اخلاق و تربیت

کار پرورشی، اندرزگویی یا ساختارسازی؟!

نویسنده: جلیل بهرامی نیا

پرورشکاری نیز یکی از آن زمینه هایی است که کسی خود را درباره اش نیازمند تفکر و تخصص نمی داند و صورت گذرگاهی عمومی یافته است که هر کس، در آن وارد و فعال می شود؛چندی پیش به نشستی در باب چگونگی تربیت نسل جوان دعوت شده بودم؛بنا به حساسیتی که دارم با دقت به بیانات حاضران گوش سپردم و چنان که افتد و دانی،ملاحظه کردم همگی حاضران این ظریف ترین و پیچیده ترین هنر آدمی را بسیار ساده انگاشته اند و به گمان آنان،کمبود اندرز و ضعف کنترل ظواهر، باعث ضعف اخلاقیات در جوانان ماست!گر چه سکوت را ترجیح دادم، اما اگر زمان بند از زبانم گشوده بود دوست داشتم عرض کنم که بهترین خدمت به اخلاق جوانان و فرهنگ جامعه این است که ما دست از تربیت کردن بکشیم!بله بهترین فعالیت پرورشی،ترک پرورش و تربیت است!

ترویج صداقت، ردیف کردن آیات و احادیث و اشعار حکمت آمیز درباره صداقت نیست؛ کارامدترین راه ترویج صداقت،تعبیه ساختاری است که در آن صداقت هزینه بَر نشود؛پدری که به کاشتن خصلت راستگویی در درون فرزندش علاقه مند است،لازم نیست که در فضل صداقت سخن سرایی کند یا از فرزندش انشایی شیوا درباره صداقت بخواهد!کافی است وقتی فرزندش راست می گوید، او را سرزنش و محروم نکند!روش تربیتی صحیح آن است که ما صداقت را از بچه ها نگیریم نه این که صداقت را در آنان ایجاد کنیم،چون آنان خودبخود راستگویند!

در نظر بگیرید پدری به خانه باز می گردد و همسرش از او سؤال می کند فلان امانتی را از مغازه برادرم آوردی یا نه؟او نیز پاسخ می دهد:رفتم مغازه بسته بود!فرزندش وارد بحث می شود و می گوید:بابا ما که با هم بودیم،کی رفتی مغازه دایی؟! اگر این پدر شروع کند به بد و بیراه گفتن به پسرش و او را سرزنش یا محروم کند،عملاً بهای راستگویی را در خانه افزایش می دهد و خصلت طبیعی صداقت را از او می گیرد!

راه آموزش اخلاقیات و ترویج فضایل،سخنرانی و لفاظی نیست؛آدمی بر مبنای سرشت خیرآمیز خویش،ارزشمندی فضائل را درک می کند؛کاراترین راه تربیت،ایجاد ساختاری است که رفتارهای فضیلت محور را پرهزینه نسازد.وقتی ساختار چنان باشد که یک رویی و صداقت،مستلزم از دست دادن حقوق و منافع مادی شود،حتی اگر هزاران آیه و حدیث و ساعت ها سخنرانی در نکوهش تملق و تظاهر، ردیف و رگبار شود،اکثریت مردم رفتار نفاق آلود و چاپلوسانه را انتخاب خواهند کرد!

والدین و دولتمردان ما اگر خواهان خانواده و ملتی فاضل هستند،نباید با جا خالی دادنی ویرانگر،پای در کفش اندرزگویان کنند؛بلکه روان کردن ساختار به سود فضائل،ارزنده ترین کاری است که می توانند بکنند؛لازم نیست عدالت را ستایش کنید؛مانند علی بن ابی طالب(رض) چنان فضایی ایجاد کنید که فردی ناهمکیش و یهودی بتواند با شما محاجه کند و سپس اختلاف خود را به دادگاه ارجاع دهید و در نهایت،ضمن احترام به استقلال و رأی قاضی،حکم او را گردن نهید و محکوم از دادگاه بیرون بیایید تا گبر و جهود، از ژرفای جان بر دین تان آفرین بگویند و شهادتین را بر زبان برانند!

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن