خانه / مقالات / تزکیه / چگونگی رهایی از اخلاق بد

چگونگی رهایی از اخلاق بد

اخلاق خوب سنگین‌ ترین چیز در ترازوی اعمال روز قیامت است و خوش ‌اخلاق ‌ترین مردم نزدیک‌ ترین‌ شان به رسول الله صلی الله علیه وسلم از نظر جایگاه در روز قیامت خواهد بود.

از جابر روایت شده که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: {إِنَّ مِنْ أَحَبِّکُمْ إِلَیَّ وَأَقْرَبِکُمْ مِنِّی مَجْلِسًا یَوْمَ الْقِیَامَةِ أَحَاسِنَکُمْ أَخْلَاقًا}. “همانا محبوب ‌ترین شما نزد من و نزدیک ‌ترین ‌تان به من از نظر جایگاه در روز قیامت خوش اخلاق ‌ترین‌ های شماست”. روایت ترمذی و آن را صحیح دانسته است. همچنین آلبانی آن را در “صحیح سنن الترمذی” صحیح گفته است.

و از عبد الله بن عمرو از رسول الله صلی الله علیه وسلم روایت شده که فرمودند: {إِنَّ خِیَارَکُمْ أَحَاسِنُکُمْ أَخْلَاقًا}  “بهترین شما خوش اخلاق ‌ترین ‌های شماست”. بخاری و مسلم.

امام نووی رحمه الله می ‌فرماید:

“این حدیث شامل تشویق به اخلاق نیک و بیان فضیلت صاحب آن است و [همچنین] آنکه این صفت پیامبران الله متعال و اولیای اوست.

حسن بصری می ‌گوید: حقیقت اخلاقِ نیک بذل خیر، دست نگه داشتن از آزار و اذیت و بشاش بودن چهره است.

قاضی عیاض می ‌گوید: آن مخالطت با مردم با زیبایی و بشارت و محبت و دلسوزی در حق آنان و تحمل‌ و شکیبایی و صبر با آنان در چیزهایی است که دوست داشتنی نیست و ترک تکبر و گردن‌ فرازی بر آنها و دوری از تندی و خشم و مواخذه است”.

اما نیک گرداندن اخلاق و تهذیب آن از طریق این وسائل ممکن است:

ـ شناخت فضایل اخلاق نیک و پاداش مترتب بر آن در دنیا و آخرت.

ـ شناخت بدی‌ها و پیامدهای بدِ اخلاق ناپسند و مجازات و تاثیر ناگوار آن.

ـ مطالعه ی سیرت سلف و احوال صالحان.

ـ دوری از خشم و مزین ساختن خود به صبر و تمرین بر آرامش و عدم عجله.

ـ نشست و برخاست با انسان‌ های خوش اخلاق و دوری از هم ‌نشینی با بداخلاقان.

ـ تمرین نفس بر اخلاق نیک و عادت دادن و مجبور ساختنش به آن و صبر بر این تمرین.

و در پایان: دعا و درخواست از الله متعال برای نیکو گرداندن اخلاق و یاری خواستن از او در این زمینه. یکی از دعاهای رسول الله صلی الله علیه وسلم چنین بود که: {“اللهُمَّ أَحْسَنْتَ خَلْقِی ، فَأَحْسِنْ خُلُقِی” روایت احمد}. “بارالها! خلقت مرا نیکو ساختی پس اخلاق مرا نیز نیکو گردان”. محققان مسند احمد و آلبانی در “صحیح الجامع” آن را صحیح دانسته اند. 

اما اگر مسلمان یک جا پایش لغزید و رفتار بدی از خود نشان داد باید سریع عذرخواهی کند و بدی خود را جبران کند و عزم بر بهتر کردن اخلاقش نماید.

مسلمان هرگاه سعی در بهتر کردن اخلاقش می‌ نماید این را برای اجرای دستور الله تعالی و خشنودی او و اقتدا به رسول الله صلی الله علیه وسلم انجام می‌ دهد، مانند دیگر عبادات، و بخاطر تعریف و تمجید مردم چنین نمی ‌کند تا ثوابش باطل شود و بخاطر ریاکاری ‌اش مستحق مجازات شود.

همانطور که مسلمان در تمام عباداتش برای اخلاص تلاش می‌ کند، به همان صورت هنگام تصحیح اخلاقش همیشه امر الله و حساب و کتاب و ترازوی اعمال و بهشت و دوزخ را در نظر می ‌گیرد و این را می داند که مردم به او سود و زیانی نخواهند رساند.

بنابراین یاد آخرت از مهم ‌ترین وسائلی است که مسلمان را برای اخلاص یاری می ‌رساند.

همچنین باید به این نکته توتجه داشته باشیم که بدی در حق پدر و مادر از گناهان کبیره به شمار می آید و شخص «عاق» در دنیا و آخرت رستگار نمی ‌شود.

بر مرد و زن مسلمان واجب است که در حق والدین احسان کامل را ادا کنند و به هر روش ممکن در حقشان نیکی کنند و از خشمگین کردن و نافرمانی و عقوق آنان دوری گیرند.

از جمله مواردی که در امر نیکی به والدین یاری می ‌رساند:

ـ شناخت حق والدین و فضل آنان که چگونه در راه تربیت فرزندان و فراهم ساختن یک زندگی راحت برایشان تلاش می ‌کنند.

ـ شناخت نصوص شرعی وارد شده درباره تشویق به نیکی در حق پدر و مادر و ترغیب به آن، و همچنین نصوص وارد شده در زمینه‌ ی ترهیب و تهدید نسبت به عقوق والدین و شناخت تاثیر آن و جزای دنیوی و اخروی ‌اش.

ـ شناخت این مساله که نیکی در حق والدین از بزرگترین اسبابِ به دست آوردن نیکی فرزندان است و بدی در حق آنان از بزرگترین عوامل بدی فرزندان خود فرد در حقش خواهد بود.

ـ نگاه به سیرت سلف صالح و نیکی آنان در حق پدران و مادران‌ شان.

ـ خواندن کتاب‌ ها و نوشته‌ هایی درباره‌ ی نیکی و بدرفتاری با پدر و مادر و شنیدن دروس شرعی در این باره.

ـ هدیه و سخن نیک و چهره‌ ی بشاش و دعای بسیار و ستایش نیک از بزرگترین اسباب کمک کننده در این زمینه است.

والله اعلم.

برگرفته از: https://islamqa.info با اندکی تصرف

ام احمد

درباره ی اصلاح نت

همچنین ببینید

نام‎های محبوب خداوند مهربان(الستیر)

رحمت الله خردنیا خداوند متعال می‎فرماید:  وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالإِنسِ لَهُمْ قُلُوبٌ …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *