فکر و دعوت

نژاد و زبان دو نشانۀ الهی و تعارف اقوام با یکدیگر از منظر قرآن

نویسنده: محمد احمدیان

دعوت قرآن به تعارف قبایل

توجه قرآن به اشتراکات قومی بر اساس زبان، نژاد، وطن، رنگ و محدودیت وطن نیست و این کره خاکی بسیار بزرگ تر از آن است که در دایره یک نژاد آن را محدود نمود؛ بلکه وسعت زمین و توسعه حیات انسانی می طلبد که در روی زمین نژاد ها، زبان ها، و رنگ های مختلف قبیله ای در چهار چوب مرزی محدود به نام جغرافیا قرار گیرند. اما اختلاف زبان و نژاد و مرز جغرافیایی، نباید مایه ی تفرق و دشمنی آنان گردد. تأکید قرآن بر این است که با وجود این اختلافات و تمایزات و مرز های جغرافیایی، تعارف و شناخت همدیگر، و رعایت حقوق همدیگر یک اصل مسلم و ضروری است. در واقع می توان گفت هم چنان که از پدر و مادری فرزندانی متولد شده و پس از بزرگ شدن جدا و مستقل زندگی می کنند؛ ولی در اصل بادرند، و از یک پدر و مادر متولد شده اند؛ تمام قبایل و شعب هم، برادر همدیگرندو از یک پد رو مادر به نام ” آدم و حوا” خلق شده اند؛ و در گهواره ای زمین پرورش یافته اند. برای همین در قرآن واژه ی قوم که وجه تمایز بین اقوام را را می رساند؛ مطرح می شود. خداوند با وجود این، ” امت ” را محور قرار داده؛ چون امت در بر گیرنده ی عشیره، شعب و قبیله است و تمام انسان ها را اعم از مؤمن و غیر مؤمن، با هر زبان، نژاد، رنگ پوست، و مرز جغرافیایی مورد خطاب قرار می دهد که ای مردم شما برادر همدیگر هستید و حقوق همدیگر را رعایت کنید؛ و این برادری نقطه مشترک و واحدی منتهی می گردد؛ آن هم پدر و مادر مشترک است؛ اگر چه زبان مختلف، نژاد ها مختلف، و محل زندگی آن ها متفاوت باشد.

” يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن ذَكَرٍ وَأُنثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ ” حجرات/۱۳

” اى مردم ما شما را از مرد و زنى آفريديم و شما را ملت ملت و قبيله قبيله گردانيديم تا با يكديگر شناسايى متقابل حاصل كنيد در حقيقت ارجمندترين شما نزد خدا پرهيزگارترين شماست بى‏ترديد خداوند داناى آگاه است “

شعوب جمع شعب، جمع عظیمی از مردم که دارای اصل واحدی بوده و قبیله از آن منشعب می گردد. قبیله قبیله بودن، مانع عدم شناخت و ضایع شدن حقوق برادری نگردد. پس اول ” تعارف ” یعنی همدیگر را شناختن، و سپس شناخت حقوق همدیگر و رعایت آن، و این امر مهم حاصل نمی شود؛ مگر برای کسانی که از خداوند ترسیده و مسیر تقوا در پیش گیرند. در واقع ضایع کنندگان حقوق بین قبایل و شعب، کسانی بوده اند که در مسیر تقوی گام بر نداشته اند.

رنگ زبان، دو نشانه از نشانه های الهی

خداوند در سوره روم به طور متوالی در شش آیه، آیات و نشانه های بزرگ در نظام هستی را معرفی می کند؛ از خلقت انسان گرفته تا خلقت آسمان ها و زمین، روز، شب، آرامش انسان در شب و تلاش او در روز و نزول باران و اطاعت آسمان و زمین از دستورات او در جملات کوتاه و معنی دار به عنوان آیات الهی بیان می کند، که هر کدام از آن ها داستان طولانی و قصه ای بس دراز است، و بعد از بیان نشانه هاو آیات، انسان ها را با کلمات اهل تفکر، اهل علم و صاحب خردمورد خطاب قرار می دهد.

