سیره

مهم‌ترين رويداد‌هاي بعد از فتح مکه تا وفات رسول الله صلي‌الله‌عليه‌وسلم (3)

د- حجة الوداع

حجة الوداع تنها حجي بود که رسول الله صلي‌الله‌عليه‌وسلم بعد از بعثت خويش انجام داد،‌ هنگامي که مردم باخبر شدند پيامبر صلي‌الله‌عليه‌وسلم در اين سال قصد حج دارد از گوشه و کنار عربستان گروه گروه به نيت حج بيرون آمدند که بنا به قول مورخان اين تعداد به يک‌صد و چهارده‌هزار نفر مي‌رسيد،‌ البته به گمان من اين عدد تخميني بوده و امکان اين وجود نداشته که در آن زمان بتوانند به شکل دقيق تعدادي به اين زيادي را بشمارند.

در اين سفر رسول الله صلي‌الله‌عليه‌وسلم سخنراني مشهورشان را ايراد نمودند که هر دانشجويي بايد آن را حفظ کند زيرا تمام اصول اساسي اسلام را در آن اعلان نمودند؛ اين آخرين خطبة پيامبر صلي‌الله‌عليه‌وسلم بود،‌ فرمايشات ايشان شامل اين سخنان بود:

«اي مردم! به سخنانم گوش دهيد، شايد بعد از امسال هرگز نتوانم شما را در اين مکان ملاقات کنم» -و اين از معجزات پيامبر صلي‌الله‌عليه‌وسلم نيز بود-.

«اي مردم! جان و مال‌تان بر يکديگر شما تا روزي که با پروردگار خود ملاقات مي‌کنيد حرام است، همان طور که امروز برشما حرام است، و همان گونه که اين ماه براي‌تان حرام است؛ بدانيد که به زودي با پروردگارتان روبه‌رو خواهيد شد،‌ و او از شما در مورد کارهاي‌تان خواهد پرسيد، اين را براي‌تان واضح و روشن مي‌گويم، پس هر کس از شما که امانتي نزد خود دارد آن را به صاحبش باز گرداند، و هر نوع ربا و سودي از بين رفته است، اما اصل مال‌هاي‌تان از خودتان است، نه به شما ظلم مي‌شود و نه شما به کسي ظلم مي‌کنيد؛ خدا اين گونه فيصله کرده است که ربايي وجود نداشته باشد، ربايي که متعلق به «عباس بن عبدالمطلب» بود همه باطل است؛ هر خوني که در جاهليت ريخته شده بود، خون‌بهاي آن باطل است، و اولين خوني را که باطل مي‌کنم خون «ابن ربيعه بن حارث بن عبد المطلب» است -او شيرخواري در «بني ليث» بود که «هذيل» او را به قتل رسانده بود- اين اولين حکمي است که در مورد خونريزي‌هاي دوران جاهليت صادر مي‌کنم.

اما بعد؛ اي مردم! بدانيد شيطان از اين که در اين سرزمين باري ديگر پرستيده شود، نااميد گشته است، اما در هرچيزي غير از آن اطاعت مي‌شود، حتي اگر شده به دور کردن‌تان از ناچيز‌ترين اعمال خير نيز راضي مي‌گردد، پس مراقب دين‌تان باشيد.

اي مردم! به تأخيرانداختن ماه حرام به ماه ديگر زياده‌روي در کفر است، و کافران به وسيلة آن گمراه شدند که يک سال ماهي را حرام مي‌دانند و سال ديگر آن ماه را حلال مي‌شمارند، تا تعداد ماه‌هاي حرام را برابر کنند، ايشان با اين کار خود حرام خدا را حلال مي‌کنند و حلال الله را حرام مي‌گردانند، بدانيد که گردش زمان به همان کيفيت روزي است که خداوند آسمان‌ها و زمين را آفريد؛ تعداد ماه‌ها در نزد الله جل‌جلاله دوازده ماه است که چهارماه آن حرام است،‌ سه ماه پي‌درپي (ذوالقعده، ذوالحجه و محرم) و يکي ديگر ماه (رجب) است که بين جمادي و شعبان قرار دارد.

