خانه / مطالب ویژه / كناره گيرى بهتر است يا اختلاط؟

كناره گيرى بهتر است يا اختلاط؟

بخاری این حدیث را در چند جای صحیحش روایت کرده است که بعضی از آنها بدین صورت است :

در کتاب الفتن ، شماره: 7088 از ابو سعید خدری رضای خدا بر او باد روایت کرده که پیغمبر ( صلی الله علیه و سلّم ) فرمودند : ( يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَن ).
يعني : نزدیک است که زمانی بیاید بهترین مال مسلمان گوسفندانی باشد آنها را به چرا گاه ها، دردرّه ها، و قلّه کوهها ببرد و بدین صورت برای حفاظت دینش از فتنه و آشوب فرار کند .

و مسلم در حدیث شماره (1888 ) شبیه آن را روایت می کند : عن أبي سعيد الخدري أيضاً رضي الله عنه الله عنه أَنَّ رَجُلا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ : أَيُّ النَّاسِ أَفْضَلُ ؟ فَقَالَ : رَجُلٌ يُجَاهِدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِمَالِهِ وَنَفْسِهِ. قَالَ : ثُمَّ مَنْ ؟ قَالَ : مُؤْمِنٌ فِي شِعْبٍ مِنْ الشِّعَابِ يَعْبُدُ اللَّهَ رَبَّهُ وَيَدَعُ النَّاسَ مِنْ شَرِّهِ ).
يعني : از ابو سعید خدری رضی الله عنه روایت می کند که مردی نزد پیغمبر ( صلی الله علیه و سلّم ) آمد و پرسید : چه کسی از مردم با فضیلت تر است ؟ فرمود : مردی که در راه خدا با مال و نفسش تلاش می کند . سپس گفت : چه کسی ؟ فرمود : مؤمنی که در درّه ای از درّه ها خدا را عبادت کند و شر خود را از مردم نگه ميدارد .

اینکه در حدیث فرمودند : (شَعَفَ الْجِبَالِ ) یعنی قلّه کوهها . و امّا کلمه ( الشعب ) درّه ای که در بین د و کوه قرار گرفته باشد . نووی رحمه الله در شرح مسلم ( 13/ 34 ) می فرمایند : منظور عین درّه نیست ؛ بلکه منظور تنها شدن و گوشه گیری از مردم است ، و اینکه کلمه درّه را تعیین کرده اند بدین علّت است که غالباً درّه از مردم خالی است .

این حدیث بر بهتر بودن گوشه گیری از مردم و عدم اختلاط با آنها دلالت می کند ،در حالی که مسلمان به خاطر فتنه و آشوب دینش در امان نباشد ، به صورتی که اگر با مردم آمد و رفت داشته باشد از ارتداد خود و یا تجاوز کردن از حقّ و یا مرتکب شرک شدن و یا ترک اصول اسلام و ارکانش و یا امثال آن بترسد .

حافظ ابن حجر در کتاب الفتح ( 13/ 42 ) می گوید : حدیث بر فضیلت گوشه گیری دلالت می کند برای کسانی که دینشان در امان نباشد .

و سندی در حاشیه اش بر کتاب النسائی ( 8/ 124 ) می گوید : این حدیث شامل جایز بودن گوشه گیری و حتّی افضل بودن آن در روزگار فتنه است .

در حدیث دوّمی که همین الآن ذکز شد پیغمبر ( صلی الله علیه و سلّم ) مؤمن گوشه گیر را در فضیلت به دنبال تلاش کننده در راه خدا ذکر کرده است ،حافظ ابن حجر در الفتح ( 6/6 ) می گوید : مؤمن گوشه گیر از مردم به دنبال مجاهد در راه خدا می آید ، چون کسی که با مردم قاطی است از ارتکاب گناه در امان نیست ، و بعضی موقع گناهان او بیشتر از حسناتی می باشد که در اختلاط با مردم برایش حاصل می شود . امّا فضل انزوا و کناره گیری ویژه موقع فتنه است .
امّا در مورد گوشه گیری در غیر وقت فتنه و ترس مسلمان از دینش ، علما اختلاف دارند ، جمهور علما بر این هستند که : اختلاط با مردم بهتر از انزوا و گوشه گیری است ، برای این حکم چند دلیل آورده اند ، و اینک تعدادی از آنها :

1- اختلاط با مردم حالت و عمل پیغمبر ( صلی الله علیه و سلّم ) و تمامی پیغمبران قبل از او- صلوات الله و سلامه علیهم – ، و عموم اصحاب پیغمبر- رضای خدا بر آنان باد – بود . شرح مسلم از نووی ( 13/34 ).