یکی از این آیات الهی که در بین آیان و نشانه های عظیم هستی و همزمان با دو نشانه بزرگ در هستی، یعنی آسمان ها و زمین مطرح می شود، اختلاف “زبان” و ” رنگ” است. طرح این موضوع در قرآن بیانگر این است که؛ اختلاف در زبان، و تنوع در زبان و گسترش زبان ها و توپسعه دامنه ی ادبیات و فرهنگ ها، نشانه و آیات الهی است. این نشانه جایگاه والا و محترمی نزد پروردگار دارد. هم چنین اختلاف در رنگ، بعد از زمین در آیه آمده است نشانه ای است که رابطه ای مستقیم با زمین و پوسته ی زمین و رنگ و خاک در مکان های مختلف در طبیعت های مختلف دارد. چون هر گوشه ای از زمین آب و هوا، طبیعت مختلف و ویژه ای دارد؛ و تغیر رنگ و تنوع در رنگ در زمین چیزی مشهود و آشکار است در جایی که در مادر زمین و محل پرورش انسان اختلاف رنگ باشد؛ در انسان امری طبیعی ، و برگرفته از این طبیعت مادری است و این ها همه نشانه ی خداوند است. اما این اختلاف در زبان و رنگ، نباید باعث جدایی، تفرقه، تضییع حقوق و کم ارزشی انسان ها قرار گیرد.

هم چنان که نزد خداوند محترم است، باید نزد انسان ها هم مورد حرمت قرار گیرد. و حرمت و ارزش آن ها، محترم شمردن و رعایت حقوق آن ها است. اما چه کسانی ین آیات را درک نموده و برای آن ارزش قایل هستند؟ کسانی که دانشورند، اهل علم و فضل اند، یعنی نشانه های الهی را در زمین تنها علما درک می کنند.

” وَمِنْ آيَاتِهِ خَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافُ أَلْسِنَتِكُمْ وَأَلْوَانِكُمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّلْعَالِمِينَ “

” و از نشانه‏هاى [قدرت] او آفرينش آسمانها و زمين و اختلاف زبانهاى شما و رنگهاى شماست قطعا در اين [امر نيز] براى دانشوران نشانه‏هايى است “

درذیل آیه ۲۲ سوره روم، تفسیر روح المعانی می گوید: “قرار دادن دو نشانه الهی ” ” زبان و رنگ ” در ردیف آیات آفاقی آسمان ها و زمین بیانگر حقیقتی است، که آن هم اعلان استقلال آیات الهی از همدیگر است”[۱] یعنی هر کدام از آیات الهی رسالتی مستقل دارند. دو نشانه آسمان و زمین با اراده و فرمان الهی در راستای نقش در نظر گرفته بدون دخالت بشریت به رسالت خویش عمل می کنند؛ ولی ” رنگ و زبان” هر چند آیات و نشانه های الهی هستند و در کفه دیگر ترازوی خلقت در مقابل آسمان ها و زمین قرار دارند، ولی ارزش گذاری و حرمت برای این دو نشانه الهی به انسان ها واگذار شده است؛ و درک این ارزش گذاری تنها بر عهده ی عالمان است؛ زیرا ” زبان” یکی از بارز ترین ارزش های فرهنگی هر قوم و ملت است.

جامعه شناسان ” زبان” را در صدر جدول ارزش های فرهنگی قرار می دهند. آنتونی گیدنز می گوید: هیچ کسی انکار نمی کند که داشتن ” زبان” یکی از مشخص ترین ویژگی های فرهنگی انسان است، که در همه ی فرهنگ ها یافت می شود.[۲]

————————————————————————————————————————

منبع : اسلام و ملیت از منظر قرآن و سنت / مؤلف: محمد احمدیان / نشر احسان

[۱] الوسی، روح المعانی ، دار الحدیث القاهره، جلد ۲۱، ص۴۳

[۲] گیدنز آنتونی، جامعه شناس، منوچهر صبوری، نشر نی، ص۶۴٫

 

سایت تابش

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن
خرید مدرک دیپلم خرید مدرک فوق دیپلم خرید مدرک لیسانس خرید مدرک دکتری خرید مدرک خرید مدرک دانشگاهی قانونی خرید مدرک دانشگاهی مدرک دانشگاهی قانونی مدرک دانشگاهی خرید مدرک معتبر خرید مدرک معتبر دانشگاهی مدرک معتبر مدرک معتبر دانشگاهی مدرک تحصیلی معتبر چگونه مدرک تحصیلی بگیریم از کجا مدرک تحصیلی بگیریم قیمت مدرک تحصیلی سایت خرید مدرک تحصیلی