردند؟ در حینِ چنین پرسشی، بعضی ها پاسخ ها و فرمایشاتی را ابراز می دارند که متاسفانه هیچ یک، پاسخِ کامل به این پرسشِ مهمّ نیست.

   بعضی ها گویند: یکی از عواملِ بزرگ و اسرارِ سترگی که در پیروزی هایِ پیهم و غالب قرارگیری-هایِ پیوسته ی آن ها نقش ایفا می کرد، وجود شخصِ پیامبر صلی الله علیه وسلم در میانِ آن ها بود.

   برخی دیگری گویند: بزرگ ترین سِرّ و رمزی که آن ها را پیروزِ میدان به بار می آورد، این بود که، ایشان تنها از منبعِ واحد و یگانه پیروی می کردند، و آن منبع همانا قرآن و فرمایشات رسول اکرم صلی الله علیه وسلم بود که هر دو از یک منبع سرچشمه می گیرند و از جانبِ پروردگاراند؛

   بعضی دیگری از مردمان، نظریاتِ گوناگون و متعددی پرداختند و سخنانی از این قبیل گفتند. اگرچه گفته هایِ قبلیِ ما همه و همه بیانِ ویژگی هایی ست که، در پیروزیِ یاران پیامبر علیه السلام نقش داشتند، اما این بحثِ ما، متفاوت تر و دیگرگون تر از گفته های قبلی ست؛ به عباره ی دیگر، ما این موضوع را مورد بررسی قرار می دهیم که کدام یک از ویژگی ها و خصوصیاتِ بارز در پیروزی-هایِ ایشان نقشِ زیادتر بازی کرد؟!

***

مبارز بزرگ اسلام، استاد سید قطب رحمه الله راجع به سوال های فوق، زیبا پاسخ گفته است:

اگر وجود شخص رسول الله صلی الله علیه وسلم برای برپایی و به بارنشستنِ این دعوت، لازم و اجتناب ناپذیر بود، خداوند آن را دعوتی برای تمام بشریّت و به عنوانِ آخرین رسالت، مقرر نمی-فرمود و امور انسان ها را در روی زمین تا آخر الزمان به عهده ی آن نمی گذاشت، اما خداوند، حفاظت قرآن را خود به عهده گرفته است و می دانست که این دعوت بعد از رسول الله صلی الله علیه وسلم هم می تواند بماند و برپا بشود و به ثمر برسد و به همین دلیل او را بعد از بیست و سه سال پیامبری به جوار خود فراخواند و لیکن دین او را تا آخر الزمان، ماندگاری بخشید. بنا بر این، نبودنِ شخص رسول الله صلی الله علیه وسلم این پدیده را تفسیر نمی نماید و علت آن را بیان نمی کند. نشانه های راه، ص: 12.

   بلی؛

استاد سیِّد قطب، بزرگترین سِرِّ پیروزی آن ها را خواندن قرآن و عمل به آموزه هایِ قرآنی می داند. وی به این نظر است که خواندن قرآن، در صورتی کارآمد می افتد که عمل و به کار بستن را در پی داشته باشد، ورنه…. هیچ!

وی می نویسد:

آن نسلِ اول هیچگاه قرآن را به قصد دانش اندوزی و کسبِ معلومات بیش‌تر و یا به منظور تفنّن و تلذّذ نمی خواندند و هیچ یک، قرآن را صرفاً برای افزودن بر توشه ی معلومات و اندوختن افزون ترِ دستاوردهایِ علمی و فقهی خود، فرا نمی گرفتند. هدف آن ها از فراگیری قرآن این بود که اوامر و رهنمودهای خدا را در رابطه با خویشتن، جامعه و رویه و شیوه ی زندگی کردن شان، در یابند و پس از شنیدنِ فرمان الهی، بلافاصله هم بدان عمل نمایند… درست مثل سربازی که در میدان نبرد به محض رسیدن «فرمانِ روز»، آن را به مورد اجرا در می آورد! و به همین دلیل هم اصرار نداشتند که انبوهی از آیات را در یک جلسه فراگیرند. چون می دانستند که به همان نسبت، واجبات و تکالیفی که این آیات بر دُوش آن ها می گذارند، بیشتر خواهند شد و لذا همانطور که در حدیث ابن مسعود رضی الله عنه آمده است، در هر بار به ده آیه بسنده می کردند و تا این ده آیه را از بر نمی کردند و بدان عمل نمی نمودند، به سراغ آیات دیگر نمی رفتند.

