خانه / مقالات / تزکیه / نام‎های محبوب خداوند مهربان (الجمیل)

نام‎های محبوب خداوند مهربان (الجمیل)

رحمت الله خردنیا

خداوند متعال می‎فرماید:  وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالإِنسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لاَّ يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لاَّ يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لاَّ يَسْمَعُونَ بِهَا أُوْلَـئِكَ كَالأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُوْلَـئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ  (أعراف 180)

یعنی: الله دارای نام‎های نیکی است و شما الله را با آن نام‎های نیک بخوانید.

رسول الله صلی الله علیه و سلم نیز فرموده‎اند: إِنَّ لِلَّهِ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ اسْمًا مِائَةً إِلا وَاحِدًا مَنْ أَحْصَاهَا دَخَلَ الْجَنَّةَ  (متفق علیه)

یعنی: خداوند دارای 99 اسم است که کسی که آنها را بشمارد و به آن عمل کند وارد بهشت می‎شود.

همان‎طور که اشاره شد خداوند دارای اسماء و صفاتی هست که انسان مسلمان بایستی آنها را بشناسد و بفهمد و در مسیر عبودیت از آنها استمداد بطلبد و در حد ممکن در مسیر ربانی شدن، خود را به آنها مزین نماید. در حدیث به این نکته اشاره شده که خداوند 99 اسم و صفت دارد که آنها برای ما معروف و مشخص هستند، اما جمهور علما معتقدند که اسماء و صفات خدا محصور در عدد 99 نیست و خدا اسماء و صفات دیگری هم دارد که ما از آن مطلع نیستیم.

روشن است که انسان مسلمان اگر می‎خواهد خدا را بهتر بشناسد و در نتیجه ایمان مطلوب‎تری نسبت به خدا در خود ایجاد کند، بایستی اسماء و صفات خدا را بفهمد و مصادیق آن را در عالم هستی حتی الإمکان کشف کند و سعی کند در ارتباط با خالق از آنها استمداد بطلبد و در ارتباط با مخلوق، خود را به آنها مزین نماید.

طبیعی است که هر چقدر شناخت ما نسبت به خدا بیشتر باشد، ایمان نیز مطلوب‎تر خواهد بود و شناخت و فهم اسماء و صفات خدا بهترین راه برای شناخت خداست.

در این سلسله سعی می‎شود درباره‎ی برخی از اسماء و صفات خدا مطالبی به رشته تحریر درآید، باشد که گامی در جهت معرفی ذات باری‎تعالی باشد و مقبول درگاهش واقع شود.

یکی از نام‎های محبوب خدای متعال الجمیل است.

نبی رحمت صلی الله علیه وسلم می‎فرماید: لاَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِى قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ كِبْرٍ. قَالَ رَجُلٌ إِنَّ الرَّجُلَ يُحِبُّ أَنْ يَكُونَ ثَوْبُهُ حَسَنًا وَنَعْلُهُ حَسَنَةً. قَالَ: إِنَّ اللَّهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الْجَمَالَ الْكِبْرُ بَطَرُ الْحَقِّ وَغَمْطُ النَّاسِ.

یعنی کسی که مثقال ذره‎ای در قلبش کبر و غرور وجود داشته وارد بهشت نمی‎شود. یکی از اصحاب گفت انسان دوست دارد لباس و کفش و دمپایی‎اش زیبا باشد. پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود: خداوند زیباست و زیبایی را دوست می‎دارد و کبر به معنای پایمال و انکار نمودن حق خدا و مردم است.

شاعر عرب می‎گوید: کن جمیلا تری الوجود جمیلا

زیبا باش و زیبا بیاندیش تا عالم هستی را زیبا ببینی

در عالم زیبایی‎ها همراه خداوند باشید، خداوند زیباست و زیبایی را دوست دارد، تمامی اسماء و صفات خداوند لبریز از زیبایی است: الرحمن، الرحیم، الغفور، الغفار، الودود، الکریم، الحکیم، اللطیف، الخبیر، الجلیل، الجمیل ….

اوامر و احکام خدای عزوجل هم سراسر زیبایست، چرا که وقتی به عمق آن می‎اندیشیم به خوبی در می‎یابیم که نتیجه‎ی نهایی این دستورات، چیزی جزء تربیت انسان‎هایی توسعه یافته و جامعه‎ای مرفه و پیشگام نیست.

خداوندی که زیباست و زیبایی را دوست دارد، از هنر زیبایی در صنعت خلقت هستی و ما فیها نیز به نحو احسن استفاده برده است و در قرآن نیز بدان اشاره نموده است.

درباره‎ی زیبایی خلقت انسان می‎فرماید:

وَصَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ (3 التغابن)

ترجمه: و شما را شكل بخشيده است و شكل‎هاي شما را خوب و زيبا كرده است.

لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ  (4 التین)

ترجمه: ما انسان را (از نظر جسم و روح) در بهترين شكل و زيباترين سيما آفريده ايم.

درباره زیبایی خلقت آسمان می‎فرماید:

إِنَّا زَيَّنَّا السَّمَاء الدُّنْيَا بِزِينَةٍ الْكَوَاكِبِ (6 الصافات)

ترجمه: ما نزديك‎ترين آسمان (به شما) را با زينت ستارگان آراسته ايم.

وَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّمَاء الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ  (5 الملک)

ترجمه: ما آسمان نزديك (به شما) را با چراغ‎هایي (به نام ستارگان) آراسته‎ايم

درباره زیبایی خلقت زمین می‎فرماید:

وَالْأَرْضَ مَدَدْنَاهَا وَأَلْقَيْنَا فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ  (7 قاف)

ترجمه: و زمين را گسترانيده‎ايم، و در آن كوه‎هاي محكم و پابرجایي را فرو افكنده‎ايم، و از هر نوع گياه بهجت‎انگيز و مسرت‎بخش در آن رويانده‎ايم.

درباره زیبایی خلقت حیوانات می‎فرماید:

وَلَكُمْ فِيهَا جَمَالٌ حِينَ تُرِيحُونَ وَحِينَ تَسْرَحُونَ  (6 النحل)

ترجمه: و برايتان در آنها زيبایي است بدان‎گاه كه آنها را (شامگاهان از چرا) باز مي‎آوريد و آن‎گاه كه آنها را (بامدادان به چرا) سر مي‎دهيد.

درباره زیبایی خلقت نباتات می‎فرماید:

وَهُوَ الَّذِيَ أَنزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجْنَا بِهِ نَبَاتَ كُلِّ شَيْءٍ فَأَخْرَجْنَا مِنْهُ خَضِراً نُّخْرِجُ مِنْهُ حَبّاً مُّتَرَاكِباً وَمِنَ النَّخْلِ مِن طَلْعِهَا قِنْوَانٌ دَانِيَةٌ وَجَنَّاتٍ مِّنْ أَعْنَابٍ وَالزَّيْتُونَ وَالرُّمَّانَ مُشْتَبِهاً وَغَيْرَ مُتَشَابِهٍ انظُرُواْ إِلِى ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَيَنْعِهِ إِنَّ فِي ذَلِكُمْ لآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ  (99 الأنعام)

ترجمه: و او كسي است كه از (ابرِ) آسمان، آب (باران) فرو مي‎فرستد، و ما (كه خدائيم، با قدرت سترگ خود) به وسيله آن آب، همه رُستني‎ها را مي‎رويانيم و از رُستني‎ها سبزينه بيرون مي‎آوريم، و از آن سبزينه، دانه‎هاي تنگاتنگ يكديگر، و از شكوفه‎هاي درخت خرما خوشه‎هاي آويزان نزديك بهم و در دسترس، و باغ‎هاي انگور و زيتون و انار پديد مي‎سازيم كه (در شكل و مزه و بو و سود) همگون و يا غيرهمگونند. بنگريد به ميوه نارس و رسيده يكايك آنها، آن‎گاه كه ميوه دادند. بيگمان در اين (گوناگوني دروني و بيروني و تغيير آغاز و انجام ميوه‎ها) نشانه‎ها و دلائل (خداشناسي) است براي كساني كه (حق را مي‎پذيرند و بدان) ايمان مي‎آورند.

درباره زیبایی مال و فرزند می‎فرماید:

الْمَالُ وَالْبَنُونَ زِينَةُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا  (46 الکهف)

ترجمه: دارائي و فرزندان، زينت زندگي دنيايند.

خداوند در قرآن حتی بین استفاده‎ی مادی از اشیاء و لذت بردن از زیبایی‎های آنها ارتباط برقرار کرده و این روش برای ما نیز بایستی الگو باشد و می فرماید:

وَالأَنْعَامَ خَلَقَهَا لَكُمْ فِيهَا دِفْءٌ وَمَنَافِعُ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ * وَلَكُمْ فِيهَا جَمَالٌ حِينَ تُرِيحُونَ وَحِينَ تَسْرَحُونَ (5و6 النحل)

ترجمه: و چهارپايان (چون گاو و شتر و بز و گوسفند) را آفريده است كه در آنها براي شما، وسيله گرما (در برابر سرما، از قبيل پوشيدني و گستردني ساخته از پشم و مويشان) و سودهایي (حاصل از نسل و شير و سواري و غيره) موجود است و از (گوشت) آنها مي‎خوريد (و در حفظ حيات خود مي‎كوشيد) * برايتان در آنها زيبایي است بدان‎گاه كه آنها را (شامگاهان از چرا) باز مي‎آوريد و آن‎گاه كه آنها را (بامدادان به چرا) سر مي‎دهيد.

وَالْخَيْلَ وَالْبِغَالَ وَالْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوهَا وَزِينَةً وَيَخْلُقُ مَا لاَ تَعْلَمُونَ  (8 النحل)

ترجمه: و (خدا) اسب‎ها و استرها و الاغ‎ها را (آفريده است) تا بر آنها سوار شويد و زينتي باشند (كه به دل‎هايتان شادي بخشد، و خداوند) چيزهایي را (براي حمل و نقل و طي مسافات) مي‎آفريند كه (شما هم اينك چيزي از آنها) نمي‎دانيد.

يَا بَنِي آدَمَ قَدْ أَنزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاساً يُوَارِي سَوْءَاتِكُمْ وَرِيشاً وَلِبَاسُ التَّقْوَىَ ذَلِكَ خَيْرٌ  (26 الأعراف)

ترجمه: اي آدميزادگان! ما لباسي براي شما درست كرده‏ايم كه عورات شما را مي‏پوشاند، و لباس زينتي را (برايتان ساخته‎ايم كه خود را بدان مي‎آرائيد. امّا بايد بدانيد كه) لباس تقوا و ترس از خدا، بهترين لباس است.

خداوند در آیات بالا بین استفاده مادی و زینتی از حیوانات و لباس ارتباط برقرار کرده است.

انسان مؤمن بایستی اخلاق خود را به زیبایی آراسته کند، چرا که خداوند در قرآن جمال و زیبایی را به اخلاق و ارزش‎ها ربط داده است و برای ما از صبر جمیل، صفح جمیل، هجر جمیل و سراح جمیل سخن رانده است و فرموده است:

فَصَبْرٌ جَمِيلٌ  (18 یوسف)

ترجمه: و امّا كار من صبر جميل است.

صبر جمیل یعنی صبر نمودن بدون شکایت

وَإِنَّ السَّاعَةَ لآتِيَةٌ فَاصْفَحِ الصَّفْحَ الْجَمِيلَ  (85 الحجر)

و بي‎گمان روز رستاخيز فرا مي‎رسد (و تباهكاران علاوه از مكافات دنيوي، به عذاب و عقاب سخت اخروي گرفتار مي‎گردند) پس (اي پيغمبر!) گذشت زيبائي داشته باش (و بزرگوارانه و حكيمانه به دعوت خود ادامه بده و در برابر اذيّت و آزار كفّار شكيبائي كن).

صفح جمیل یعنی گذشت نمودن و ادامه کار دادن بدون سرزنش و عتاب

وَاصْبِرْ عَلَى مَا يَقُولُونَ وَاهْجُرْهُمْ هَجْراً جَمِيلاً  (10 المزمل)

ترجمه: در برابر چيزهایي كه مي‎گويند شكيبایي كن، و به گونه‎ای پسنديده از ايشان دوري كن.

هجر جمیل یعنی رها نمودن و دوری گزیدن بدون آزار و اذیت

وَسَرِّحُوهُنَّ سَرَاحاً جَمِيلاً  (49 الأحزاب)

ترجمه: و به گونه‎ای محترمانه و زيبایي آنان را آزاد و رها سازيد.

سراح جمیل یعنی رها نمودن بدون گله و شکایت

شاعر عرب دیالوگ یک‎طرفه‎ی دختری  خطاب به خدا را بیان می‎کند و در ادامه به تصحیح این دیالوگ می‎پردازد و می گوید:

گفتگوی دختری با خدا:

خلقت الجـــــــــــمال لنا فــتنة                 وقلت لنا یا عبــــــــاد اتقون

وربی جمیل یحب الجمال                 فکیف عبادک لایعشقون

جمال و زیبایی را به عنوان یک فتنه در ما خلق نموده‎ای و به ما سفارش تقوا هم نموده ای؟

در حالیکه پروردگار من زیباست و زیبایی را دوست دارد، چگونه انتظار دارد بندگانش عاشق زیبایی نشوند؟

جواب شاعر به گفتگوی دختر و تصحیح آن:

خلقت الجـــــــمال لنا رحمـة                 وقلت لنا یا عبـــــــــــــــــــاد اتقون

وربی جمیل یحب الجمال                 جمال التقی لا جمال العیون

جمال و زیبایی را به عنوان نشانه رحمت و محبت در ما خلق نموده‎ای و به ما سفارش تقوا هم نموده ای.

و پروردگار من زیباست و زیبایی را دوست دارد، زیبایی سیرت و باطن را و نه فقط زیبایی صورت و ظاهر

پس شایسته است که انسان مسلمان باطن و ظاهر خود را به صفت زیبایی مزین نماید و نیات و مقاصد، دل و جان، زبان و جوارح و تمامی اقوال و افعال و احوال خود را نیز زیبا و پاک بگرداند.

زیبا باش و زیبا بیندیش تا عالم هستی را زیبا ببینی.

به نقل از سایت تابش

درباره ی اصلاح نت

همچنین ببینید

مطالبی دربارۀ گناهان، توبه و دعا

بدون تردید شریعت اسلام شرایط بندگان و غفلت، کوتاهی و ضعف بشری آنان را در …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *