خانه / مقالات / تزکیه / محاسبات اشتباه

محاسبات اشتباه

بسم الله الرحمن الرحیم

محاسبات اشتباه

 خوانندگان گرامی؛ این قسمت از موضوع ما بخشی از سلسله تفسیر موضوعی قرآن کریم است که در این قسمت کلمه «حسب» و مشتقات آن را در قرآن کریم بررسی خواهیم کرد، با تدبر و تفکر نمودن در مشتقات این کلمه ((“ولا تحسبن”..”ولا يحسبن”..”أيحسب؟”..أم تحسب؟”..”أفحسبتم؟”..وتحسبونه)) به این نتیجه خواهید رسید که خداوند متعال مردم را از محاسبات و نتایجی آگاه می سازد که طبق روش خود به آن رسیده اند و حساب کرده اند، اما محاسباتی اشتباه و نادرست!!

نمونه هایی از محاسبات اشتباه

  1. هنگامی که فرد گمان می کند بدون هیچ نوع هدفی خلق شده است، پس گمان او اشتباه است و خداوند متعال این تفکر اشتباه را تصحیح می نماید: (( أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْنَاكُمْ عَبَثًا وَأَنَّكُمْ إِلَيْنَا لَا تُرْجَعُونَ)) المؤمنون ۱۱۵ آیا گمان کردید شما را بیهوده آفریده‌ایم، و بسوی ما باز نمی‌گردید؟
  2. هنگامی که کافران و فاجران گمان می کنند که مهلت دادن خداوند متعال به آنان، نتیجه رضایت او از آنان است ، اما در حقیت این سنت استدراج خداوند متعال است: (( وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّمَا نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِّأَنفُسِهِمْ إِنَّمَا نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدَادُوا إِثْمًا وَلَهُمْ عَذَابٌ مُّهِينٌ)) آل عمران ۱۷۸  آنها که کافر شدند، (و راه طغیان پیش گرفتند،) تصور نکنند اگر به آنان مهلت می‌دهیم، به سودشان است! ما به آنان مهلت می‌دهیم فقط برای اینکه بر گناهان خود بیفزایند؛ و برای آنها، عذاب خوارکننده‌ای (آماده شده) است!
  3. هنگامی که متکبران و ستمگران گمان می کنند به خاطر چیرگی‌شان بر ضعیفان و ناتوانان پیروز و سربلند شده اند، خداوند متعال گمان اشتباه و نادرست این شکست خوردگان نفسی را تصحیح می نماید و می فرماید: (( وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا سَبَقُوا إِنَّهُمْ لَا يُعْجِزُونَ)) الانفال ۵۹ آنها که راه کفر پیش گرفتند، گمان نکنند (با این اعمال،) پیش برده‌اند (و از قلمرو کیفر ما، بیرون رفته‌اند)! آنها هرگز ما را ناتوان نخواهند کرد!  و همچنین می فرماید: ((أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ اجْتَرَحُوا السَّيِّئَاتِ أَن نَّجْعَلَهُمْ كَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَوَاءً مَّحْيَاهُمْ وَمَمَاتُهُمْ سَاءَ مَا يَحْكُمُونَ)) الجاثیه ۲۱  آیا کسانی که مرتکب بدیها و گناهان شدند گمان کردند که ما آنها را همچون کسانی قرارمی‌دهیم که ایمان آورده و اعمال صالح انجام داده‌اند که حیات و مرگشان یکسان باشد؟! چه بد داوری می‌کنند!  
  4. و خطرناک‌ترین نمونه های محاسبات اشتباه این است که گمان کنیم گناهی که مرتکب آن می شویم کوچک و ناچیز است اما این گناه در نزد خداوند متعال خیلی بزرگ است، بعضی از مسلمانان به گناه نزدیک و سپس مرتکب آن می شوند درحالی که از کوچک بودن گناه مطمئن است و گمان می کند به خاطر این گناه نزد خداوند متعال توبیخ نمی شود اما در روز قیامت این گناه نزد خداوند متعال بزرگ به حساب می آید . ((وَتَحْسَبُونَهُ هَيِّنًا وَهُوَ عِندَ اللَّهِ عَظِيمٌ)) النور ۱۵  و آن را کوچک می‌پنداشتید در حالی که نزد خدا بزرگ است!     

و این باب بزرگ که اسم آن ((محقرات الذنوب)) یعنی(کوچک پنداشتن گناهان ) است، عبارت است از جمله گناهانی که فرد به خاطر کوچک پنداشتن آن ، مرتکب می شود و گمان می کند مورد توبیخ خداوند متعال قرار نمی گیرد و این نوع تفکر، از محاسبات اشتباه و نادرست است چرا که این فرد با ایت کار ناگهان روز قیامت خواهد فهمید باعث  خشم خداوند متعال شده است، که در مسند امام احمد رحمه الله با اسناد حسن آمده است که سهل بن سعد رضی الله عنه فرمود که رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: ((اياكم ومحقرات الذنوب،فانما مثل محقرات الذنوب كمثل قوم نزلوا بطن واد،فجاء ذا بعود وذا بعود حتي حملوا ما أنضج خبزهم،وان محقرات الذنوب متي يؤخذ بها صاحبها تهلكه)) از گناهان کوچک و ناچیز برحذر باشید، همانا مثال گناهان کوچک مانند قومی است که در دره ای اقامت کردند و سپس هرکدام از آنان تکه چوبی را با خود حمل کرد تا جایی که توانستند به وسیله آن نان خود را بپزند، وهمانا هر زمانی که فرد گناهان کوچک را نادیده بگیرد او را به هلاکت می رساند.

بله برادر گرامی ؛ گناهان کوچک هنگامی که به یکدیگر بپیوندند و جمع شوند، همانند گناهان کبیره اثر بسزای در نابودی و تاریک نمودن قلب فرد دارند.

عائشه رضي الله عنها فرمود : ((قال لي رسول الله صلي الله عليه وسلم:”ياعاتشة اياك ومحقرات الذنوب فان لها من الله طالبا)) رسول خدا صلی الله علیه و سلم به من فرمودند : ای عایشه از کوچک پنداشتن گناهان برحذر باش که همانا سبب هلاکت رساندن فرد خواهد شد.

  1. خوانند گرامی ؛ دوست دارم در اینجا به یکی دیگر از این محاسبات اشاره کنم که مقداری نیاز به تفکر و تدبر دارد ، و ای مردم این محاسبه ای است که همه ما و به خصوص داعیان دین مرتکب آن می شویم و گمان می کنیم ایمان عبارت است از چند کلمه کوچک و آسان که به خاطر آن دچار هیچ گونه آزمایش و امتحانی نمی شویم، ….. نه و هزارمرتبه می گویم نه ! این گونه نیست ، چه محاسبه اشتباهی! این چنین گمان می کنی که ایمانت را آشکار می سازی و دعوتت را علنی میکنی و شخصیتت را برای دیگران آشکار می نمایی، سپس بعد از این همه مورد آزمایش قرار نمیگیری و از جانب خداوند متعالی که به خاطر او ایمانت را آشکار نمودی و به دینش متمسک شدی، و از رسول او تبعیت نمودی مورد امتحان واقع نمی گردی ….. مطمئن باش که مورد آزمایش الهی قرار میگیری ….و تو را امتحان می کند تا بداند و خداوند متعال می داند که تو آیا در راه دعوتت صادق هستی ؟ آیا در راه دین ثابت قدم هستی ؟ آیا کلمات ایمانی را که بر (زبان) آشکار می کنی با یقین است ؟ آیا با عقیده ای راسخ و استوار به راه خود ادامه می دهی؟ یا اینکه این دعوت را دعوتی تقلبی میبینی !! و ایمانی صرف ادعا است !! و کلماتی (بر زبان) می آوری که روحی ندارد!!  ((أَحَسِبَ النَّاسُ أَن يُتْرَكُوا أَن يَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لَا يُفْتَنُونَ ﴿٢﴾ وَلَقَدْ فَتَنَّا الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ فَلَيَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِينَ صَدَقُوا وَلَيَعْلَمَنَّ الْكَاذِبِينَ)) العنکوبت ۲-۳  آیا مردم گمان کردند همین که بگویند: «ایمان آوردیم»، به حال خود رها می‌شوند و آزمایش نخواهند شد؟! ما کسانی را که پیش از آنان بودند آزمودیم (و اینها را نیز امتحان می‌کنیم)؛ باید علم خدا درباره کسانی که راست می‌گویند و کسانی که دروغ می‌گویند تحقق یابد!

همانا این (آزمایش) سنت الهی است، همان چیزی که راهب (ورقه بن نوفل ) آن را فهمید و به رسول خدا صلی الله علیه وسلم گفت : ای کاش من آن روزی که قومت تو را بیرون میکردند جوان و بانشاط بودم (تا اینکه تو را یاری می کردم) رسول خدا صلی الله علیه وسلم فرمو: آیا قومم مرا بیرون می کنند؟ (ورقه بن نوفل ) گفت: هیچ فردی مانند تو نیامده مگر اینگه قوم او با آن دشمنی کردند.!!!

همانا این (آزمایش) سنت الهی است، همان چیزی که راهب آن جوان (در داستان اصحاب اخدود) آن را فهمید در حالی که به او گفت: ای فرزندم ؛ کار تو به جای رسیده که……. وقطعا مورد آزمایش قرار میگیری (واگر این چنین شد و مورد بلا و آزمایش قرار گرفتی ) خبری از من (راهب) به آنان نگو!!! پس چگونه راهب دانست که آن جوان مورد آزمایش قرار میگیرد؟ بله (راهب) دید که دعوت جوان آشکار گشته و همه جا منتشر و فراگیر شده است و این جوان برای مشکلات قوم خود راه حل هایی را به وسیله دین اسلامی که به آن ایمان آورده تقدیم می کند و همچنین منش ستمگران در هر مکان و زمانی اینگونه بوده که جلوی افرادی مانند این جوان را بگیرند به گمان اینکه آنان مزاحم دنیای که نهایت آرزویشان است می شوند…. به همین سبب (راهب) برای جوان مقدمه سازی کرد و به او گفت : (( وقطعا مورد آزمایش قرار میگیری))…. و اینگونه خداوند متعال تصورات کسانی را که گمان می کنند راه دعوت، راهی آسان و بدون مشکل است و همچنین کسانی که گمان می کنند راه ایمان با گل و سرسبزی آراسته است را تصحیح می نماید.

  1. و این محاسبات اشتباه را با محاسبه ای به پایان می رسانم که بر ما واجب است این موضوع را از نو محاسبه نماییم به خصوص با وجود حوادث مهمی که امت اسلام شاهد آن است و همچنین برادران محاصر ما در فلسطین شاهد آن هستند ……. هنگامی که یهود نقشه های قدیم و جدید خود را در یهودی کردن ساکنان قدس و تغییر دادن هویت مقدسات مسلمانان آنجا را آغاز کرد …. هنگامی که سرزمین و تاریخ و جغرافیا مورد اهانت قرار گرفت و هنگامی که فرزندان میمونها و خوکها و پرستش کنندگان بت ها بر امت اسلامی جرأت کردند و ارزشی برای آن قائل نشدند……. پس در این حالت جهاد کردن با آنان با هر وسیله ممکن با جان و مال و تلاش و سخن گفتن واجب است .. هر فرد با توان خود که خداوند متعال آن را حق جهاد نام نهاده ((وَجَاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ هُوَ اجْتَبَاكُمْ وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ  مِّلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْرَاهِيمَ هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ مِن قَبْلُ وَفِي هَٰذَا لِيَكُونَ الرَّسُولُ شَهِيدًا عَلَيْكُمْ وَتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ فَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَاعْتَصِمُوا بِاللَّهِ هُوَ مَوْلَاكُمْ فَنِعْمَ الْمَوْلَىٰ وَنِعْمَ النَّصِيرُ)) حج ۷۸    و در راه خدا جهاد کنید، و حقّ جهادش را ادا نمایید! او شما را برگزید، و در دین (اسلام) کار سنگین و سختی بر شما قرار ندارد؛ از آیین پدرتان ابراهیم پیروی کنید؛ خداوند شما را در کتابهای پیشین و در این کتاب آسمانی «مسلمان» نامید، تا پیامبر گواه بر شما باشد، و شما گواهان بر مردم! پس نماز را برپا دارید، و زکات را بدهید، و به خدا تمسّک جویید، که او مولا و سرپرست شماست! چه مولای خوب، و چه یاور شایسته‌ای! 

و می گویم …. هنگامی که کاری جدی شد ، شوخی نسیت و بسیاری از دینداران پشت بهانه های بیهوده و توجیهات بی ارزش  مخفی می شوند…. در این هنگام خداوند متعال در گوش ترسوها می کوبد و مفاهیم نادرست آنان را تصحیح می نماید و حماسه عموم مسلمانان را به جوش می آورد و اینگونه می فرماید: ((أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جَاهَدُوا مِنكُمْ وَيَعْلَمَ الصَّابِرِينَ)) آل عمران ۱۴۲  آیا چنین پنداشتید که (تنها با ادّعای ایمان) وارد بهشت خواهید شد، در حالی که خداوند هنوز مجاهدان از شما و صابران را مشخصّ نساخته است؟!

برادران گرامی ام ؛ کلید بهشت .. جهاد نمودن در راه خدا و صبر کردن در آن است … و آیه قرآن برای هر صاحب عقلی آشکار و واضح است … به خدا قسم هر چند روزه بگیری و نماز بخوانی و حج بروی و زکات مال پرداخت کنی در حالی که هیچ نوع سعی و تلاشی را برای برادرانت در فلسطین و در جای دیگر انجام ندهی ، هرگز وارد درهای بهشت خداوند متعال نخواهی شد…. و این سنت الهی است که تا روز قیامت اینگونه است ….. و هرگز تغییری در سنت الهی نخواهی یافت …. و هرگز دگرگونی در سنت های الهی نخواهی یافت ….

در اینجا به کلام رسول خدا صلی الله علیه و سلم گوش فرا ده : ((من مات ولم يغز ولم يحدث نفسه بغزو مات علي شعبة من النفاق)) ( کسی که بمیرد در حالی که جهاد نرفته و حتی نیت جهاد رفتن هم نکرده است، (این فرد) با نشانه ای از نفاق دنیا را ترک کرده است ) .

و اگر شهادت در راه خدا یعنی مرگ و جدایی از دوستان و ترک نمودن دیار و از بین رفتن مال ها و کالاها …    در حالی که همه اینها اتفاق می افتد …. و خیلی سریع قابل رخ دادن است … و انسان با توجه به طبع خود از این موارد بیزاری می جوید و از مشکلات و دردها خوشش نمی آید و همچنین مردن را دوست ندارد که همه اینها باعث می شود بخشیدن مال در راه خداوند متعال بر او سنگینی کند ، به همین خاطر خداوند متعال برداشت های نادرست آنان را در آیات مختلف واضح بیان می کند و حقیقت امر را برای آنان آشکار می سازد:(( وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْيَاءٌ عِندَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ ﴿١٦٩﴾ فَرِحِينَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ وَيَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِم مِّنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ ﴿١٧٠﴾ يَسْتَبْشِرُونَ بِنِعْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ وَفَضْلٍ وَأَنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُؤْمِنِينَ   ))  آل عمران ۱۶۹-۱۷۱    (ای پیامبر!) هرگز گمان مبر کسانی که در راه خدا کشته شدند، مردگانند! بلکه آنان زنده‌اند، و نزد پروردگارشان روزی داده می‌شوند. آنها بخاطر نعمتهای فراوانی که خداوند از فضل خود به ایشان بخشیده است، خوشحالند؛ و بخاطر کسانی که هنوز به آنها ملحق نشده‌اند، خوشوقتند؛ (زیرا مقامات برجسته آنها را در آن جهان می‌بینند؛ و می‌دانند) که نه ترسی بر آنهاست، و نه غمی خواهند داشت. و از نعمت خدا و فضل او (نسبت به خودشان نیز) مسرورند؛ و (می‌بینند که) خداوند، پاداش مؤمنان را ضایع نمی‌کند؛

خوانندگان گرامی؛ سخن خود را با آیه ای از کتاب خداوند متعال در سوره بقره به پایان می رسانم ((أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَأْتِكُم مَّثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِن قَبْلِكُم  مَّسَّتْهُمُ الْبَأْسَاءُ وَالضَّرَّاءُ وَزُلْزِلُوا حَتَّىٰ يَقُولَ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتَىٰ نَصْرُ اللَّهِ أَلَا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيبٌ)) البقره ۲۱۴ آیا گمان کردید داخل بهشت می‌شوید، بی‌آنکه حوادثی همچون حوادث گذشتگان به شما برسد؟! همانان که گرفتاریها و ناراحتیها به آنها رسید، و آن چنان ناراحت شدند که پیامبر و افرادی که ایمان آورده بودند گفتند: «پس یاری خدا کی خواهد آمد؟!» آگاه باشید، یاریِ خدا نزدیک است!

پس هنگامی که اینها محاسبات اشتباه مردم بود که باعث شد خداوند متعال اشتباهات آنان را بیان کند و در آیات مختلف مفاهیم نادرست آنان را با کلماتی : أم حسبتم؟أحسب؟وتحسبونه  تصحیح نماید…. پس ای برادر گرامی ؛ در اینجا به تو یادآور می شوم که همچنان فرصت برای تو باقی است تا اینکه محاسبات خودت را طبق منهج الهی تصحیح نمایی قبل از اینکه زمانی فرا برسد که به جز پشیمانی و حسرت سود دیگری ندارد که خداوند متعال ما وشما را از اینها حفظ نماید وصلي الله وسلم وبارك علي رسوله ومصطفاه محمد وعلي آله وصحبه وسلم.

 

سایت تابش

درباره ی اصلاح نت

همچنین ببینید

زیستن در سایه سار قرآن

در گفت و گو با محمد در زند منبع: اندیشه اصلاح چه وقت میتوانیم بیشترین …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *