قرآن

قرآن و راههای رهایی از مشكلات

تلاش انسان برای نجات ازگرفتاریها

انسان موجودی ناتوان است. روزی نیست كه گرفتار بلای طبیعی و یا آفتی زمینی و آسمانی در درون و بیرون نشود. فقر ذاتی او در ایجاد و بقا به سوی پروردگار موجب می شود كه برای رهایی از هر بلا و مصیبتی، دست یاری به سوی خدای صمد و بی نیاز دراز كند.

بسیاری از رفتارها و كنش ها و واكنش های او ارتباط تنگاتنگی با مسئله بحران ها و مصیبت ها و اضطرارها دارد. برای رهایی و جلوگیری از تأثیر و تأثر رخدادهای نابهنگام و زیانبار دست یاری به سوی این و آن دراز می كند و می كوشد تا به هر شكلی از پدیدارشدن زیانی جلوگیری كند و یا از دشواری و زیانی رهایی یابد. برای رسیدن به نیازی و برآوردن حاجتی مجبور می شود خود را به آب و آتش بزند و برای گریز از ناخوشایندهای روزگار خود را به دامن كسی اندازد كه گمان می برد می تواند وی را یاری كند.

ازاین رو بسیار دیده شده است كه مردمان به در خانه كسانی می روند كه گمان می كنند توانایی یاری آنان را دارند. هرچه شخص نیازمندتر و اضطرار وی شدیدتر باشد تلاش و اهتمام بیشتری از خود برای رهایی از مشكل و یا جلوگیری از زیان به عمل می آورد. این مسئله موجب می شود كه به هر چیزی كه گمان می برد وی را از مشكل و اضطرارش رهایی می بخشد تمسك جوید و به اصطلاح به هر خار و خاشاكی چنگ زند.

بسیار دیده و یا شنیده اید كه مردمان حتی به ظاهر دانشمند و عالم و كامل برای رهایی از بیماری دشوار درمانی به امور بسیار خرافی و سخیف تمسك می جویند به فال قهوه و جادو و رمل گرایش می یابند و از كسانی یاری می جویند كه تنها چند درصد احتمال تأثیرگذاری از آنان می رود. ریشه این گرایش به سوی امور خرافی و جادو و رمل حتی ازسوی به ظاهر دانشمندان و اهل علم شدت مشكلات و گرفتاری هایی است كه بدان گرفتار آمده اند.

قرآن به ریشه یابی این امر انسانی و حالت خاص انسان توجه داشته و برای رهایی از مشكلات، سفارش های بخصوصی را بیان می دارد كه در زیر به برخی از آنها اشاره می شود.

قرآن و راه رهایی از مشكلات

قرآن با توجه به شناخت كاملی كه از حالات و خصوصیات روحی و روانی انسان دارد، به این مشكل انسانی توجه داشته و راههایی را برای رهایی از مشكلات و گرفتاری ها و بحران ها در حالت اضطراری بیان كرده است.

از آن جایی كه قرآن محور همه امور و مسائل را به بینش و نگرش توحیدی سوق می دهد دراین جا نیز به این مسأله توجه خاص داشته و از انسان می خواهد در مسایل و مشكلات خویش به این مهم توجه داشته باشد كه هیچ امری در جهان بیرون از اراده و مشیت الهی اتفاق نمی افتد و هر چیزی كه به ظاهر ارتباطی با خدا ندارد در حقیقت منشأ آن را می بایست در خدا جست.

در این بینش هیچ چیزی اتفاق نمی افتد و از جمله برگ درختان بر زمین نمی افتد مگر آن كه در پس آن اراده و مشیت الهی به شكل سنت تكوینی و یا تشریعی قرار دارد. چنان كه هیچ چیزی در جهان رخ نمی دهد مگر آن كه علم و دانش آن در نزد خداست و خداوند به همه مسایل از ریز و درشت آگاهی تمام و كمال دارد.

ویژگی دنیا

قرآن هم چنین در آیات مختلف به اشكال گوناگون به این مسئله توجه می دهد كه دنیا جایگاه انسان است و از ویژگی های خاصی برخوردار است كه یكی از آن ویژگی ها تضاد میان چیزهای وجودی در آن است كه به شكل شر و بدی بروز می كند.

تضاد منافع، شكلی از این تضاد عام است كه در هستی جریان دارد. از سوی دیگر به این مسئله نیز توجه می دهد كه دنیا به جهات ویژگی های ذاتی اش نمی تواند همه چیز را چنان كه باید و شاید بپروراند و یا زمینه و بستر مناسبی برای همه امور باشد. از این رو مسئله كیفر و پاداش كامل را به جهان دیگر واگذارده است.

از سویی دیگر جهان می بایست به گونه ای آفریده شود كه انسان بتواند در آن استعدادها و توانایی های خویش را آشكار كرده و به فعلیت درآورد. از این رو شخص باید برای بروز توانایی هایش كه در قرآن از آن به اسمای تعلیمی یادشده است، در بستری قرار گیرد كه بتواند آن را نشان دهد. این فضا و بستر مناسب بیشتر در حوزه دشواری ها و بلایا و گرفتاری ها ظهور می كند. از این روست كه گفته می شود مادر اختراعات و ابتكارات، نیاز انسانی است. به این معنا كه تا انسان در گرفتاری و مشكلی قرار نگیرد، استعدادهای خویش را بروز نمی دهد.

به عنوان نمونه اگر شخصی در سرزمینی زندگی كند كه آب های چشمه ساران بر آن جاری باشد نیازی به این نمی بیند تا چاهی بسازد و یا قناتی رابرپا دارد و یا اگر همواره از رودها و آب فراوان برخوردار باشد نیازی به سد و بندسازی نمی بیند و به اندیشه در این زمینه نمی پردازد. بنابراین احتیاج و نیاز و مشكلات كمبود آب در بیشتر فصول است كه وی را وامی دارد به فكر سدسازی بیفتد و بر رودها بند ایجاد كند تا آب ها را در آن گردآورد.

علل بروز مشكلات

از مطالب پیش گفته، می توان دریافت كه مشكلات و گرفتاری های انسانی می تواند چند علت داشته باشد كه عبارتند از:

۱- مشكلاتی كه ذاتی زندگی در دنیاست.

۲- گرفتاری هایی كه برای بروز استعدادهای وی ایجاد می شود.

۳- مشكلاتی كه برای تنبیه و بیداری وی تحقق می یابد و موجب می شود تا شخص به فطرت خود بازگردد. (یونس آیه ۱۲)

۴- گرفتاریهایی كه از باب كیفر و مجازات می باشد كه در این مورد اخیر علت را می بایست در رفتار و كنش های خود انسان جست و بدی و شر را به خود وی نسبت داد، چنان كه قرآن برخی از مشكلاتی را كه در دریاها و خشكی ها پدید آمده است به خود انسان و رفتار فساد انگیز او نسبت می دهد.

بنابراین می توان بدی ها و مشكلات و گرفتاری ها را به چند دسته تقسیم كرد كه هریك علت خاص خود را دارد. با این همه قرآن برای رهایی از همه این مشكلات گوناگون، سازو كارهایی را سفارش و پیشنهاد می دهد كه در ادامه نوشتار بدان ها پرداخته می شود.

استغاثه به خدا

یكی از راهكارهایی كه خداوند برای رهایی از مشكلات و مصیبت ها بیان می كند، استغاثه به خداست. خداوند دراین باره در آیه ۶۳ سوره انعام می فرماید:  قُلْ مَن ینَجِّیكُم مِّن ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ تَدْعُونَهُ تَضَرُّعًا وَخُفْیةً لَّئِنْ أَنجَانَا مِنْ هَـٰذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِینَ« بگو: چه كسی شما را ازتاریكیهای خشكی و دریا رهایی می بخشد؟درحالی كه او را با حالت تضرع و درپـنهان می خوانید (و می گوئید:) اگر از این (خطرات وظلمتها) ما را رهایی بخشد از شاكران خواهیم بود.»

آن گاه به نمونه های عینی دراین باره اشاره كرده و بیان می دارد كه چگونه انسان هایی چون ایوب (ع) و یونس (ع) در هنگام بروز مشكلات و مصیبت های سخت كه در اضطرار شدید بودند، به خدا استغاثه كرده و پاسخ مناسب دریافت كرده اند (انبیاء آیه ۸۳ و ۸۴ تا ۸۸ و نیز ص آیات ۴۱ تا ۴۳)

بنابر این انابه و تضرع و استغاثه از سازو كارهای پیشنهادی خداوند برای رهایی از هر گونه مصیبت است كه انسان گرفتار آن می شود. قرآن از این دسته از مصیبت ها كه آدمی را ناتوان می سازد و راه هرگونه چاره جویی را بر وی می بندد و گاه نزدیك است كه به كفر بیانجامد به عنوان ظلمات زیاد می كند كه آدمی را سرگردان می سازد و همه روزنه های امید و نور رهایی را براو سد می كند.

برای رهایی از چنین گرفتاری های سخت و تاریك كه انسان را درحد اضطرار قرار می دهد می بایست دست استغاثه به سوی خداوند دراز كرد و تنها از وی یاری جست. دراین لحظات تاریك و دشوار، مضطر می بایست تنها نور خداوند را ببیند و به تسبیح وی مشغول شود و هرگونه شرك را از توحید محض و ناب خویش دور سازد. این گونه است كه تسبیحات خداوندی تاثیرگذار خواهد بود و همانند یونس از تاریكی بلایا و گرفتاری ها نجات و رهایی می یابد: وَذَا النُّونِ إِذ ذَّهَبَ مُغَاضِبًا فَظَنَّ أَن لَّن نَّقْدِرَ عَلَیهِ فَنَادَىٰ فِی الظُّلُمَاتِ أَن لَّا إِلَـٰهَ إِلَّا أَنتَ سُبْحَانَكَ إِنِّی كُنتُ مِنَ الظَّالِمِینَ ﴿الأنبیاء: ٨٧﴾

خداوند به انسان های مضطری كه در چنین حالتی از اضطرار قرار گرفته اند سفارش می كند كه درآن زمان دست استغاثه به سوی آن یگانه بی نیاز دراز كنند و تنها او را موثر در دنیا و آخرت و هستی بدانند و تنها از او یاری و مدد بخواهند تا بدی و گرفتاری های ناخوش از این آنان برداشته شود و از شر آن رهایی یابند: أَمَّن یجِیبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَیكْشِفُ السُّوءَ  (نمل: ۶۲)؛ زیرا تنها اوست كه به دعا و درخواست زبانی و وجودی انسان پاسخ می دهد و نیازهای او را برآورده می سازد و رنج و سختی را از او می زداید.

نماز و روزه و صبر

از دیگر راه های رهایی از مشكلات و گرفتاری های تاریك و ظلمت آفرین، بهره گیری از نماز و روزه است؛ زیرا نماز كه ذكر خالصانه خداوند و بهترین شیوه پرستش و تشكر و سپاس از خداوند است این امكان را به انسان می دهد تا با توحید محض مرتبط گردد و از شرك رهایی بخشد؛ زیرا به نظر می رسد كه بسیاری از مشكلات آدمی برخاسته از شرك و دوگانه پرستی وی است.

وقتی انسان، دیگری را در عالم، مؤثر می داند از توحید دور شده و گرفتار شرك گشته است كه آثار آن گرفتاری ها و بلایایی است كه بدانها مبتلا می گردد. نماز، این فرصت را به انسان می بخشد تا با تأثیرگذار واقعی ارتباط برقرار كند و خود را به او متصل نماید و از قدرت وی بهره مند گردد.

روزه نیز به عنوان عامل پدیداری تقوا در آدمی موجب می شود تا مهار خویش را در دست گیرد و در دام هوای نفس نیفتد؛ نفس اماره ای كه وی را به شرك می خواند و برای دنیا غیر از خدا مؤثرات دیگری فرض می كند. روزه به عنوان مصداق كامل صبر به انسان فرصت می دهد تا در هنگام گرفتاری ها به این و آن دست دراز نكند و ضمن حفظ خود تنها به سوی خدا انابه و تضرع برد و از او یاری جوید. بنابراین در گرفتاری ها بهترین ساز و كار آن است كه انسان صبر پیشه كند.

خداوند درباره تأثیرگذاری این ساز و كار مفید و سازنده می فرماید: وَاسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ وَإِنَّهَا لَكَبِیرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخَاشِعِینَ ﴿البقرة: ٤٥﴾: از صبر و نماز در زندگی خویش یاری بجوئید و بدانید كه نماز برای بسیاری از مردمان سخت و دشوار است مگر آن كه اهل خشوع باشند.

بنابراین تنها كسانی از این ساز و كار استفاده می كنند كه خداوند را به حقیقت شناخته و عظمتش را دریافته باشند. اینان به آسانی می توانند از هر اضطرار و مصیبتی رهایی یابند و با تمسك به خداوند از آثار و پیامدهای ناخوش آن در امان باشند. به ویژه كه بسیاری از اضطرارها و گرفتاری ها كه از آن به ظلمات یاد می شود آدمی را به سوی كفر و شرك پیش می برد و از خدا دور می كند.

 

سایت تابش

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن
خرید مدرک دیپلم خرید مدرک فوق دیپلم خرید مدرک لیسانس خرید مدرک دکتری خرید مدرک خرید مدرک دانشگاهی قانونی خرید مدرک دانشگاهی مدرک دانشگاهی قانونی مدرک دانشگاهی خرید مدرک معتبر خرید مدرک معتبر دانشگاهی مدرک معتبر مدرک معتبر دانشگاهی مدرک تحصیلی معتبر چگونه مدرک تحصیلی بگیریم از کجا مدرک تحصیلی بگیریم قیمت مدرک تحصیلی سایت خرید مدرک تحصیلی