قرآن

مفهوم حکمت و حکیم در قرآن

📝 استاد ناصر سبحانی

🔹« حَکَم » به‏معنای کسی است که سوار بر اسبش بوده و آن را کنترل می‏ کند؛ در ضمن، جلوگیری از رفتن چیزی به ‏سوی تباهی و فساد، و هدایتش به‏ سمت صلاح، « #حکمت  » نامیده می‏شود.

🔹« #حکیم »، صفت مشبّهه است. خداوند حکیم است؛ یعنی همیشه و در هر حال، مشغول جلوگیری از رفتن مخلوقات به ‏سوی فساد می ‏باشد و هدایت آن ‏ها را به‏ سمت صلاح بر عهده دارد.

🔹اسم حکیم در ارتباط با عمل است نه علم؛ بنابراین خداوند هر کاری را انجام دهد، بجا و مناسب انجام می‏ دهد. لازم به ذکر است که تنها انسان مؤمن، از آثار این اسم برخوردار می‏ شود و نیز در حدّ خود می‏تواند حکیم باشد؛ زیرا بر اساس بینش بجا و درستی حرکت می‏ کند؛ پس این‏ که به انسان غیر مؤمن، حکیم گفته‏اند، ظلم بزرگی بوده که نسبت به این کلمه روا داشته‏اند.

🔹 انسان، تنها زمانی می ‏تواند به حکمت کارهای خداوند اعتراض داشته باشد که در زمینه‏ ی علم با خداوند همسان گردد که این، امری محال است. انسان به ‏دلیل علم ناقص خویش، برخی از امور را غیر #حکیمانه دانسته و از حکمت برخی دیگر از امور، حیران است؛ بنابراین شایسته‏ تر آن است که با اعتراف به محدودیت‏ های بی‏شمار خویش، پا را از حدود خود فراتر نگذارد.

🔹 از دو طریق می‏توان به علم و حکمت رسید:
۱‏ـ مطالعه ‏ی مخلوقات عالم.
۲ـ شناخت خداوند.
بدیهی است که روش دوم صحیح‏تر است؛ زیرا انسان توانایی درک حکمت در تمامی آفریده‏ ها را ندارد، اما می ‏توان با شناخت خداوند حکیم، همه چیز را بجا و حکیمانه دانست، هر چند حکمت آن ‏ها را نتوان درک نمود.

🔹 « حکم » از مصدر « حَکم » و به‏ معنای کنترل‏کردن موجودات است تا در محدوده‏ ی سعادت و صلاح باقی بمانند و به ‏طرف فساد نروند.
#حکم برای افسار اسب نیز به‏کار رفته است تا صاحبش آن را از رفتن به‏ سوی موانع بازداشته و به‏ سمت سلامت هدایت کند. خداوند حکیم است؛ زیرا با فرمانروایی خویش، انسان و سایر موجودات را به ‏سوی سعادت و خوشبختی، هدایت نموده و از دچارشدن به فساد باز می‏دارد.
در نتیجه باید با شوق فراوان، تمام فرامینش را پذیرفت؛ چرا که کسب تمام منافع انسان در گرو قبول و اجرای فرمان خداوند خلاصه شده است.

🔹  انجام شایسته‏ی امور و به‏ عبارتی، به جا انجام‏ دادن کارها حکمت نامیده می‏ شود که دو حالت دارد:
۱ـ مدیریّت و رهبری مخلوقات به‏سوی تأمین مصالح ایشان
‏۲ـ نهی‏کردن آن ‏ها از رفتن به ‏سوی مفاسد‏.

🔹 در عبارت « یُعَلِّمُهُمُ الْکتَابَ وَالْحِکمَهَ » ( بقره/۱۲۹)، #تعلیم کتاب عبارت است از آموزش قواعد عام نظری در زمینه ‏های مختلف؛ مثلاً اصول حاکم بر اقتصاد، سیاست و …، و تعلیم حکمت عبارت است از آموزش روش صحیح پیاده‏کردن قواعد کتاب در زندگی عملی‏.

🔹  تعلیم حکمت در سه زمینه انجام می‏گیرد:
۱ـ حکمت فردی (زندگی فردی پیامبر خدا (ص))
۲ـ حکمت خانوادگی (زندگی خانوادگی پیامبر (ص) و خانواده‏ی ایشان)
۳ـ حکمت اجتماعی (زندگی اجتماعی پیامبر (ص) و سابقین اولین).

🔹 #دعوت بالحکمه ( دعوت #حکیمانه )، یعنی از طریق معرّفی آیات آفاق و انفس، راه عبودیّت خداوند از راه ‏های دیگر تمیز داده شود، به ‏‏صورتی که هیچ ‏گونه ابهامی در آن باقی نماند و نتیجه‏ ی آن منجر به مؤمن ‏شدن انسان‏ها یا کافر‏شدن آن‏ها گردد.

📲منابع : نوارهای دعوت، خداشناسی ، تزکیه

 

نوگرا

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن
خرید مدرک دیپلم خرید مدرک فوق دیپلم خرید مدرک لیسانس خرید مدرک دکتری خرید مدرک خرید مدرک دانشگاهی قانونی خرید مدرک دانشگاهی مدرک دانشگاهی قانونی مدرک دانشگاهی خرید مدرک معتبر خرید مدرک معتبر دانشگاهی مدرک معتبر مدرک معتبر دانشگاهی مدرک تحصیلی معتبر چگونه مدرک تحصیلی بگیریم از کجا مدرک تحصیلی بگیریم قیمت مدرک تحصیلی سایت خرید مدرک تحصیلی