اما بعد؛ اي مردم! شما بر زنان‌تان حقوقي داريد و ايشان نيز بر شما حقوقي دارند، حقوق شما بر آنها اين است که کسي را که نمي‌پسنديد به خانة‌تان راه ندهند، و از انجام کار فحشا خودداري کنند، و در صورتي که مرتکب اين گناه‌هان شدند الله به شما اجازه داده است که آنها را در خواب‌گاه‌هاي‌شان ترک کنيد، و ايشان را تنبيه بدني کنيد، البته نه شديد و سخت؛ و اگر از کارهاي زشت‌شان دست کشيدند بايد مصارف خوراک و پوشاک‌شان را به خوبي تأمين کنيد؛ همديگر را به نيکي با زنان توصيه کنيد، چرا که ايشان در نزد شما اسيراند، و از خود چيزي ندارند و همچون امانتي از جانب خدا در نزد شما مي‌باشند که با نام خدا بهره‌مندي از وجودشان براي‌تان حلال گشته است.

اي مردم! به سخنانم دقت کنيد و بينديشيد، من موضوع را به روشني رساندم، در ميان‌تان چيزي را مي‌گذارم که اگر به آن چنگ بزنيد هرگز گمراه نمي‌شويد، موضوعي روشن و واضح است، و آن کتاب خدا و سنت رسولش مي‌باشد؛ اي مردم! سخنانم را بشنويد و خوب بينديشيد، هر مسلمان بايد بداند که برادر مسلمان ديگر است، و مسلمانان با هم برادر‌اند، پس براي هيچ شخصي جايز نيست که چيزي از مال برادرش را بگيرد مگر با رضايت وي، بنابراين بر خويشتن ظلم روا نداريد؛ بارالها! آيا موضوع را رساندم؟».

اولين موضوعي که در حجة ‌الوداع جلب توجه مي‌کند، جمعيت عظيمي است که از گوشه و کنار عربستان به خاطر همراهي رسول الله صلي‌الله‌عليه‌وسلم حاضر شده بودند، عدة کثيري که به وي ايمان داشتند و رسالتش را تصديق مي‌کردند و به فرمانش گردن نهاده بودند، در حالي که در حدود بيست و سه سال قبل تمام اين جمعيت مشرک و بت‌پرست بودند و اصول رسالت پيامبر صلي‌الله‌عليه‌وسلم را نمي‌پذيرفتند و اصلاً از دعوت توحيدي وي متعجب بودند و از اين که پدران بت‌پرست‌شان را عيبجويي‌ مي‌کرد و خواب‌ و خيال‌هاي‌شان را بي‌خردي مي‌دانست از او متنفر بودند، حتي بسياري از ايشان آشکارا با وي اعلان جنگ کردند، و برايش خواستار شر شدند و نقشة قتلش را کشيدند، مردم را بر عليه او شورانيدند و با شمشير و نيزه با او جنگيدند؛ پس چطور مي‌توان باور کرد که اين انقلاب عجيب در اين مدت کوتاه به وقوع پيوست! رسول خدا صلي‌الله‌عليه‌وسلم چگونه توانست که اين مجموعه را از بت‌پرستي و جاهليت و سقوط و تفرقه به سوي توحيد الله و دانش ذات و صفات وي و يگانگي در شعار و هدف و نهايت، برگرداند؟ چطور توانست بعد از آن همه دشمني، دروازة قلب‌هاي ايشان را به روي خويش بگشايد درحالي که اين مردم به سرسختي و بدکينه‌گي معروف بودند؟ انسان هرچه نبوغ داشته باشد و زيرکي و دانايي‌اش به هر ميزاني برسد، و هرچند که شخصيتي قوي داشته باشد، بازهم محال است که اين دست‌آوردها را در  صدها سال حاصل کند، و عملاً هرگز مانند اين را نه در گذشته‌ها ديده‌ايم و نه در اين اواخر کسي برايش نمونه‌اي سراغ دارد؛ آيا غير از اين است که اين کار نشاني دقيقي بر صدق رسالت پيامبر و تأييد آسمان از وي و ياري الله تعالي از او مي‌باشد، و خود معجزة اين دين شامل و کامل است که خداوند با فروفرستادن آن نعمت خود را بر بندگانش تمام کرد و رسالت خويش را خاتمه بخشيد، و خواست تا با اين دين به بدبختي مردم که در بين شيوه‌هاي مختلف زندگي سرگردان بودند و بندة ذليل هواهاي نفساني و عصبيت‌ها شده بودند پايان دهد، و آنها را به راه هدايت رهنمايي کرده چشمان‌شان را بر روشنايي خورشيد بگشايد و رهبري ملت‌ها را به ايشان بسپارد، تا مسير تاريخ را تغيير دهند و با اين دين انسان را از پستي برهانند و او را ميراث‌بر حکمت و کتابي گردانند که هدايت است و يادآوري براي خردمندان.

يک‌صد و چهارده‌هزار نفر مخالف و تکذيب‌کننده، تبديل به تصديق کنندگانش شده بودند؛ قبلاً با او مي‌جنگيدند اما اينک برايش منقاد و مطيع شده بودند؛ بر او خشم داشتند، ولي اکنون به او محبت مي‌ورزيدند؛ نافرمان و سرکش بودند،‌ فرمانبردار و خواهانش شده بودند؛ و همة اينها در بيست و سه سال صورت گرفت؛ بله! اين کار الله حق و مبين است؛ به راستي که الله جل‌جلاله برتر از آن است که مشرکان مي‌گويند، و ذات پيامبرش نيز پاکيزه‌تر است از آن چه بي‌دينان ملحد مي‌گويند؛ يارب! اي پروردگار باعزت، تو پاکي از تمام آن چه تو را بي‌خردان بدان توصيف مي‌کنند؛ سلام مي‌فرستم بر تمام فرستادگانت و سپاس بي‌حد تقديم مي‌کنم به پيشگاه بي‌نيازت.

و اما دومين چيزي که در حجة الوداع نظرها را به خود جلب مي‌کند سخنراني قوي و محکمي است که رسول خدا صلي‌الله‌عليه‌وسلم در آن تمام مردم را مخاطب قرار داده، بعد از اتمام رسالت‌شان يک سلسله اصول و قواعد را اعلان مي‌کنند، و در ضمن بر اصولي تأکيد مي‌ورزند که در آغاز دعوت خويش، روزي که تنها و ستمديده بودند و پيروان‌شان کم و مستضعف بودند، آن اصول را اعلان نموده بودند؛ بله! اصول مورد تأکيد پيامبر صلي‌الله‌عليه‌وسلم قواعد ثابتي است که به قلت و کثرت بستگي ندارد، و در جنگ و صلح و شکست و پيروزي، وزمان ثروت و فقر، و هنگام قدرت دشمنان يا ضعف‌شان، تغيير نمي‌کند؛ در حالي که آن چه ما از رهبران دنيا مي‌دانيم چيز ديگري است، ايشان در چنين موقعيت‌هايي در قسمت عقايد و اصول خويش کاملاً دگرگون مي‌شوند، و در هنگام ضعف و قدرت ويژگي‌هاي‌شان با هم مغايرت دارد، در وسايل و اهداف‌شان تغيير مي‌آيد، هنگامي‌ که ضعيف‌اند خلاف واقعيت‌شان تظاهر مي‌نمايند، و شعارهايي را سر مي‌دهند که اصلاً به آن معتقد نيستند، در هنگام ناتواني لباس راهبان را مي‌پوشند، و در زمان قدرت به پوست گرگ مي‌خزند، و تمام اين تفاوت‌ها براي اين است که ايشان رسولان مصلحت طلبي خويش‌اند و آنان رسولان الله متعال؛ و کوه‌ها فاصله است بين کسي که به اطراف مُردار مي‌گردد و آن کسي که در درياهاي نور شناور است، فاصله‌اي بس بعيد است بين کسي که کارگر نفس خود است و کسي که براي انسانيت خويش کار مي‌کند؛ بله! تفاوت بسيار است بين دوستان شيطان و دوستان رحمان:

{اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِيَاؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُمَاتِ أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ} [البقرة:257]

(خداوند متولّي و عهده‌دار [امور] كساني است كه ايمان آورده‌اند. ايشان را از تاريكي‌ها بيرون مي‌آورد و به سوي نور رهنمون مي‌شود. و كساني كه كفر ورزيده‌اند، طاغوت متولّي و سرپرست ايشانند. آنان را از نور بيرون آورده به سوي تاريكي‌ها مي‌كشانند. اينان اهل آتشند و در آنجا جاويدانه مي‌مانند).

 

==============================================================

زندگي پيامبر اسلام (درس‌هاي و اندرزها)

نويسنده: دکتور مصطفي سباعي

مترجم: مسعوده جامي‌الاحمدي

منبع: Islahnet.com

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن
خرید مدرک دیپلم خرید مدرک فوق دیپلم خرید مدرک لیسانس خرید مدرک دکتری خرید مدرک خرید مدرک دانشگاهی قانونی خرید مدرک دانشگاهی مدرک دانشگاهی قانونی مدرک دانشگاهی خرید مدرک معتبر خرید مدرک معتبر دانشگاهی مدرک معتبر مدرک معتبر دانشگاهی مدرک تحصیلی معتبر چگونه مدرک تحصیلی بگیریم از کجا مدرک تحصیلی بگیریم قیمت مدرک تحصیلی سایت خرید مدرک تحصیلی