صحابه و اهل‌بیت

نگاهی به زندگانی حضرت طلحه رضی الله عنه

نویسنده: محمّد دهواری
حمد و سپاس پروردگاری را که برای راهنمایی بشر، پیامبر از جنس خودشان مبعوث کرد و هزاران درود و سلام بر آن پیامبر که مکارم اخلاق را به پایان رسانید و برای ادامه‌ی راه خود، جانشینان لایقی تربیت کرد. اما بعد: قبل از پرداختن به بیان حالات زندگی حضرت طلحه رضی الله عنه باید گروه صحابه را شناخت.

حافظ ابن حجر عسقلانی در ”الإصابه فی تمییز الصحابه“ صحابی را این‌گونه تعریف می‌کند: «الصحابی من لقی النبی صلى الله علیه وسلم مؤمناً به ومات على الإسلام» (۱/ ۷)؛ صحابی کسی است که پیامبر خدا صلى الله علیه وسلم را در حالی که به او ایمان آورده، دیده و با ایمان از دنیا رفته است.

آری؛ صحابه کسانی هستند که گفته‌های آخرین پیامبر الهی صلى الله علیه وسلم را شنیدند، احوال او را با چشمان خود دیده و به مردمان بعد از خود رساندند. گروهی هستند که پروردگار متعال آنها را برای همراهی پیامبرش برگزید و آنها را مددکاران اهداف رسالت قرار داد؛ چنان‌که در قرآن کریم می‌فرماید: ﴿یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ حَسْبُکَ اللهُ وَمَنِ اتَّبَعَکَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ﴾ [انفال: ۶۴]؛ «ای پیامبر! خداوند تو را و کسانی از مؤمنان را که از تو پیروی کرده‌اند؛ (از شر دشمنان) کفایت می‌کند.»

صحابه بعد از پیامبر صلى الله علیه وسلم جانشینان راستین او قرار گرفتند؛ خداوند در جای جای قرآن فضایل ایشان را بیان داشته و از آنان اعلان رضایت نموده است و پیامبر علیه السلام هم ایشان را بهترینِ مردم معرفی کرده است: «خَیْرُ النَّاسِ قَرْنِی»؛ بهترین مردم، مردمِ زمانه‌ی من هستند.

اما قطع نظر از آیات و احادیث، حالت خود آنان نیز گویای کرامت درونی آنهاست؛ زمانی اسلام آوردند که آن جرمی بس بزرگ محسوب می‌شد و قبول شهادتین به معنای قطع تمام ارتباطات قومی، خویشاوندی و منطقه‌ای بود؛ شکنجه، ترک وطن، قتل، اتهام و هزاران سختی دیگر در انتظار یک مسلمان بود.

حضرت سیدنا طلحه رضی الله عنه

یکی از آن رادمردان بزرگ صحابه، سیدنا طلحه بن عبیدالله رضی الله عنه است. نسب حضرت طلحه در جد هفتم به پیامبر صلى الله علیه وسلم وصل می‌شود. کُنیه‌ی ایشان ابومحمد است. او یکی از عشره‌ی مبشره (بشارت داده شدگان به بهشت) است و از نخستین کسانی است که مسلمان شد.

مادر ایشان صعبه بنت عبدالله حضرمی خواهر علاء حضرمی است که او هم به نعمت اسلام مشرف گردید.

اوصاف ظاهری

صورت مبارک ایشان زیبا و رنگ چهره‌اش سفید مایل به سرخی بود. قدّش میانه و مایل به کوتاهی بود. سینه‌اش گشاد و ابروان باریکی داشت. موهای سفیدش را رنگ نمی‌کرد.

اسلام آوردن حضرت طلحه از زبان خودش

حضرت طلحه رضی الله عنه می‌گوید: هنگامی که من برای تجارت به شام رفته بودم، در بازار بُصرىٰ راهبی فریاد برآورد: از این کاروانیان بپرسید: آیا کسی از اهالی حرم در میانشان هست؟

من گفتم: بله؛ من از اهالی مکه هستم.

راهب پرسید: آیا احمد ظهور کرده است؟

گفتم: احمد کیست؟

گفت: فرزند عبدالله بن عبدالمطلب؛ این ماه، زمان مبعوث شدن اوست و او آخرینِ پیامبران است، در شهر مکه ظهور می‌کند و به مکانی که دارای سنگلاخ و درخت خرماست، هجرت می‌کند. پس بر تو لازم است هر چه سریع‌تر خود را به او برسانی.