   این فرهیختگی… یعنی (آموختن را برای به کار بستن) طلبیدن، افق های بیکرانی از معارف و منافع قرآنی را به روی شان می گشود که اگر با نیّت پژوهش و کسب معلومات، قرآن را فرا می گرفتند هرگز به آن افق ها دست نمی یافتند. به علاوه، به این روش، عمل کردن به قرآن هم برای شان آسانتر بود و از سنگینی بار تکالیف شان کاسته می شد و قرآن با سرشت آن ها عجین می گردید… نشانه های راه، ص: 14- 15.

***

علم و دانش، در صورتی مفید و کارساز واقع می شود که بر مقتضا و خواسته های آن عمل صورت گیرد. خداوند متعال در آیات متعدد و گونَاگونی از «ایمان» سخن گفته است؛ اما در پهلوی آن «عمل» را نیز خاطرنشان ساخته است؛ برای مثال:

الله متعال خاطرنشان می سازد که «خلافت» و فرمان روایی نهایی در زمین، مخصوصِ آنانی ست که ایمان آوردند و اعمال شایسته انجام می دهند:

{وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ} [نور: 55].

ترجمه: خداوند به كساني از شما كه ايمان آورده و كارهاي شايسته انجام داده اند، وعده داده است كه آنها را در زمين جانشين [و خليفه و حاكم] گرداند.

در جایی دیگر، خاطرنشان می سازد که بشریت همواره در خسران و زیان به سر می بَرند، مگر کسانی که به خدا و دستوراتِ انسان سازِ او باورمند شدند و کارهای خوب انجام دادند:

{وَالْعَصْرِإِنَّ الْأِنْسَانَ لَفِي خُسْرٍ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ} [عصر: 1- 3].

   ترجمه: سوگند به زمان. انسانها همه زيانمندند. مگر كساني كه ايمان مي آورند، و كارهاي شايسته و بايسته مي كنند، و همديگر را به تمسّك به حق (در عقيده و قول و عمل) سفارش مي كنند، و يكديگر را به شكيبائي توصيه مي نمايند.

مردمانِ معصیت گر و گنهکار در صورتی مورد آمرزش خدا قرار می گیرند که بعد از توبه و استغفار، اعمالِ صالح و نکو انجام دهند؛ چنان چه می فرماید:

   {وَ إِنِّي لَغَفَّارٌ لِمَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً ثُمَّ اهْتَدى} [طه: 82].

   ترجمه: من كسانى را كه توبه كنند و ايمان آورند و عمل صالح انجام دهند و سپس هدايت شوند مى آمرزم.

   این ها آیاتِ چندی از قرآن کریم در مورد نقش اعمال بود که خدمت تان عرض شد. ده ها آیاتِ دیگر در کلام الهی موجود است، که بشریت را به سویِ ایمانِ توأم با عمل فرا می خواند که ما از تذکر همه ی شان اجتناب کردیم؛ زیرا ذکرِ همه ی آن ها در چنین مقاله هایی نمی گنجد.

***

متاسفانه یکی از گردنه های بزرگی که پیوسته امت ما را تهدید کرده و می کند و در هر عصر و زمانی باعثِ انحطاط ما می گردد؛ عمل نکردن به مقتضای علم و ایمان است. این پدیده ی شوم و منحوس روحیه ی امت ما را ضعیف، احساس شان را کُند، تصامیم شان را سست و پیکره ی آن ها را شکسته است.

پس برای بازآفرینی عظمتِ گذشته و دست یابی به کامیابی های مادی و معنوی، می باید به کسبِ دانش پرداخت و به مقتضای آن «عمل» نمود. در غیر آن، رسیدن به رستگاری ها و صعود بر بُلندایِ پیروزی ها، خوابی ست و خیالی ست و محالی!!

 

نوشته: انعام الله رحمانی

منبع: اصلاح نت

درباره ی اصلاح نت

همچنین ببینید

اعتیاد به پورنوگرافی و راه درمان آن

نوشته : دکتر جاسم مطوع / ترجمه : علی رشیدی گفت : به تازگی ازدواج …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *