حدیث و اصول حدیث

نصیحتی پربار

گفـــتار نـبـــوی

عَنْ أَبِی هُرَیْرَهَ رضی الله عنه أَنَّ رَجُلاً قَالَ لِلنَّبِیِّ صلى الله علیه وسلم أَوْصِنِی. قَالَ: «لاَ تَغْضَبْ». فَرَدَّدَ مِرَارًا، قَالَ: «لاَ تَغْضَبْ».رواه البخاری.[۱]

ترجمه: ابوهریره رضی الله عنه می‌گویند: مردی به  رسول الله ـ صلى الله علیه وسلم ـ گفت: مرا توصیه بفرما. رسول الله ـ صلى الله علیه وسلم ـفرمودند: «خشم مگیر، آن مرد  خواسته‌اش را چندین بار تکرار کرد، رسول الله ـ صلى الله علیه وسلم ـ فرمودند: «خشم مگیر».

راوی

نام ابوهریره، عبدالرحمن بن صخر رضی الله عنه و از قبیله‌ی دوس است، وی هم‌زمان با غزوه‌ی خیبر در سال هفتم هجری مسلمان شد و از آن پس همواره با رسول الله ـ صلى الله علیه وسلم ـ همراه بود؛ رسول الله ـ صلى الله علیه وسلم ـ برای او و مادرش چنین دعا فرمودند: «اللَّهُمَّ حَبِّبْ عُبَیْدَکَ هَذَا ـ یَعْنِی أَبَا هُرَیْرَهَ ـ وَأُمَّهُ إِلَى عِبَادِکَ الْمُؤْمِنِینَ وَحَبِّبْ إِلَیْهِمْ الْمُؤْمِنِینَ» [رواه مسلم]؛ و از این جاست که ابوهریره رضی الله عنه محبوب همه‌ی مؤمنان است. ابوهریره رضی الله عنه ۵۳۷۴ حدیث از رسول الله ـ صلى الله علیه وسلم ـ روایت نموده که ۳۲۵ حدیث در صحیح بخاری و مسلم آمده است، وی در سال ۵۷ هجری در مدینه از دنیا رفت و در قبرستان بقیع به خاک سپرده شد. رضی الله عنه وأرضاه.

شـــرح

خشم مگیر

مسلمان باید خود را به فضایل اخلاقی و صفات پسندیده بیاراید؛ صفاتی مانند: بردباری، حیا، جوانمردی، گذشت و بخشش و غیره. هر چند یک مسلمان با فضایل و مکارم اخلاق بیش‌تر آراسته شود، به همان مقدار نزد مردم محبوب‌تر و به خداوند نزدیک‌تر خواهد بود. در این حدیث رسول الله ـ صلى الله علیه وسلم ـ در پاسخ مردی که از ایشان طلب نصیحت کرده بود، جمله‌ای بسیار کوتاه، البته بسیار گویا و پر محتوا فرمودند، با این که آن مرد خواسته‌اش را چندین بار دیگر تکرار نمود، اما رسول الله ـ صلى الله علیه وسلم ـ باز هم فرمودند: «خشم مگیر». به راستی که این جمله بسیار جامع و پرمحتواست؛ زیرا خشم باعث و اساس بسیاری از کارهای ناشایسته است و انسان را به فریاد کشیدن، نا سزا گفتن و بسا به ضرب و شتم و تعدی به دیگران وا می‌دارد، حقا هر کسی از خشم خود جلوگیری کند، بسیاری از رذایل و بدی‌ها را از خود دور ساخته و بسیاری از خوبی‌ها و مکارم را برای خود رقم زده است.

خشم نگرفتن بدان معناست که انسان خصلت‌های پسندیده‌ای را که مانع خشم می‌شوند در خود ایجاد کند و خود را به بردباری، حیا، تواضع و فروتنی، گذشت و بخشش و امثال آن عادت دهد تا به وسیله‌ی آن بتواند بر خشم خود غالب آید و یا این که هر گاه خشم گرفت خود را کنترل کند و از هر گونه اقدامی شتابزده و نسنجیده پرهیز کند. رسول الله ـ صلى الله علیه وسلم ـ فرمودند: «لَیْسَ الشَّدِیدُ بِالصُّرَعَهِ، إِنَّمَا الشَّدِیدُ الَّذِی یَمْلِکُ نَفْسَهُ عِنْدَ الْغَضَبِ»[۲]؛ «قهرمان به مغلوب کردن حریف هنگام کشتی نیست، قهرمان کسی است که هنگام خشم خود را کنترل کند».

نه مرد است آن به نزدیک خردمند/ که با پیل دمان پیکار جوید

بلی مرد آن کس است از روی تحقق/ که چون خشم آیدش باطل نگوید

فرو بردن خشم

فرو بردن خشم یک فضیلت است و خداوند متعال کسانی را که خشم خود را فرو می‌برند ستوده است: «وَالْکَاظِمِینَ الْغَیْظَ وَالْعَافِینَ عَنِ النَّاسِ وَاللَّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ« [آل عمران: ۱۳۴]؛ «… بهشت برای پرهیزگاران آماده شده است آنان که … و خشم خود را فرو می‌برند و از خطای مردم در می‌گذرند و خداوند نیکوکاران را دوست دارد».

رسول الله ـ صلى الله علیه وسلم ـ برای فرو نشاندن خشم راه‌کارهایی را به ما آموخته است که با استفاده از آن انسان قادر خواهد بود که خشم خود را کنترل کند و از عواقب و پیامدهای شوم آن جلوگیزی نماید؛ مثلاً:

الف) به زبان آوردن:«أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیمِ»؛ روزی دو نفر در حضور رسول الله ـ صلى الله علیه وسلم ـ با هم‌دیگر درگیر شدند، یکی از آنان به شدت خشم رفته بود و آن دیگری را دشنام می‌داد، رسو ل الله ـ صلى الله علیه وسلم ـ فرمودند: «إِنِّی لأَعْلَمُ کَلِمَهً لَوْ قَالَهَا لَذَهَبَ عَنْهُ مَا یَجِدُ، لَوْ قَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیمِ»[۳]؛ « من جمله‌ای می‌دانم که اگر آن را بگوید، خشم او فروکش می‌کند، بگوید: أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیمِ».

ب) تغییر حالت؛ مثلاً: اگر در حالت خشم ایستاده است، بنشیند؛ زیرا در آن صورت احتمال بروز کاری نسنجیده بعیدتر و دشوارتر است؛ رسو ل الله ـ صلى الله علیه وسلم ـ فرمودند: «إِذَا غَضِبَ أَحَدُکُمْ وَهُوَ قَائِمٌ فَلْیَجْلِسْ»[۴].

ج) سکوت؛ با سخن گفتن هنگام عصبانیت، خشم انسان بیش‌تر می‌گردد و در آن هنگام سخنانی می‌گوید که در حالت عادی آن سخنان را نمی‌پسندد. رسول الله ـ صلى الله علیه وسلم ـ برای جلوگیری از شدت خشم و عدم پشیمانی فرمودند: «إِذَا غَضِبَ أَحَدُکُمْ فَلْیَسْکُتْ»[۵]؛ «هرگاه کسی  از شما عصبانی شد، سکوت کند».

خشم پسندیده

اگر خشم به خاطر اموری دنیوی و انتقام باشد، نکوهیده است و مسلمان باید از آن پرهیز کند، اما اگر خشم به خاطر خداوند متعال و دفاع از شعایر دینی و مقدسات اسلامی باشد، کاری است پسندیده و قابل قبول، و بلکه لازم و حتمی؛ رسول الله ـ صلى الله علیه وسلم ـ  نیز این گونه بوده‌اند، هیچگاه برای خود انتقام نمی‌گرفتند، اما اگر حرمت‌های الهی هتک می‌شد، آن‌گاه دیگر چیزی جلوی خشم رسول الله ـ صلى الله علیه وسلم ـ را نمی‌گرفت.[۶]

پـیـــام‌هـــای نـبـــوی

۱- از بزرگان و فرزانگان بخواهید تا شما را نصیحت کنند.

۲- خشم سرآمد بسیاری از رذایل است، از آن بپرهیزید.

۳- بر آنچه برای مخاطب شما مفید و مثمر ثمر است، تاکید کنید.

پی نوشت ها:

[۱] بخاری، کتاب الادب. باب: الحذر من الغصب (۵۷۶۵).

[۲] بخاری (۶۱۱۴)،‌ مسلم (۲۶۰۹).

[۳] بخاری (۶۱۱۵)، مسلم (۲۶۱۰).

[۴] ابوداود (۴۷۸۲).

[۵] مسند احمد (۲۳۹/۱).

[۶] بخاری (۶۱۲۶)، مسلم (۲۳۲۷).

نویسنده: عبدالقدوس دهقان

منبع: سنت آنلاین

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن
خرید مدرک دیپلم خرید مدرک فوق دیپلم خرید مدرک لیسانس خرید مدرک دکتری خرید مدرک خرید مدرک دانشگاهی قانونی خرید مدرک دانشگاهی مدرک دانشگاهی قانونی مدرک دانشگاهی خرید مدرک معتبر خرید مدرک معتبر دانشگاهی مدرک معتبر مدرک معتبر دانشگاهی مدرک تحصیلی معتبر چگونه مدرک تحصیلی بگیریم از کجا مدرک تحصیلی بگیریم قیمت مدرک تحصیلی سایت خرید مدرک تحصیلی