این سخنان راهب در دل من جای گرفت و به سرعت رهسپار مکه شدم. وقتی بدانجا رسیدم، از مردم پرسیدم: آیا در زمانی که من نبودم، اتفاق جدیدی رخ داده است؟

گفتند: بله؛ محمّد امین ادعای نبوت کرده و ابوبکر هم از او پیروی می‌کند.

من پیش ابوبکر رفتم؛ او مرا با خود به خدمت پیامبر صلى الله علیه وسلم برد و من ایمان آوردم و داستان راهب را برای ایشان تعریف کردم. (الإصابه: ۲/ ۲۲۹)

تحمل سختی‌ها در راه اسلام

وقتی که حضرت طلحه رضی الله عنه اسلام خود را آشکار کرد، قریش او را همانند مسلمانان دیگر تحت آزار و اذیت قرار داد.ابن اثیر می‌نویسد: زمانی که طلحه و ابوبکر رضی الله عنهما اسلام آوردند، نوفل بن خویلد – و در روایتی: عثمان برادر طلحه – این دو بزرگوار را گرفته و با هم به یک ریسمان محکم بست تا نتوانند نماز بخوانند. به همین دلیل ابوبکر و طلحه رضی الله عنهما را قرینین می‌گویند. اما زمانی که نوفل برگشت، دید ریسمان آنان باز است و دارند نماز می‌خوانند! (أسد الغابه: ۳/ ۸۶)

از آنجایی که مسلمانان به هنگام ایمان آوردن، خویشاوندان خود را از دست می‌دادند، پیامبر خدا صلى الله علیه وسلم در میان خود صحابه پیمان برادری برقرار می‌کرد تا همانند دو برادر یار و یاور هم باشند. از این رو در مکه‌ی مکرمه میان طلحه و زبیر رضی الله عنهما و در مدینه میان طلحه و ابوایوب انصاری رضی الله عنهما پیمان برادری بست. (الإصابه)

رشادتها و دفاع از پیامبر اسلام صلى الله علیه وسلم

حضرت طلحه رضی الله عنه همانند دیگر یاران پیامبر صلى الله علیه وسلم، بعد از ایمان آوردن یکی از مدافعان دین خدا و پیامبرش قرار گرفت و در این راه از فدا کردن هیچ چیزی دریغ نورزید. در تمام جنگها با آن‌حضرت صلى الله علیه وسلم همراه بود و ایشان را لحظه‌ای تنها نگذاشت. در جنگ بدر بدین علت حضور نداشت که پیامبر صلى الله علیه وسلم به او مأموریت داده بود که برای تجسس به راههای شام برود. هنگامی که از مأموریتش برگشت، پیامبر صلى الله علیه وسلم سهم او را از غنایم پرداخت. حضرت طلحه رضی الله عنه پرسید: سهم من از ثواب چه می‌شود؟ فرمودند: «وَأَجْرُکَ»؛ یعنی اجر تو هم مثل سهمت از غنایم محفوظ است. (أسد الغابه)

در جنگ احد چنان کارنامه‌ی درخشانی از خود به جا گذاشت که گویی تمام جنگ احد را به خود اختصاص داده بود؛ کوه احد شاهد رشادتها و دلاوری‌های اوست؛ قطره‌های خونی که از دست مبارک او به هنگام دفاع از پیامبر خدا صلى الله علیه وسلم می‌چکید، گویای محبت درونی او با پیامبر خدا صلى الله علیه وسلم است. در جنگ احد زمانی که مسلمانان به ظاهر متحمل شکست شدند و اطراف پیامبر صلى الله علیه وسلم خالی ماند، رسول خدا صلى الله علیه وسلم از آن چند نفری که در کنار او بودند، بر مرگ بیعت گرفت و آنان یکی بعد از دیگری خود را در مقابل ایشان فدا می‌کردند. حضرت طلحه رضی الله عنه نیز یکی از آنان بود که دست خود را در مقابل تیرها و شمشیرهای کفار سپر کرده بود تا به حضرت رسول صلى الله علیه وسلم اصابت نکنند. در همین معرکه بود که دست او شل شد؛ زمانی که تیر به دست ایشان اصابت کرد، پیامبر صلى الله علیه وسلم فرمود: «اگر در این هنگام بسم الله می‌گفتی، در همین دنیا خانه‌ای را که خداوند در بهشت برایت آماده کرده است، می‌دیدی.» (الإصابه)

در روایت طبرانی آمده است: «اگر بسم الله می‌گفتی، فرشتگان تو را به آسمان بلند می‌کردند، به گونه‌ای که همه تو را می‌دیدند.» (المعجم الکبیر: ۱/ ۱۱۶)

در جنگ احد بود که پیامبر صلى الله علیه وسلم ایشان را ”طلحه الخیر“ نام نهاد. از خودِ ایشان آورده‌اند که: پیامبر صلى الله علیه وسلم مرا در جنگ احد ”طلحه الخیر“ و در جنگ عشره ”طلحه الفیاض“ و در واقعه‌ی حنین ”طلحه الجود“ نام گذاشت.

ابن اسحاق آورده است: پیامبر صلى الله علیه وسلم در جنگ احد می‌خواست بر صخره‌ای بالا برود، اما از آنجایی که دو زره بر تن داشت، نتوانست بالا برود، اینجا بود که حضرت طلحه رضی الله عنه خود را زیر قدمهای مبارک ایشان قرار داد تا بر صخره بالا رود و پیامبر صلى الله علیه وسلم فرمود: «أَوْجَبَ طَلْحَهُ»؛ طلحه بهشت را بر خود واجب کرد.

فضایل

۱- حضرت طلحه رضی الله عنه یکی از آن ده نفری است که پیامبر صلى الله علیه وسلم به آنان مژده‌ی بهشتی بودند را دادند. (ترمذی)

۲- حضرت علی مرتضىٰ رضی الله عنه می‌فرماید: من با گوش‌های خود شنیدم که رسول خدا صلى الله علیه وسلم فرمودند: «طلحه و زبیر در بهشت همسایگان من هستند.» (تحفه الأحوذی: ۱/ ۲۴۲)

۳- حضرت جابر رضی الله عنه از رسول الله صلى الله علیه وسلم روایت می‌کند که: «هر کس می‌خواهد به شهیدی نگاه کند که بر زمین راه می‌رود، طلحه بن عبیدالله را بنگرد.»

از اینجاست که لقب شهید زنده را از آنِ خود کرد.

شهادت

در ماه جمادى الأولى سال ۳۶ هجری جنگ جمل در گرفت که به صورت ناخواسته دو گروه بزرگ از مسلمانان را رویاروی هم قرار داد. حضرت طلحه رضی الله عنه نیز در این جنگ شرکت داشت؛ اما هنگامی که حضرت علی مرتضىٰ رضی الله عنه با او سخن گفت و از فضایل او چیزی به میان آورد. او هم از جنگ کناره گرفت و از صفوف مبارزان بیرون شد که ناگاه تیری به پایش خورد. پایش بر اثر آن تیر چنان زخم برداشت که اگر آن را می‌بستند، ورم می‌کرد و اگر بازش می‌کردند، خون جریان می‌یافت و همین زخم هم سبب شهادت ایشان گردید – رحمه الله تعالىٰ -. (الإصابه)

حافظ ابن عساکر سخن شعبی را آورده است که وقتی حضرت علی رضی الله عنه جسد مبارک حضرت طلحه رضی الله عنه را دید که در صحرا بر زمین افتاده است، از مرکب خویش پایین آمده و خاک را از صورت او پاک کرد و گفت: «ای ابومحمّد! بر من بسیار گران می‌آید که تو را این‌گونه ببینم که در صحرا به زیر ستارگان آسمان بر زمین افتاده‌ای؛ از غم و اندوه درونم فقط به خدا شکایت می‌کنم.»

سپس دست حضرت طلحه رضی الله عنه را گرفته و باربار بوسه می‌داد و می‌فرمود: «این همان دستی است که مصایب را از رسول خدا صلى الله علیه وسلم دفع می‌کرد.»

باز فرمود: «کاش من بیست سال قبل وفات می‌کردم و چنین صحنه‌ای را نمی‌دیدم.»

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن
خرید مدرک دیپلم خرید مدرک فوق دیپلم خرید مدرک لیسانس خرید مدرک دکتری خرید مدرک خرید مدرک دانشگاهی قانونی خرید مدرک دانشگاهی مدرک دانشگاهی قانونی مدرک دانشگاهی خرید مدرک معتبر خرید مدرک معتبر دانشگاهی مدرک معتبر مدرک معتبر دانشگاهی مدرک تحصیلی معتبر چگونه مدرک تحصیلی بگیریم از کجا مدرک تحصیلی بگیریم قیمت مدرک تحصیلی سایت خرید مدرک تحصیلی