Uncategorized

قاعدۀ ”غزالی”در باب بدعت

ابواسحاق شاطبی از فقهای بارز در این عرصه است. گمان می کنم اوست که این قاعده را وضع نموده است:

«عملی را که با وجود انگیزه و انتفای مانع، پیامبر(صلی الله علیه و سلّم) آن را ترک نموده است، انجام ندادن آن سنّت و انجام آن بدعت است.»

این قاعده ی مهم، اسلام را از سنت های پستی که مسلمانان در مناسبت های زیاد ساخته و پرداخته نموده اند و سپس عوام آنها را جزء دین پنداشته اند –در حالی که از دین نیستند- محافظت می کند. ما با افزودن یک تبصره کوتاه و روشنگر به این قاعده احترام می گذاریم.

در دین یک سری دلایل کلی وجود دارد که باید در برابر آنها تسلیم شد. البته اشکال این دلایل با گردش شب و روز، تکرار و نو می شوند. مثل کار خیر، سفارش همدیگر به کار حق و صبر، تعاون در نیکی و تقوا، جهاد با جان و مال و… در اینجا اشکال کارهای خیر هم زیادند و متغیر. آیا این کارها در حوزه ی بدعت داخل می شوند؟ هرگز. اما طبق چه ضابطه ای باید از بدعتها پرهیز نمود؟

آنچه ترس آور است اینکه یک شکل خاص از یک عمل خیر که فردی بدان اقدام می کند، تبدیل به یک قانون عمومی می شود؛ به گونه ای که هرکس آن را انجام دهد مورد ستایش قرار گیرد و هرکس انجامش ندهد مورد نکوهش واقع شود، گویی وحی منزل است.

از من درباره ی تلاوت دسته جمعی قرآن در برخی از مساجد مغرب سؤال شد. گفتم: نه به این کار دستور می دهم و نه از انجام آن باز می دارم. من خودم بیشتر دوست دارم به تنهایی قرآن بخوانم. مسلماً کسی که با جمع تلاوت می کند، حق ندارد دیگران را هم به آن وادار کند، یا کسانی را که بدان مبادرت نمی کنند سرزنش کند.

از من در مورد شیخی سؤال شد که مدام به شاگردان و مریدانش سفارش می کند همواره وضو داشته باشند و اگر وضو باطل شد مجدداً وضو بگیرند. می گوید: احساس طهارت جسمی، آدمی را بر طهارت روحی کمک و به تعالی روحی تشویق می کند.

گفتم: در این مورد دستوری از جانب شارع صادر نشده است. صفا و طهارت روحی راههای گوناگونی دارد. شاید یکی از آن راهها این باشد که انسان مسلمان هروقت بی وضو شد، بیدرنگ تجدید وضو کند. با این وجود قانون کلی و عملی دانستن این عمل، اساسی ندارد.

گاه افراط در دین از فرع به اصل و از جزئیات به کلیات منتقل می شود. علت انحراف ادیان گذشته از راه راست، همین موضوع بوده است. خداوند می فرماید:

قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ غَيْرَ الْحَقِّ وَلَا تَتَّبِعُوا أَهْوَاءَ قَوْمٍ قَدْ ضَلُّوا مِن قَبْلُ وَأَضَلُّوا كَثِيرًا وَضَلُّوا عَن سَوَاءِ السَّبِيلِ (مائده-۷۷)

بگو: ای اهل کتاب! به ناحق در دین خود راه افراط و تفریط مپوئید و از اهواء و امیال گروهی که پیش از این گمراه شده‌اند و بسیاری را گمراه کرده‌اند و از راه راست منحرف گشته‌اند، پیروی ننمائید.

بدعتهایی که به مردم عرضه می شوند در حوزه ی عبادات قرار دارند. اندیشه ی بشر نمی تواند در این حوزه جولان داشته باشد. چون مبنای عبادات بر توقف و ثبوت محض از جانب خداوند است.

ولی وسایل و ابزارهای آزاد در حوزه هایی مثل جهاد علمی، مدنی، نظامی و … به کلی با مقوله های بدعت و سنت ارتباط ندارند. گاه شرایط ما را وادار به ابتکار نمودن اموری می کند که پیامبران نخستین اصلاً با آنها آشنا نبوده اند، مثل فضانوردی و سفر به ماه و مریخ. بدعت دانستن این امور روا نیست و از هیچ کس آن را نمی پذیریم.

برگرفته از کتاب : ارزیابی میراث فکری مسلمانان

نوشته: محمد غزالی

ترجمه: داوود ناروئی

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن
خرید مدرک دیپلم خرید مدرک فوق دیپلم خرید مدرک لیسانس خرید مدرک دکتری خرید مدرک خرید مدرک دانشگاهی قانونی خرید مدرک دانشگاهی مدرک دانشگاهی قانونی مدرک دانشگاهی خرید مدرک معتبر خرید مدرک معتبر دانشگاهی مدرک معتبر مدرک معتبر دانشگاهی مدرک تحصیلی معتبر چگونه مدرک تحصیلی بگیریم از کجا مدرک تحصیلی بگیریم قیمت مدرک تحصیلی سایت خرید مدرک تحصیلی