شعر

داغ مهر او چراغ سینه اهل کمال

مربع نعتیه‌ای در مدح رسول‌الله صلی‌الله علیه و سلم

شاعر: مولانا انورشاه کشمیری

۱-    دوش چون از بینوایی هم‌نوای دل شدم/ عهد ماضی یاد کرده سوی مستقبل شدم
۲-    از سفر وامانده آخر طالب منزل شدم/ کز تگاپو سوبه‌سو شام غریبان در رسید

۳-    دشت و گلگشت و بهارستان و خارستان به هم/ فکر و همّ، همدم نفس، اندر قفس، زاد رهم
۴-    پیش و پس بانگ جرس از کاروان در هر قدم/ دیده عبرت گشودم مخلصی نامد پدید

۵-    تا سروش غیب از الطاف قدسم یاد کرد/ رحمت حق همچو من درمانده را امداد کرد
۶-    مأمن خیرالوری بهر نجات ارشاد کرد/ مقصد هر طالب حق آن مراد هر مرید

۷-    قبله ارض و سما، مرآت نور کبریا/ سید و صدرِ عُلی، شمسِ ضُحی، بدرِ دُجی
۸-    شافع روز جزا وانگه خطیب انبیا/ صاحب حوض و لوا، ظلّ خدا روز عتید

۹-    صاحب خُلق عظیم و مظهر جود عمیم/ آیت رحمت که شأن او رئوف‌ست و رحیم
۱۰-   رحمهً للعالمین خواندش خداوند کریم/ خَلق و خُلق و قول و هدی و سمت او حمید

۱۱-   دست او بیضا، ضیاء، اجودتر از باد صبا/ حبّذا وقت عطاء، ابر سخا، آب بقا
۱۲-   وقف، امر عالمی بر ضحک آن رحمت لقا/ عام اشهب از جمال طلعتش عید سعید

۱۳-   داغ مهر او چراغ سینه اهل کمال/  شور عشقش در سر عمار و سلمان و بلال
۱۴-   ثبت بر ایمای وی نعمان و مالک بی‌خیال/ واله آثار وی معروف، شبلی، بایزید

۱۵-   از حدیث وی سمر در حیطه اهل اثر/ مسلم و مثل بخاری وقف بر وصل سیر
۱۶-   سنت بیضای وی نور دل هر با بصر/ اتقیا را اسوه اقدام وی تقلید جید

۱۷-   سید عالم، رسول و عبد رب‌العالمین/ آن زمان بوده نبی کآدم بد اندر ماء و طین
۱۸-   صادق و مصدوق وحی غیب و مأمون و امین/ در هر آن چیزی که آوردست از وعد و وعید

۱۹-   منبر او سدره و معراج او سبع قباب/ در مقام قرب حق بر مقدم او فتح باب
۲۰-   کاندر آنجا نور حق بود و نبد دیگر حجاب/ دید و بشنید آنچه جز وی کس نه بشنید و ندید

۲۱-   مدح حالش رفع ذکر و شرح وصفش شرح صدر/ او امام انبیا، صاحب شفاعت روز حشر
۲۲-   همگنان زیر لوایش یوم عرض و نیست فخر/ سید مخلوق و عبد خاص خلّاق مجید

۲۳-   أَخیر و خیرالوری، خیرالرسل، خیرالعباد/ قدوه اهل هدایت، اسوه اهل رشاد
۲۴-   نغمه‌ای از همت او خلق را زاد معاد/ عالم از رشحات انفاس کریمش مستفید

۲۵-   انتخاب دفتر تکوین عالم، ذات او/ برتر از آیات جمله انبیا، آیات او
۲۶-   مشرقِ صبحِ وجودِ ماسوا، مشکات او / مستنیر از طلعت او هر قریب و هر بعید

۲۷-   دین او دین خدا، تلقین او اصل هدی/ نطق او وحی سما، حقا نجوم اهتدا
۲۸-   صاحب اسرار او، ناموس اکبر بر ملا/ علم او از اولین و آخرین اندر مزید

۲۹-   مولدش ام‌القری، ملکش به شام آمد قریب/ خاک راه طیبه از آثار وی بهتر ز طیب
۳۰-   شرق و غرب از نشر دین مستطابش مستطیب/ اُمتش خیرالاُمم، بر اُمتان بوده شهید

۳۱-   خاص کردش حق به اعجاز کتاب مستطاب/ حجت و فرقان و معجز، محکم و فصل خطاب
۳۲-   نجمْ نجمش در براعت هست برتر از آفتاب/ حرف حرف او شفا هست و هدی بهر رشید

۳۳-   الغرض از جمله عالم مصطفی و مجتبی/ خاتم دور نبوت تا قیامت بی‌مرا
۳۴-   افضل و اکمل ز جمله انبیا نزد خدا/ نعت اوصاف کمال او فزون‌تر از عدید

۳۵-   تا صبا گلگشت گیهان کرده می‌باشد مدام/ بوی گل بر دوش وی گردد به عالم صبح و شام
۳۶-   باد بر وی از خدای وی درود و هم سلام/  نیز بر اصحاب و آل و جمله اخیار عبید

۳۷-   وز جناب وی رضا بر احقران مستهام/ خاصه آن احقر که افقر هست از جمله انام
۳۸-   مستغیث‌ست الغیاث، ای سرور عالی مقام/ در صله از بارگاهت در نشید این قصید

شرح و توضیحات:
۱- معنی بیت: من دیشب از غربت و بی‌کسی با آهنگ درونم هم‌صدا گشتم. به مرور گذشته پرداختم، آنگاه در افق خیالم به سوی آینده رهسپار شدم.
۲- معنی بیت: سرانجام از ادامه سفر ناتوان گشتم و خواستم در منزلگهی اتراق کنم؛ زیرا پس از دوندگی و جستجو در هر طرف، آخر شب و زمان غربت و تنهایی ‌فرا رسید.
۳- گلگشت: جای گردش و تفرج در صحرا و گلزار. بهارستان: جایی که شکوفه‌ها و گلهای رنگارنگ داشته باشد و نیز باغی که درختان نارنج و سایر مرکبات داشته باشد. خارستان: جایی پرخار، زمینی که در آن بوته‌های خار بسیار روییده باشد.
معنی بیت: در این سفر و آن قفس، که هم دشت و گلگشت و هم بهارستان و خارستان وجود داشت، فکر و غم همدم و همسفر و توشه راهم بود.
۴- معنی بیت: از هر طرف و در هر قدم بانگ جرس کاروان‌ها به گوش می‌رسید. ولی هر چه چشم دوختم همدم مخلصی از میان آنها پدیدار نگشت.
۵- سروش: فرشته، پیام‌آور. سروش غیب: پیامی از عالم غیب؛ الهام.
معنی بیت: تا اینکه الهام و پیامی از عالم غیب با عنایات قدسی به من رسید و رحمت ذات حق به مدد انسان درمانده‌ای همچون من آمد.
۶- مأمن: پناهگاه. خیرالوری: سرور کائنات، حضرت محمد صلی‌الله‌علیه‌وسلم. ارشاد: راهنمایی. مراد: مقصود، مطلوب. مرید: ارادتمند.
معنی بیت: و برای رهایی از این غربت و درماندگی مرا متوجه ذات سرور کائنات، حضرت محمد مصطفی صلی‌الله‌علیه‌وسلم، ساخت. آن سروری که مقصود هر طالب حق و مطلوب هر ارادتمند است.
۷- مرآت: منظر، آیینه. سید: سرور، سردار. صدرعلی: مقدم و پیشوا بودن. شمس ضحی: خورشید چاشتگاهی، وقتی که روز نزدیک به نصف شدن برسد. در این وقت خورشید به اوج پرتوافشانی می‌رسد. بدر: ماه تمام، ماه شب چهارده. در این شب ماه به کمال روشنایی، تابناکی و زیبایی می‌رسد. دُجی: تاریکی.
معنی بیت: پیامبری که کعبه آمال اهل زمین و آسمان، آیینه تجلی نور کبریا، سرور و پیشوای عالمیان، و خورشید درخشان و ماه تمام عالم هستی است.
۸- شافع: شفاعت‌کننده. روز جزا: روز قیامت که در آن روز جزا و پاداش بندگان داده می‌شود. خطیب: سخنور. صاحب حوض: متولی و ساقی حوض کوثر. لوا: پرچم. ظل: سایه. روز عتید: روز قیامت؛ عتید یکی از نامهای قیامت و به معنای حاضر و آماده و جسیم و تناور، قریب الوقوع.
معنی بیت: شفاعت‌کننده روز قیامت، خطیب و سخنگوی همه انبیا، ساقی حوض کوثر، پرچم‌دار و سایه خدا در روز قیامت است.
۹- خلق عظیم: اخلاق بلند. جود: سخاوت. عمیم: فراگیر. آیت رحمت: نشانی رحمت خداوندی. شأن: کار، حال، امر بزرگ و مهم. رؤف رحیم: مشفق و بسیار مهربان.
معنی بیت: پیامبری که صاحب اخلاق بلند، مظهر سخاوت فراگیر، نشانی از رحمت خداوند و همواره مشفق و بسیار مهربان بوده است.
۱۰- رحمه للعالمین: اشاره به آیه قرآن کریم است که خداوند خطاب به پیامبرش می‌فرماید: «و ما أرسلناک الا رحمه للعالمین»[انبیاء: ۱۰۷] و تو را جز مایه رحمت برای جهانیان نفرستادیم. خلق: آفرینش، صورت و هیکل ظاهری انسان. خلق: خوی و طبع، عادت. اخلاق: شمایل و مجموع ویژگیهای روحی و رفتاری انسان . قول: گفتار. فعل: کردار. هدی: سیرت . سمت: راه و روش.
معنی بیت: خداوند کریم ایشان را مایه رحمت برای تمام جهانیان خوانده است. سیمای ظاهری پیامبر، اخلاق، گفتار، کردار، سیرت و راه و روش او کاملاً پسندیده و ستودنی است.
۱۱- بیضا: سفید. ید بیضا: دست سفید و روشن. کنایه از دست حضرت موسی علیه‌السلام که هر وقت در بغل می‌کرد و بیرون می‌آورد، نوری از آن ساطع می‌شد. مجازاً به معنای کرامت و خرق عادت است. ضیا: نور و روشنایی. اجودتر: سخاوتمندتر. باد صبا: باد برین؛ نسیم ملایم و خنکی که از سمت شرق یا شمال شرقی بوزد. حبّذا: از افعال مدح، مرکب از دو کلمه «حب» فعل ماضی و «ذا» اسم اشاره برای مدح و استحسان به کار می‌رود؛ یعنی چه نیکو است این. عطا: بخشش. آب بقا: آب بقا یا آب حیات به معنای زندگی جاودانه است. می‌گویند: چشمه‌ای است در ظلمات که هر کس از آب آن بیاشامد، عمر جاویدان پیدا می‌کند و هرگز نمی‌میرد و خضر پیامبر از آن نوشیده است. آب بقا آب حیوان، آب خضر، چشمه خضر نیز گفته شده است.
معنی بیت: دست مبارک ایشان همانند ید بیضای حضرت موسی درخشش داشت. سخاوتش از باد صبا فراگیرتر و لطیف‌تر بود، و عطا و بخشش آن‌حضرت منظری نیکو همچون مشاهده ابری پربار و آب حیات داشت.‌
۱۲- وقف: موقوف شدن. ضحک: خنده. لقا: دیدار و در فارسی به معنای روی و چهره هم می‌گویند. عام: سال. اشهب: سیاه، سخت. طلعت: رویت، دیدار، روی.
معنی بیت: سرنوشت عالمی به رضایت و یک اشاره آن ذات سراسر رحمت موقوف است. سال سخت و سیاه از جمال رویش عید سعید می‌گردد.
۱۳- معنی بیت: داغ و مُهر عشق و محبت او چراغ روشنایی‌بخش سینه اهل کمال است. و شور عشقش در سر عمار و سلمان و بلال موج می‌زند.
۱۴- ایما: اشاره، کنایه، رمز. واله: عاشق بی‌قرار، شیفته و مفتون. نعمان: امام ابوحنیفه نعمان بن ثابت.
معنی بیت: فقها و مجتهدینی همچون امام ابوحنیفه و امام مالک با پایه اشارات و ارشادات ایشان باخیالی آسوده به استنباط و اجتهاد پرداختند. و عارفانی همچون معروف کرخی، شبلی و بایزید بسطامی عاشق و مفتون نقش قدم ایشان بودند.
۱۵- سمر: شب و سیاهی شب. قصه و داستانی که در شب حکایت شود. حیطه: احاطه شده، محدوده. اهل اثر: محدثین. وصل سیر: با سند متصل سیرت پیامبر و آثار و روایات وی را جمع‌آوری کردن.
معنی بیت: ضبط و نقل احادیث و آثار آن‌حضرت مشغله شبانه‌روزی محدثین شد. و افرادی همچون امام بخاری و امام مسلم رحمهما‌الله عمر خود را وقف جمع‌آوری و ثبت احادیث پیامبر صلی‌الله علیه وسلم با سند‌های متصل کردند.
۱۶- اتقیا: پرهیزگاران. اسوه: الگو. تقلید: گردنبد به گردن انداختن. جید: گردن.
معنی بیت: سنت تابان و روشنگر آن‌حضرت نور دل هر انسان با بصیرت است. برای انسانهای پرهیزگار الگوی عملی او قابل تقلید و پیروی است.
۱۷- معنی بیت: رسول اکرم صلی‌الله علیه وسلم سرور عالم، فرستاده و بنده پروردگار جهانیان است. و زمانی به عنوان نبی برگزیده شد که حضرت آدم علیه‌السلام هنوز به عالم وجود نیامده بود.
۱۸- معنی بیت: آن‌حضرت در هر آنچه که از جانب خداوند به عنوان وعده و وعید آورده است، صادق و مورد تأیید وحی غیبی و معتمد و امین است.
۱۹- سدره: اشاره به سدرهالمنتهی است و آن درختی است در بهشت یا در آسمان هفتم در طرف راست عرش که پیامبر خدا در شب معراج بد‌انجا رفت، خداوند را ملاقات کرد و با ایشان سخن گفت. سبع: هفت. قباب: جمع قبه به معنای بنایی که سقف آن گرد و بر آمده باشد. قبه خضراء: کنایه از آسمان و سبع قباب یعنی: هفت آسمان. معراج: نردبان، آنچه به وسیله آن بالا روند. شب معراج: شبی که پیامبر به امر خداوند از زمین به سوی خدا عروج کرد و به مقامی رسید که هیچ یک از خلایق به آن مقام نرسیده‌اند.
معنی بیت: منبر آن‌حضرت سدرهالمنتهی و معراج ایشان هفت آسمان است. و نزد خداوند از چنان مقام قربی برخورداراند که درهای آسمان با خبر تشریف‌آوری ایشان پیشاپیش باز شدند.
۲۰- معنی بیت: به آنجایی رسیدند که در آنجا فقط نور ذات حق بود و هیچ حجاب و حایلی وجود نداشت. و در آنجا چیزهایی را دیدند و شنیدند که هیچ کس جز ایشان نشنید و ندید.
۲۱- رفع ذکر: اشاره به آیه‌ای که خداوند درباره پیامبر می‌فرماید: «و رفعنا لک ذکرک»[انشراح: ۴]. شرح صدر: اشاره به آیه «ألم نشرح لک صدرک» [انشراح: ۱].
معنی بیت: خداوند در تمجید و تقدیر از مقام آن‌حضرت، نام و آوازه ایشان را بلند کرده است و در توصیف کمالات ایشان ذکر سعهصدر و سینه گشاده ایشان کافی است. ایشان امام انبیا و بزرگترین شفاعت‌کننده عالمیان در صحرای قیامت است.
۲۲- معنی بیت: همه پیامبران در روز قیامت زیر پرچم آن‌حضرت قرار دارند و ایشان به این امر فخری ندارند. او سرور مخلوقات و بنده برگزیده آفریدگار بلندمرتبه است.
۲۳- اخیر: بهتر. خیرالوری: بهترین خلایق. خیرالرسل: برترین انبیا. خیرالعباد: بهترین بندگان. قدوه: الگو.
معنی بیت: آن‌حضرت بهترین بهترین‌ها بودند؛ بهترین خلایق، بهترین انبیا و بهترین بندگان. ایشان قدوه و پیشوای اهل هدایت و اسوه و الگوی ره‌پویان راه رستگاری بودند.
۲۴- نغمه: آواز خوش، سرود، آهنگ. رشحات: قطره، جمع رشحه.
معنی بیت: نغمه‌ و لمحه‌ای از همت بلند او توشه راه مردمان برای کامیابی در جهان آخرت است و جهان و جهانیان همواره از تراوش انفاس گران‌مایه‌اش بهره‌مندند.
۲۵- معنی بیت: بهترین انتخاب دفتر آفرینش جهان، ذات پیامبر است. و از معجزات همه انبیا، معجزات او برتر و ماندگارتر است.
۲۶- معنی بیت: ماسوای ذات باری‌تعالی، همه هستی از مشکات و خورشید روشنگر وجود ایشان پرتو می‌گیرد. و از طلعت زیبای جمال ایشان هر چیز دور و نزدیک روشنی می‌یابد.
۲۷- معنی بیت: آیین پیامبر، آیین برگزیده خداوند یعنی اسلام است، و اصل و اساس هدایت بشر، بر پذیرش پیام ایشان استوار است. کلام پیامبر از منبع وحی نشأت می‌گیرد [ نه از عقل و تجربه بشری] و بدون شک ره‌گم‌کردگان را بسان ستارگان هدایت، روشنگر راه است.
۲۸- معنی بیت: فرشته وحی حضرت جبرئیل ملازم همیشگی و رازدار آن‌حضرت بود. و علم ایشان از علوم پیشنیان و آیندگان بیشتر و فزونتر بود.
۲۹- معنی بیت: محل ولادت آن‌حضرت ام‌القرا [مکه مکرمه] بود و مملکت ایشان در حیاتشان تا سرزمین شام گسترش یافت. و خاک راه مدینه با افتادن نقش قدم ایشان بر آن، در مشام عاشقان و دلدادگان آن‌حضرت خوشبوتر از هر عطری است.
۳۰- معنی بیت: مردمان شرق و غرب از انتشار دین و آیین حیات‌بخش و پاکیزه‌اش بهره برده‌اند. و امتش که لقب بهترین امتها را از آن خود ساخته است، در روز قیامت بر سایر امت‌ها گواه خواهد بود.
۳۱- معنی بیت: معجزه ویژه حضرت پیامبر قرآن است؛ کتابی که حجت قاطع و روشنگر، جداکننده حق از باطل، استوار و اعجازآمیز است.
۳۲- نجم: ستاره، جزء. براعت: فصاحت و شیوایی کلام، کمال، برتری، تفوق.
معنی بیت: جزء جزء و آیه آیه آن در کمال و تفوق برتر از آفتاب است. حرف حرف آن مایه شفا و هدایت برای هر طالب رشد و سعادت است.
۳۳- معنی بیت: خلاصه کلام اینکه، پیامبر اسلام صلی‌الله علیه وسلم شخصیت منتخب و برگزیده از میان تمام خلایق است، و بالاتفاق و بدون چون و چرا تا قیام قیامت به عنوان خاتم پیامبران شناخته می‌شود.
۳۴- معنی بیت: آن‌حضرت صلی‌الله علیه وسلم در پیشگاه خداوند از همه انبیا افضل‌تر و با کمال‌تر هستند، و بیان اوصاف کمال ایشان در شمارش نمی‌گنجد.
۳۵- معنی بیت: تا زمانی که باد صبا در گلزار جهان در گردش است و بوی گل‌ها را صبحگاهان و شامگاهان به هر سوی می‌پراکند.
۳۶- معنی بیت: درود و سلام خداوند بر پیامبر، اصحاب، آل و همه بندگان برگزیده باد.
۳۷- معنی بیت: و نیز رضایت پروردگار شامل حال انسانهای سرگشته و ناتوان شود، خصوصاً کسی چون من که از همه حقیرتر و نیازمندتر است.
۳۸- معنی بیت: و از فریادرس، کمک‌خواهنده و فریادخواه است. ای سرور عالی مقام! انتظار دارم که در مقابل سرودن این شعر از بارگاهت پاداشی ویژه به من عنایت شود.

منبع: سنی آنلاین

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن
خرید مدرک دیپلم خرید مدرک فوق دیپلم خرید مدرک لیسانس خرید مدرک دکتری خرید مدرک خرید مدرک دانشگاهی قانونی خرید مدرک دانشگاهی مدرک دانشگاهی قانونی مدرک دانشگاهی خرید مدرک معتبر خرید مدرک معتبر دانشگاهی مدرک معتبر مدرک معتبر دانشگاهی مدرک تحصیلی معتبر چگونه مدرک تحصیلی بگیریم از کجا مدرک تحصیلی بگیریم قیمت مدرک تحصیلی سایت خرید مدرک تحصیلی