2- حدیثی که ترمذی در شماره ( 2507 ) و ابن ماجه در شماره ( 4032 ) از پیغمبر ( صلی الله علیه و سلّم ) روایت کرده اند که فرمودند : (الْمُؤْمِنُ الَّذِي يُخَالِطُ النَّاسَ وَيَصْبِرُ عَلَى أَذَاهُمْ أَعْظَمُ أَجْرًا مِنْ الْمُؤْمِنِ الَّذِي لا يُخَالِطُ النَّاسَ وَلا يَصْبِرُ عَلَى أَذَاهُمْ) یعنی : مؤمنی که با مردم آمد و رفت دارد و بر اذیت و آزار آنان صبر می کند بهتر است از مؤمنی که اختلاط ندارد و بر اذیت و آزار آنان صبر نمی کند)، البانی در صحیح ترمذی به شماره ( 2035 ) آن را صحیح دانسته است .
سندی در حاشیه خودش برکتاب ابن ماجه (2/493 ) می گوید : حدیث بر بهتر بودن کسی که با مردم قاطی و صابر است از کسی که گوشه گیر است دلالت دارد .

صنعانی در کتاب سبل السلام می گوید : کسی که با مردم آمد و رفت دارد ، و آنها را امر به معروف و نهی از منکر مینماید ، و با آنها به نیکی برخورد می کند ، بهتر است از کسی که ، از مردم کناره گیری می کند و بر اختلاط با آنها صبر ندارد .

3- حدیثی که ترمذی ازابو هریره روایت می کند ، می گوید : مردی از اصحاب رسول الله ( صلی الله علیه و سلّم ) از کنار درّه ای ردّ شد و چشمه کوچکی در آنجا دید از زلالی و پاکی آبش متعجب شد ، و گفت : ای کاش از مردم کناره گیری می کردم و در این درّه کنار این آب سکونت می کردم ، سپس گفت : هرگز این کار را نمی کنم تا از رسول الله ( صلی الله علیه و سلّم ) اجازه نگیرم .

وقتی که موضوع را به رسول الله ( صلی الله علیه و سلّم ) گفتند، فرمود : ( لا تَفْعَلْ ، فَإِنَّ مُقَامَ أَحَدِكُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَفْضَلُ مِنْ صَلاتِهِ فِي بَيْتِهِ سَبْعِينَ عَامًا . أَلا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَيُدْخِلَكُمْ الْجَنَّةَ ؟ اغْزُو فِي سَبِيلِ اللَّهِ . مَنْ قَاتَلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَوَاقَ نَاقَةٍ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ ) يعني : “این کار را انجام نده ، چون مقام هریک از شما در راه خدا ، از نماز خواندنش در خانه هفتاد سال با فضیلت تر است . مگر دوست ندارید که خداوند از گناهانتان خشنود شود و شما را داخل بهشت کند ؟ بجنگید در راه خدا . کسی که در راه خدا به اندازه فاصله میان دو بار دوشیدن (شیر) شتر بجنگد بهشت برای او واجب است” . البانی این حدیث را در صحیح ترمذی (1348 ) حسن دانسته است .

4- آنچه مسلمان از آمیختن با مردم بدست می آورد ، از مصلحت های شرعی و منافعی که از اختلاط با مردم حاصل می شوند از قبیل برپا نمودن شعائر دینی و زیاد کردن تعداد مسلمانان ، و رساندن خیرهایی از جمله یاری کردن و به داد رسیدن و امثال آن به آنها ، و شرکت در نمازهای جمعه و جماعت ، و تشییع جنازه ، و عیادت مریض ، و حلقه های ذکر و غیره …. ( فتح الباری 13/ 43 / شرح مسلم از نووی ). توفیق دهنده تنها خداست و او داناتر است .

و صلی الله و سلّم علی نبینا محمد و علی آله و صحبه اجمعین .
مصدر: سايت نوار اسلام

درباره ی اصلاح نت

همچنین ببینید

بهترين شيوۀ حفظ قرآن کريم كدام است؟

سپاس خدای را و بعد … پاسخ اين سؤال به نسبت شرايط، توان، وقت، موقعيت …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *