خانه / فرهنگ و جامعه / فکر و دعوت / مشعل هدایت برای دعوتگران (5)

مشعل هدایت برای دعوتگران (5)

الحديث الخامس

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لا تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ حَتَّى تُؤْمِنُوا، وَلا تُؤْمِنُوا حَتَّى تَحَابُّوا، أَوَلا أَدُلُّكُمْ عَلَى شَيْءٍ إِذَا فَعَلْتُمُوهُ تَحَابَبْتُمْ؟ أَفْشُوا السَّلامَ بَيْنَكُمْ».

 

حدیث پنجم:

پیامبرص فرمود: «داخل بهشت نمی‌شوید تا ایمان بیاورید، و ایمان شما کامل نمی‌شود تا نسبت به همدیگر محبت داشته باشید، آیا شما را به کاری راهنمائی نکنم که چون انجامش دهید محبت بین شما برقرار می‌شود، سلام را بین خود پخش سازید!»([1]).

 

شرح حدیث

این حدیث شامل یکی از آداب اجتماعی، بزرگ اسلام است که نقش به سزائی در کسب اعتماد و دوستی مردم دارد و برای آنان احساس امنیت و آرامش را به ارمغان می‌آورد، این ادب بزرگ اسلامی اشاعه و نشر فرهنگ سلام در بین مسلمانان است؛ تا امنیت شامل حال همة افراد جامعه اسلامی گردد، و وسیله بزرگی در ایجاد الفت و محبت باشد، پیامبرص به خاطر این که مسلمانان را به اجرا و فرمانبرداری هرچه  بیشتر این ادب بزرگ اسلامی فرا خواند به ذکر منافع آن پرداخته و فرموده: داخل‌شدن در جنت و استفاده از نعمت‌های آن در گرو ایمان‌آوردن شماست و برخوردارشدن شما از شیرینی ایمان در گرو محبت خالصانه نسبت به همدیگر است، و این محبت بدون اشاعه فرهنگ سلام عمومیت نمی‌یابد، بدون شک کسی که فواید یاد شده در حدیث را بداند، امکان ندارد که از اجرای امر و دستور سلام خودداری کند و چه نیکو گفته پیامبر که من دارای بیانی مختصر ولی پرمحتوا هستم([2]).

 

آیات و احادیثی دیگر در موضوع سلام

(يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتًا غَيْرَ بُيُوتِكُمْ حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا وَتُسَلِّمُوا عَلَى أَهْلِهَا). نور: 27. ای مؤمنان وارد خانه‌های نشوید که متعلق به شما نیست، مگر بعد از اجازه‌گرفتن و سلام‌کردن بر ساکنان آن این کار برای شما بهتر است، امید است شما این دستورات را مد نظر داشته باشید.

 (فَإِذَا دَخَلْتُمْ بُيُوتًا فَسَلِّمُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ تَحِيَّةً مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُبَارَكَةً طَيِّبَةً). نور: 61. «هر وقت داخل خانه‌ای شدید بر همدیگر سلام کنید، سلام پربرکت و پاکی که به فرمان خدا مقرر است».

(وَإِذَا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْهَا أَوْ رُدُّوهَا). نساء: 86. «و هنگامی که به شما درود گویند، شما درودی نیکوتر از آن، یا همانندش را پاسخ دهید»

 (هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ ضَيْفِ إِبْرَاهِيمَ الْمُكْرَمِينَ (24) إِذْ دَخَلُوا عَلَيْهِ فَقَالُوا سَلَامًا قَالَ سَلَامٌ قَوْمٌ مُنْكَرُونَ (25)). ذاریات. «آیسا خبر مهمانان بزرگوار ابراهیم به تو رسیده است؟ در آن زمانی که بر او وارد شدند و گفتند: سلام. گفت: سلام بر شما، مردمان ناآشنا و ناشناسی هستید».

حضرت عبدالله بن عمرو بن العاصبمی‌گوید: مردی از رسول خداص پرسید: کدام بخش از دستورات اسلام از همه بهتر است، فرمودند: غذادادن گرسنگان و سلام‌کردن بر کسی که آن را می‌شناسی یا نمی‌شناسی([3]).

حضرت ابوهریرهس می‌فرماید: پیامبرص فرمودند: موقعی که خداوند آدم را خلق کرد، گفت: برو برآن جماعت ملائکه سلام کن و جواب را خوب گوش کن، زیرا جواب آنها هدیه و سلام تو و فرزندان تو است، آدم رفت و فرشتگان را چنین سلام کرد: السلام علیکم، ملائکه جواب دادند: السلام علیکم ورحمة الله، در جواب «رحمة الله» را افزودند([4]).

حضرت براء بن عازب می‌گوید: پیامبرص ما را به هفت چیز فرمان دادند:

1- عیادت مریض. 2- تشییع جنازه. 3- جواب عطسه. 4- کمک به ضعیفان. 5- کمک به مظلومان. 6- سلام. 7- کمک به کسی قسم خورده در انجام آنچه برآن قسم یاد کرده([5]).

حضرت عبدالله فرزند سلامس می‌گوید: شنیدم از رسول اللهصکه می‌گوید: ای مردم سلام را میان خود پخش کنید، و گرسنگان را غذا دهید و صله رحم را رعایت کنید، و در هنگامی که مردم خوابیده اند، نماز بخوانید و با اطمینان خاطر وارد جنت شوید([6]).

 

توشه دعوتگران و مربیان

(1) تأکید بر افشاء سلام بین مسلمانان تا به آنها احساس امنیت و آرامش دست دهد و قلوب‌شان به همدیگر نزدیک شود، به کارگرفتن موارد ذیل انسان را در انجام این وظیفه اجتماعی کمک می‌کند.

– به یادداشتن مقدار اجر و ثوابی که از افشاء سلام عاید انسان می‌گردد.

– به یادداشتن این که سلام وسیله موفق در نزدیک‌کردن قلب‌ها به همدیگر است.

– به یادداشتن این که سلام حق هر مسلمان بر مسلمان دیگر است.

– و در آخر باید انسان بداند که از طرف خدا و رسولش مأمور است، و مؤمنان راستین برای رسیدن به کامیابی چاره‌ای جز سمع و طاعت در مقابل دستورات خدا را ندارد.

(2) از روش‌های دعوت و تربیت‌شدن منافع و فوایدی است که در قبال مسئولیت‌های که انسان انجام می‌دهد، به آن دست می‌یابد. چون بیان این فوائد و منافع نفس‌ها را جهت کار و کوشش همیشگی به سوی هدف به حرکت درمی‌آورد، زیرا انسان چنانچه گفته اند بندة منفعت و مصلحت خود است.

 

=====================

منابع:

([1])- این حدیث را مسلم در صحیح خود در کتاب الایمان باب: «بیان أنه لا یدخل الجنة إلا المؤمنون» حدیث شماره 54 آورده است. بخاری نیز در الادب المفرد باب افشاء السلام حدیث شماره 980 از ابوهریره روایت کرده است.

ابوداود هم در سنن خود کتاب الأدب باب افشاء اسلام حدیث شماره 5193 تقریباً با همین الفاظ آورده است.

ترمذی حدیث را به عنوان قسمتی از حدیثی در أبواب صفة القیامه از زبیر بن عوامب و همچنین در ابواب الاستئذان باب ما جاء فی افشاء السلام از ابوهریرهس روایت کرده است.

ابن ماجه در مقدمه سنن خود باب فی الایمان حدیث شماره 68 و باب افشاء السلام به شماره 3693 مانند ابوداود روایت کرده است.

و امام احمد در مسندش در چندین مورد حدیث را روایت کرده است.

و در الفتح الکبیر با لفظ: «وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لا تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ حَتَّى تُؤْمِنُوا» آمده است.

امام نووی در ریاض الصالحین کتاب السلام باب نقل السلام والأمر بافشائه از ابوهریرهس به نقل از مسلم روایت کرده است، چنانچه شیخ عبدالبدیع صقر در مختار الحسن و الصحیح شماره 604 از ابوهریرهس به نقل از مسلم آورده است.

([2])- این حدیث جزئی از حدیثی است که مسلم در صحیح خود کتاب المساجد و مواضع الصلاة از ابوهریرهس با این لفظ روایت کرده است: «نُصِرْتُ بِالرُّعْبِ عَلَى الْعَدُوِّ وَأُوتِيتُ جَوَامِعَ الْكَلِمِ وَبَيْنَمَا أَنَا نَائِمٌ أُتِيتُ بِمَفَاتِيحِ خَزَائِنِ الأَرْضِ فَوُضِعَتْ فِى يَدَىَّ».

و امام بخاری در کتاب الجهاد باب فی القول النبی ص نصرت بالرعب … با لفظ: «بُعِثْتُ بِجَوَامِعِ الْكَلِمِ» و در کتاب التعبیر باب: «رویا اللیل بالفظ. أعیت مفاتیح الکلم… » و در باب المفاتیح فی الید و در کتاب الاعتصام باب: «قول النبی ص بعثت بجوامع الکلم» آورده است.

و ترمذی در صحیح خود أبواب السیر «باب ما جاء فی الغنیمة با لفظ أعطیت جوامع الکلم» ونسائی در سنن کتاب الجهاد باب وجوب الجهاد با عبارت بخاری آورده.

امام احمد در چندین مورد حدیث را در مسند خود روایت کرده است.

([3])- حدیث را بخاری در کتاب الایمان باب «اطعام الطعام… » و در کتاب الاستئذان باب «السلام للمعرفة و غیرالمعرفة» آورده است.

مسلم نیز در کتاب الایمان باب «بیان تفاضل الإسلام .. ». از عبدالله بن عمرب روایت نموده است، ابوداود در سنن خود در کتاب الادب باب افشاء السلام شماره 5194 و نسائی در کتاب الإیمان باب أی الإسلام خیر آورده است.

و ابن ماجه در سنن خود در کتاب الاطعمه باب الطعام شماره 3235 آورده.

و امام احمد در مسند خود با لفظ ای الاعمال خیر آورده است.

([4])- این حدیث را بخاری در کتاب الاستئذان باب بدو السلام از ابوهریره t چنین روایت کرده است: خداوند آدم را مطابق صورت خویش آفرید، به قامت شصت ذراع سپس گفت: برو برآن جمع فرشتگان نشسته سلام کن، و جواب آنها را گوش کن که جواب آنها سلام تو و فرزندانت است، پس آدم آمد بر فرشتگان چنین سلام کرد: السلام علیکم. آنها جواب دادند: السلام علیک ورحمة الله وبرکاته.

امام مسلم نیز حدیث را در کتاب الجنة وصفته … باب یدخل الجنة … از ابوهریرهس روایت کرده است.

در مسند امام احمد و الفتح الکبیر نیز حدیث وارد شده است.

([5])- حدیث را بخاری در کتاب الاستئذان باب افشاء السلام با همین لفظ روایت کرده که دنباله آن از این قرار است: «وَنَهَى عَنِ الشُّرْبِ فِى الْفِضَّةِ، وَنَهَانَا عَنْ تَخَتُّمِ الذَّهَبِ، وَعَنْ رُكُوبِ الْمَيَاثِرِ، وَعَنْ لُبْسِ الْحَرِيرِ، وَالدِّيبَاجِ، وَالْقَسِّىِّ، وَالإِسْتَبْرَقِ».

همچنین در کتاب الجنائز و در مظالم، نکاح، اشربه، لباس و ادب با عبارات مختلف این حدیث را روایت کرده است.

مسلم نیز در صحیح خود کتاب اللباس و الزینه باب تحریم استعمال إناء الذهب… شماره 2066 مانند بخاری آورده است.

ترمذی هم در سنن خود کتاب الادب و نسائی در کتاب «الجنائز» باب در امر باتباع الجنائز وباب «ابرار قسم» آورده است. امام احمد نیز حدیث را در مسند خود روایت کرده است.

([6])- حدیث را ترمذی در سنن خود ابواب صفة القیامة ذکر کرده، اما جمله: وصلوا الأرحام را ذکر نکرده است.

و ابن ماجه در سنن خود کتاب اقامة الصلاة باب ما جاء فی قیام اللیل شماره 1334 و در اطعمه باب اطعام شماره 3251 و دارمی در سنن خود کتاب الصلاة باب «فضل صلاة اللیل» و در استئذان باب فی افشاء السلام آورده است، همچنین در کتاب الأطعمة باب فی إطعام الطعام به لفظ: اعبدوا الرحمن… آورده است.

و امام احمد در مسند خود مانند روایت دارمی نقل کرده است، و در الفتح الکبیر هم وارد شده است.

 

==============================================

مشعل ‌های  هدایت برای راهروان راه دعوت

مؤلف: دکتر سید محمد نوح

مترجم: حسین تیموری

منبع: islahnet.com

درباره ی اصلاح نت

همچنین ببینید

مسئولیت فراموش شده

دین مبین اسلام بیش از هر دین دیگری به فقرا و نیازمندان توجه دارد. و …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *